Quote from Thiên Phong on February 22, 2026, 6:42 pm

Nhiều người chê trách chính trị thời xưa là độc tài, hoàng đế thích làm gì thì làm.

Nhưng thực ra, đó là họ chỉ nhìn vào góc độ bề mặt, tức là mới chỉ xem được từ trong phim ảnh, và xem sơ qua sách vở, chứ chưa có nghiên cứu chi tiết.

Thời xưa, mỗi khi một triều đại diệt vong, thì một triều đại mới lên thay. Các đời hoàng đế ngay lập tức phân tích lịch sử và hưng vong từ thời trước, để tìm ra phương cách trị quốc tối ưu.

Dần dần, đến thời nhà Đường thì đã hình thành nên cơ cấu phân quyền và kiểm soát quyền lực. Có cơ chế tam tỉnh lục bộ. Trong đó Nội Sử Tỉnh soạn thảo và ban hành chiếu lệnh, Môn Hạ Tỉnh chịu trách nghiệm xem xét và thẩm định chiếu lệnh của hoàng đế, thậm chí có thể 'phong bác', tức là bác bỏ chiếu lệnh nếu thấy không hợp lý. Còn Thượng Thư Tỉnh thì ban hành chiếu lệnh.

Ngoài ra, còn có cơ cấu lục bộ như: Lại Bộ, Binh Bộ, Hộ Bộ, Lễ Bộ, Hình Bộ, Công Bộ... mỗi bộ có Thượng Thư đứng đầu. Đây là những cơ cấu hành chính mà người xưa đã đúc kết.

Thậm chí, những cơ cấu hành chính thời hiện đại, cũng ít nhiều mang ảnh hưởng và kế thừa từ lịch sử quá khứ.

Ví dụ: Thời xưa có Lại Bộ, bây giờ thì gọi là Bộ Nội vụ. Thời xưa có Hộ Bộ, bây giờ thì có Bộ Tài chính. Thời xưa có Lễ Bộ, bây giờ có Bộ Giáo dục. Thời xưa có Binh Bộ, bây giờ có Bộ Quốc phòng. Thời xưa có Hình Bộ, bây giờ có Bộ Tư pháp.

Tên gọi có thể khác nhau, nhưng lĩnh vực phụ trách là tương tự nhau.

Cơ chế kiểm soát quyền lực Tam Tỉnh từ thời Đường, có Trung Thư Tỉnh (soạn thảo), Môn Hạ Tỉnh (xét duyệt), Thượng Thư Tỉnh (thi hành). Sau này, phương Tây cũng phát triển cơ cấu quyển soát quyền lực Lập pháp, Hành pháp, Tư pháp.

Mặc dù hình thức khác nhau, nhưng mục đích cốt lỗi là để phân chia quyền lực, kiềm chế lẫn nhau, không cho phép một cơ quan có thể lạm quyền.