Quote from Thiên Phong on July 7, 2026, 3:12 pm

Hiện nay, trong nhiều tư liệu, người ta thường coi những đội quân nổi dậy cuối triều Nguyên là 'khởi nghĩa'. Tuy nhiên, cách gọi đó không chính xác.

Khởi nghĩa tức là phải vì dân dẹp loạn, đưa người dân thoát khỏi lầm than, vì đại nghĩa mà đánh đuổi bạo ngược.

Nhưng không phải kẻ nào cũng là 'khởi nghĩa' đâu. Mà chỉ đơn giản là nhân thế cuộc có loạn thì khởi binh, chiếm đoạt thiên hạ, mưu đồ lợi riêng. Vậy thì không thể gọi là 'khởi nghĩa'.

Ban đầu dùng 'khởi nghĩa' để huy động lực lượng

Lực lược của Hàn Sơn Đồng, Lưu Phúc Thông đã thu hút đông đảo người dân tham gia. Bởi vì có nhiều người bất mãn với lao dịch, thuế khóa... Nhưng sau đó, nó dần dần biết thành tranh đoạt quyền lực.

Trương Sĩ Thành khởi binh, cũng có hàng vạn người đi theo. Bởi vì khi ấy người làm nghề muối phải chịu lao dịch nặng nề, nên họ đồng lòng tôn ông làm thủ lĩnh, cũng mong muốn có một cuộc đời tốt hơn.

Quân đội dần trở thành tài sản của các thủ lĩnh

Trần Hữu Lượng giết Nghê Văn Tuấn, rồi thôn tính toàn bộ lực lượng. Sau đó giết Từ Thọ Huy, đoạt lấy triều đình. Các thủ lĩnh này có thể được gọi là 'quân phiệt'. Họ chỉ mưu đồ chiếm đoạt thiên hạ, trở thành hoàng đế. Chứ chẳng còn là 'khởi nghĩa' cứu dân nữa.

Trương Sĩ Thành ban đầu dẫn quân đi cướp bóc. Sau khi thế lực lớn thì bắt đầu kiểm soát thành trì, dân cư, thu thuế, tích trữ lương thảo. Nhưng bộ máy quản lý nhanh chóng mục nát. Các thủ lĩnh sống xa hoa hưởng lạc. Rồi nhanh tróng trở thành một quân phiệt cát cứ.

Không phải cứ nổi dậy thì được coi là khởi nghĩa

Trong lịch sử, mỗi khi triều đại suy tàn, thường sẽ có nhiều thế lực nổi dậy. Tuy nhiên, thực tế cho thấy có nhiều thế lực nổi dậy chỉ vì cướp bóc sinh tồn, cũng có nhóm người mưu đồ tranh đoạt thiên hạ. Cũng có nhiều thế lực ban đầu thì có vẻ tốt, nhưng sau đó quay sang tàn phá.

Khi tôi đi học, tôi luôn được 'gieo' vào đầu cái lý thuyết về 'khởi nghĩa nông dân'. Rằng quý tộc áp bức, lịch sử là đấu tranh giai cấp.

Bây giờ nghĩ lại, điều đó không hợp lý. Nó như đang cố ép tư tưởng Marx-Lê nin (vốn là từ phương Tây) mà gán vào lịch sử phương Đông. Họ lấy khuôn mẫu 'xã hội nguyên thủy – nô lệ – phong kiến' từ Liên Xô để cưỡng ép áp dụng vào lịch sử Trung Quốc.

Chả hợp lý tý nào.

Giặc Hoàng Sào

Cuối thời Đường, Hoàng Sào nổi dậy đánh phá khắp nơi, họ là một đám lưu khấu. Tức là đi đến đâu cướp đến đấy, không có căn cứ và cũng không có nguồn lương thảo.

Sau này cướp hết lương thực rồi thì quay sang giết người để ăn. Tàn phá Trung Hoa đến tan hoang.

Ấy vậy mà có người còn gọi Hoàng Sào là 'khởi nghĩa'. Có cái 'nghĩa' nào ở đây đâu.