Chiến thắng quân Nguyên lần 3
Quote from Thiên Phong on June 27, 2026, 5:23 pmLần thứ ba nhà Nguyên đánh An Nam là năm 1287–1288, và đây là lần đáng chú ý nhất vì triều Nguyên đã rút kinh nghiệm rất nhiều từ các thất bại trước. Lần này, Hốt Tất Liệt không chỉ muốn “thảo phạt” nữa, ông muốn dựng Trần Ích Tắc lên làm An Nam quốc vương, lệnh cho Trấn Nam vương Thoát Hoan đem quân đưa Trần Ích Tắc về nước.
Lần này, triều Nguyên chuẩn bị khá bài bản, triều đình điều quân từ Giang Hoài, Giang Tây, Hồ Quảng, thêm quân Vân Nam, quân Lê ở Hải Nam, cùng 500 chiến thuyền và 17 vạn thạch lương thực.
Ban đầu quân Nguyên tiến khá thuận lợi. Thủy quân của Ô Mã Nhi và Phàn Tiếp đi qua Ngọc Sơn, Song Môn, An Bang khẩu, nhanh chóng đánh bại thuyền của An Nam, rồi tiến vào Giao Chỉ. Lục quân cũng nhiều lần thắng ở các cửa ải. Tháng 12, Thoát Hoan vượt sông Phú Lương, tiến đến dưới thành Giao Chỉ; phía người Việt bỏ thành, rút quân.
Thế nhưng, quân Nguyên chiếm được đất mà không giữ được lương. An Nam dùng lối đánh rút lui, bỏ trống đô thành, tránh quyết chiến, khiến đại quân Nguyên phải đóng sâu trong vùng nóng ẩm, lương thảo không đủ. Đến tháng 2 năm 1288, chính các tướng Nguyên cũng nói rõ: Giao Chỉ không có thành trì để giữ lâu, không có kho lương để ăn, thuyền lương của Trương Văn Hổ chưa tới, trời lại sắp nóng; nếu kéo dài thì quân già lương cạn, sẽ làm nhục triều đình, nên nên toàn quân rút lui. Thoát Hoan nghe theo.
Thuyền lương của Trương Văn Hổ là mấu chốt. Nguyên sử chép rằng thuyền lương này gặp thuyền An Nam, đến vùng Lục Thủy Dương thì thấy thuyền địch càng nhiều, tự đoán không địch nổi, thuyền lại nặng khó đi, nên đổ gạo xuống biển rồi chạy về Quỳnh Châu. Nói cách khác, kế hoạch hậu cần lớn nhất của Nguyên đã vỡ.
Sau đó mới đến đoạn nổi tiếng nhất: Bạch Đằng. Khi thủy quân Nguyên rút theo đường sông, Trần Quốc Tuấn cho cắm cọc ngầm ở lòng sông, lợi dụng thủy triều để dụ thuyền Nguyên vào trận địa. Trận Bạch Đằng diễn ra ngày 9 tháng 4 năm 1288, thủy quân Nguyên do Ô Mã Nhi và Phàn Tiếp chỉ huy bị phục kích; khi nước rút, thuyền mắc cọc, rồi bị quân Trần đánh phá, Ô Mã Nhi bị bắt.
Nhưng nếu nhìn thật tỉnh táo, Bạch Đằng không phải nguyên nhân duy nhất khiến Nguyên thua. Quân Nguyên đã ở trạng thái rút lui; thất bại của thủy quân ở Bạch Đằng chủ yếu xảy ra khi họ đã mất sự yểm hộ và phối hợp của lục quân, còn đội thuyền lương của Trương Văn Hổ thì không tham chiến trong trận ấy.
Lần thứ ba nhà Nguyên đánh An Nam là năm 1287–1288, và đây là lần đáng chú ý nhất vì triều Nguyên đã rút kinh nghiệm rất nhiều từ các thất bại trước. Lần này, Hốt Tất Liệt không chỉ muốn “thảo phạt” nữa, ông muốn dựng Trần Ích Tắc lên làm An Nam quốc vương, lệnh cho Trấn Nam vương Thoát Hoan đem quân đưa Trần Ích Tắc về nước.
Lần này, triều Nguyên chuẩn bị khá bài bản, triều đình điều quân từ Giang Hoài, Giang Tây, Hồ Quảng, thêm quân Vân Nam, quân Lê ở Hải Nam, cùng 500 chiến thuyền và 17 vạn thạch lương thực.
Ban đầu quân Nguyên tiến khá thuận lợi. Thủy quân của Ô Mã Nhi và Phàn Tiếp đi qua Ngọc Sơn, Song Môn, An Bang khẩu, nhanh chóng đánh bại thuyền của An Nam, rồi tiến vào Giao Chỉ. Lục quân cũng nhiều lần thắng ở các cửa ải. Tháng 12, Thoát Hoan vượt sông Phú Lương, tiến đến dưới thành Giao Chỉ; phía người Việt bỏ thành, rút quân.
Thế nhưng, quân Nguyên chiếm được đất mà không giữ được lương. An Nam dùng lối đánh rút lui, bỏ trống đô thành, tránh quyết chiến, khiến đại quân Nguyên phải đóng sâu trong vùng nóng ẩm, lương thảo không đủ. Đến tháng 2 năm 1288, chính các tướng Nguyên cũng nói rõ: Giao Chỉ không có thành trì để giữ lâu, không có kho lương để ăn, thuyền lương của Trương Văn Hổ chưa tới, trời lại sắp nóng; nếu kéo dài thì quân già lương cạn, sẽ làm nhục triều đình, nên nên toàn quân rút lui. Thoát Hoan nghe theo.
Thuyền lương của Trương Văn Hổ là mấu chốt. Nguyên sử chép rằng thuyền lương này gặp thuyền An Nam, đến vùng Lục Thủy Dương thì thấy thuyền địch càng nhiều, tự đoán không địch nổi, thuyền lại nặng khó đi, nên đổ gạo xuống biển rồi chạy về Quỳnh Châu. Nói cách khác, kế hoạch hậu cần lớn nhất của Nguyên đã vỡ.
Sau đó mới đến đoạn nổi tiếng nhất: Bạch Đằng. Khi thủy quân Nguyên rút theo đường sông, Trần Quốc Tuấn cho cắm cọc ngầm ở lòng sông, lợi dụng thủy triều để dụ thuyền Nguyên vào trận địa. Trận Bạch Đằng diễn ra ngày 9 tháng 4 năm 1288, thủy quân Nguyên do Ô Mã Nhi và Phàn Tiếp chỉ huy bị phục kích; khi nước rút, thuyền mắc cọc, rồi bị quân Trần đánh phá, Ô Mã Nhi bị bắt.
Nhưng nếu nhìn thật tỉnh táo, Bạch Đằng không phải nguyên nhân duy nhất khiến Nguyên thua. Quân Nguyên đã ở trạng thái rút lui; thất bại của thủy quân ở Bạch Đằng chủ yếu xảy ra khi họ đã mất sự yểm hộ và phối hợp của lục quân, còn đội thuyền lương của Trương Văn Hổ thì không tham chiến trong trận ấy.