Xuân thu Chiến quốc (38) Truyền kỳ Ngụy Văn Hầu, xây dựng nước Ngụy hùng mạnh

Tác giả: Thiên Phong | Cập nhật: 08/05/2024
Danh mục: Huyền Sử

Sau sự kiện “tam gia phân Tấn”, Trung Quốc tiến vào thời kỳ Chiến Quốc. Trong ba nhà Hàn – Triệu – Ngụy thì Ngụy là quốc gia mạnh nhất. Quân chủ của nước Ngụy lúc bấy giờ là Ngụy Văn hầu. Ông là cháu của Ngụy Hoàn Tử. Nước Ngụy nằm ở vị trí trung tâm của Chiến Quốc thất hùng, với phía Tây là nước Tần, phía Nam là nước Hàn và Sở, phía bắc là nước Triệu, phía đông là nước Tề và nước Yên. Ngụy quốc nằm ở lưu vực sông Hoàng Hà, vốn là vùng đất màu mỡ của Trung Nguyên, đây là lợi thế của nước Ngụy. Nhưng nguyên nhân then chốt khiến nước Ngụy cường thịnh chính là nhân tài. Ngụy Văn hầu là bậc quân chủ “biết nhìn người, khéo dùng người”, ông đã khiến nước Ngụy cường thịnh trong hơn nửa thế kỷ.

Tên của Ngụy Văn hầu là Ngụy Tư, trong “Sử ký” cũng gọi ông là Ngụy Đô, ông tại vị 38 năm. Nhưng trong “Chiến Quốc chí khảo đính” lại nói Ngụy Văn hầu làm vua trong 50 năm, tức từ năm 446 TCN đến năm 396 TCN.

Có một câu chuyện rất nổi tiếng liên quan đến Ngụy Văn hầu. Trong một lần dùng tiệc với quần thần, bên ngoài mưa rất to, mưa đến giữa trưa, thì đột nhiên ông muốn ra ngoài một lát. Các quan khuyên ông rằng: “Hiện tại bên ngoài mưa rất to, ngài đội mưa ra ngoài là vì cớ gì?”. Ngụy Văn hầu trả lời rằng: “Ta có hẹn với ‘Ngu nhân’”

Vào thời Chiến Quốc, “Ngu nhân” là chỉ chức quan nắm giữ trông coi núi rừng điền trạch, tương đương với Bộ trưởng Nông nghiệp ngày nay.

Ngụy Văn hầu nói: “Ta đã hẹn rồi, lúc này đây là phải đi săn với anh ta”

Các đại thần lại hỏi: “Lúc này trời mưa to như thế, ngài làm thế nào mà đi săn được?”. 

Ngụy Văn hầu trả lời: “Đúng là vì bên ngoài trời mưa quá to nên ta không thể đi săn, nhưng đã hẹn trước rồi, cho nên quả nhân phải đích thân gặp anh ta để hủy cuộc hẹn đó”. 

Thế là Ngụy Văn hầu ra khỏi cung dưới trời mưa lớn như vậy. Bách tính thấy quân vương đội mưa ra khỏi cung đều không biết ngài ấy đi đâu. Sau này nghe nói quốc vương đi đến chỗ vị quan kia để hủy hẹn, mọi người đều thấy rằng Ngụy Văn hầu là vị quân chủ rất có uy tín.

Ngụy Văn hầu rất coi trọng học thuyết Nho gia. Trong “Sử ký – Ngụy thế gia” nói rằng Ngụy Văn hầu là học trò của Tử Hạ, mà Tử Hạ lại là học trò của Khổng Tử – người khai sáng Nho giáo. Tử Hạ là một người rất khó tiếp xúc. Trong sách “Tuân Tử” có ghi chép, nói rằng Tử Hạ rất nghèo, nên có người khuyên ông: “Ông nghèo như thế tại sao không mưu cầu phú quý?”. Tử Hạ đáp: “Nếu vua kiêu ngạo, tôi sẽ không làm bề tôi của ông ấy. Nếu đại thần ngạo mạn với tôi, tôi sẽ không gặp ông ta nữa”. Làm mưu sĩ cho vua nhưng nếu ông không được tôn trọng thì ông không làm, không cần vinh hoa phú quý phù phiếm.

Dù là thầy của Ngụy Văn Hầu nhưng Tử Hạ không dạy Ngụy Văn hầu được lâu, bởi vì lúc Ngụy Văn hầu mời Tử Hạ đến địa khu Tây Hà là năm 407 TCN, trong khi Tử Hạ sinh năm 507 TCN, nghĩa là Tử Hạ khi đó đã là ông lão 100 tuổi. Hơn nữa, vì lúc đó ông mới mất người con trai, nên đã khóc mù hai mắt. Do đó, Ngụy Văn hầu chủ yếu học cùng với hai người học trò của ông, một người tên Cốc Lương Xích, người còn lại là Công Dương Cao.

Đối với những người nghiên cứu Nho giáo, thì có thể rất ấn tượng với tên của hai vị này. Như ta đã biết, Khổng Tử đã viết cuốn sách là “Xuân Thu”. Cốc Lương Xích và Công Dương Cao chính là người chịu trách nhiệm giảng dạy và truyền thụ sách “Xuân Thu”. Những bài giảng giải của họ được hậu thế ghi lại thành “Xuân Thu Cốc Lương truyện” và “Xuân Thu Công Dương truyện”. Hai cuốn này về sau cũng trở thành kinh điển trong Nho gia, điều này cho thấy ảnh hưởng không nhỏ của hai vị này.

Ngụy Văn hầu còn lấy lễ của bậc khách khanh để đối đãi với Đoàn Can Mộc – đây Nho sinh nổi tiếng và là học trò của Tử Hạ. Mỗi lần Ngụy Văn hầu xa giá đến làng của Đoàn Can Mộc, ông đều đứng ngay ngắn, vịn đòn ngang trước xe, rồi cúi mình kính cẩn khi đến chỗ ở của Đoàn Can Mộc.

Ngụy Văn hầu coi trọng Nho giáo, ông cũng rất chú trọng pháp luật. Ông có một thủ hạ tên là Lý Khôi. Trong “Sử ký” cũng viết về Lý Khôi, nói rằng người này từng làm tướng quốc cho Ngụy Văn hầu trong 10 năm. Lý Khôi là người đầu tiên chế định ra sách luật – viết các luật lệ thành văn bản một cách có hệ thống. Quyển sách này là “Pháp kinh” (là bộ sách về pháp luật). Do đó, Lý Khôi là người rất chú trọng pháp luật. Nhiều người coi ông thuộc trường phái Pháp gia, nhưng cách nói này có vẻ không đúng, vì ông chỉ là người rất xem trọng pháp luật.

Một chủ trương của Lý Khôi là “chỉ giáo người dân cố gắng tận dụng độ màu mỡ của đất”, trên thực tế là khuyến khích phát triển nông nghiệp. Một chủ trương nữa là “bình ổn giá lương thực”. Như vậy, bách tính mới có thể giàu có sung túc. Lý Khôi còn có một cách làm rất có ý đồ, chính là khi ông quản lý một địa phương nào đó, đối với những vụ kiện tụng hết sức nhỏ, ông bèn để nguyên đơn và bị đơn so tài bắn cung, người nào bắn tốt hơn thì người đó thắng. Điều này đã cổ vũ khích lệ người dân tập luyện võ nghệ và bắn cung, khiến cho sức chiến đấu của Ngụy quốc nâng cao.

Ngụy Văn hầu thông qua việc coi trọng Nho học đã thực hiện được việc văn trị, tức là trị nước bằng văn hóa, ông thông qua Lý Khôi để hoàn chỉnh hệ thống pháp luật. Về phương diện khai mở biên cương đất đai, Ngụy Văn hầu cũng là người đóng góp lớn thông qua việc khéo dùng người. Ông bổ nhiệm Nhạc Dương để chiếm lĩnh Trung Sơn, dùng Tây Môn Báo để cai quản Nghiệp thành, để Ngô Khởi đánh chiếm Tây Hà… Họ đều là những danh thần danh tướng lừng lẫy một thời.

Vậy những danh thần này đã đạt được những thành tựu to lớn nào, chúng tôi sẽ kể tiếp câu chuyện trong phần tiếp theo, cảm ơn các bạn đã theo dõi video này, xin chào tạm biệt và hẹn gặp lại.


Có thể bạn quan tâm:

Bình luận

{"email":"Email address invalid","url":"Website address invalid","required":"Required field missing"}