Người họa sĩ ánh trăng | Biên niên sử Elarion
Quote from Thiên Phong on August 10, 2026, 5:43 pmTừ khi còn rất nhỏ, Aren Veylor đã có một tài năng mà người khác khó lòng giải thích.
Cậu có thể vẽ ánh sáng.
Không phải chỉ là vẽ một vật đang được ánh sáng chiếu vào, cũng không phải dùng màu trắng để giả làm ánh sáng như những họa sĩ bình thường vẫn làm. Trong tranh của Aren, ánh sáng dường như thật sự tồn tại. Ánh nến có sự ấm áp của ánh nến, mặt trời có sức nóng của mặt trời, còn ánh trăng thì lạnh và trong đến mức người ta đôi khi có cảm giác chỉ cần đưa tay ra là sẽ chạm được vào một đêm thu xa xôi nào đó.
Năm mười bốn tuổi, Aren vẽ một bức tranh về mặt hồ dưới trăng.
Người ta gọi nó là Ánh Trăng Trên Hồ Bạc.
Bức tranh ấy khiến tên tuổi của cậu lan khắp miền nam Elarion.
Có người nói Aren là một thiên tài trăm năm mới xuất hiện một lần. Có người lại bảo đôi mắt của cậu đã được Thần ban cho khả năng nhìn thấy những màu sắc mà người bình thường không thể thấy được.
Những lời ca tụng kéo đến ngày một nhiều, và tiền tài cũng theo đó mà đến.
Từ những gia đình bình dân muốn có một bức chân dung để truyền lại cho con cháu, đến những thương nhân giàu có, những gia tộc quý tộc, rồi cuối cùng là cả hoàng gia, tất cả đều muốn có tranh của Aren Veylor.
Khi còn chưa đến ba mươi tuổi, Aren đã có một dinh thự lớn, một xưởng vẽ riêng và đủ tiền bạc để cả đời không cần lo đến chuyện sinh kế.
Nhưng tài năng nở quá sớm cũng đem đến cho anh một thứ khác.
Sự kiêu ngạo.
Aren bắt đầu tin rằng mình thật sự khác với mọi người.
Anh không còn kiên nhẫn với những lời phê bình. Anh xem thường những họa sĩ khác, đôi khi còn công khai chế giễu những người mà mình cho rằng bất tài. Trước mặt quý tộc, anh vẫn giữ lễ nghi cần thiết, nhưng trong lòng Aren đã không còn thật sự kính trọng bất kỳ ai.
Và rồi, anh đắc tội với Lãnh chúa Vardek Morlan.
Vardek là một người có quyền thế lớn, nhưng nổi tiếng tàn nhẫn. Người ta đồn rằng để có được lãnh địa hiện tại, ông ta từng khiến không ít đối thủ biến mất trong những hoàn cảnh khó hiểu.
Một lần, Vardek muốn Aren sửa lại bức chân dung của mình, khiến gương mặt trong tranh trông trẻ hơn và uy nghiêm hơn.
Aren từ chối.
Không những từ chối, anh còn nói trước mặt nhiều người:
— Nếu ngài muốn một gương mặt khác, xin hãy tìm một họa sĩ khác. Tôi chỉ vẽ những gì đôi mắt mình nhìn thấy.
Đám đông im bặt.
Vardek không nói gì.
Ông ta chỉ nhìn Aren một lúc rất lâu rồi rời đi.
Ba tháng sau, tai họa xảy đến.
Trên đường trở về sau một buổi tiệc, Aren bị một kẻ lạ mặt áp sát giữa phố. Người ấy ném thẳng một thứ chất lỏng vào mặt anh rồi lập tức bỏ chạy.
Aren chỉ kịp cảm thấy đôi mắt mình như bị lửa thiêu.
Anh ngã xuống đất, hai tay ôm lấy mặt, gào lên trong đau đớn.
Các thầy thuốc đã cố gắng hết sức để cứu đôi mắt ấy.
Họ giữ được chúng.
Nhưng không giữ được ánh sáng.
Thị lực của Aren bắt đầu mờ dần.
Ban đầu anh vẫn còn nhìn thấy khuôn mặt người khác. Sau đó, khuôn mặt trở thành những khối màu nhòe nhoẹt. Rồi những đường nét biến mất. Mọi thứ trước mắt anh giống như bị bao phủ bởi một lớp sương ngày càng dày.
Năm năm sau, Aren hoàn toàn mù.
Những năm không còn ánh sáng
Đối với một người bình thường, mất đi đôi mắt đã là một tai họa.
Đối với Aren, đó gần như là mất đi cả cuộc đời.
Anh từng sống nhờ đôi mắt.
Anh từng nhìn thấy màu sắc trong bóng tối, nhìn thấy những thay đổi nhỏ nhất của ánh sáng lúc bình minh, nhìn thấy màu xanh nhạt xuất hiện trên tuyết vào những buổi chiều đông.
Bây giờ trước mắt anh chỉ còn một màn đen.
Xưởng vẽ đóng cửa.
Khách hàng biến mất.
Những kẻ trước đây thường vây quanh Aren cũng dần không còn xuất hiện. Một vài người họ hàng ban đầu còn đến thăm, nhưng rồi số lần ghé qua thưa dần. Khi tài sản của Aren bắt đầu cạn, ngay cả những người từng tự nhận là bạn thân cũng tìm đủ lý do để tránh mặt.
Trong vòng vài năm, phần lớn gia sản của anh đã phải bán đi.
Dinh thự được đổi thành một căn nhà nhỏ.
Người họa sĩ từng được hoàng gia mời vào cung giờ đây có những ngày phải tính xem trong nhà còn đủ tiền mua củi cho mùa đông hay không.
Không phải tất cả mọi người đều bỏ rơi Aren.
Có những người dân từng được anh vẽ tranh nhiều năm trước vẫn thỉnh thoảng đem thức ăn đến.
Một vị quý tộc tên Merek Doran, vốn chưa từng quen biết Aren, nghe chuyện của anh thì sai người mang đến một khoản tiền đủ để gia đình sống trong hơn một năm. Khi Aren hỏi tại sao, Merek chỉ gửi lại một câu:
“Ta từng nhìn thấy một bức tranh của ngài khi còn trẻ. Nó giúp ta vượt qua một quãng thời gian rất tăm tối. Số tiền này chẳng đáng là bao.”
Nhưng người ở cạnh Aren nhiều nhất lại là người mà trước đây anh từng ít để tâm nhất.
Vợ anh, Elena Veylor.
Cuộc hôn nhân giữa Aren và Elena vốn không bắt đầu từ tình yêu.
Đó là một hôn ước do hai gia đình sắp đặt từ khi họ còn trẻ. Aren từng đối xử tử tế với nàng, nhưng trong những năm danh tiếng lên đến đỉnh cao, phần lớn thời gian của anh dành cho tranh, khách hàng và những buổi tiệc của giới quý tộc.
Elena giống như một phần yên tĩnh trong căn nhà mà Aren cho rằng luôn luôn tồn tại ở đó.
Chỉ đến khi mọi thứ khác lần lượt rời bỏ mình, anh mới nhận ra nàng vẫn còn ở lại.
Elena chăm sóc anh từng ngày.
Nàng dẫn Aren đi khi anh chưa quen với bóng tối, giúp anh tìm từng món đồ, đọc thư cho anh nghe, quản lý số tiền ít ỏi còn lại và không bao giờ than phiền khi cuộc sống ngày một khó khăn.
Có những đêm Aren tỉnh dậy, nghe thấy Elena vẫn đang vá lại một chiếc áo cũ dưới ánh đèn.
Anh nằm im trong bóng tối rất lâu.
Giữa họ dần hình thành một thứ tình cảm mà Aren không biết phải gọi tên thế nào.
Nó không còn đơn giản là tình nghĩa vợ chồng, cũng không giống thứ tình yêu nồng nhiệt mà những thi sĩ thường viết. Đó là một sự gắn bó rất sâu, được hình thành trong những tháng ngày mà một người gần như mất tất cả, còn người kia vẫn lặng lẽ ngồi bên cạnh.
Có lúc Aren nghĩ rằng ngay cả tình yêu cũng chưa chắc đã bền được như vậy.
Nhưng sự có mặt của Elena vẫn không thể khiến anh hoàn toàn thoát khỏi tuyệt vọng.
Đôi mắt đã mất.
Hội họa đã mất.
Danh tiếng đã mất.
Có những buổi sáng Aren ngồi hàng giờ bên cửa sổ dù anh không còn nhìn thấy ánh nắng ngoài kia.
Anh từng hỏi Elena:
— Nếu một người sinh ra chỉ để làm một việc, rồi đến một ngày ngay cả khả năng làm việc đó cũng bị lấy mất, vậy người ấy sống tiếp để làm gì?
Elena không trả lời.
Có lẽ nàng cũng không biết.
Kinh Luật Rion
Một ngày nọ, Elena đem về một cuốn Kinh Luật Rion.
Đó là một bản cũ, bìa đã sờn.
Aren không quan tâm.
Trước đây anh từng đọc qua một vài đoạn trong kinh, nhưng cũng giống nhiều quý tộc và nghệ sĩ cùng thời, anh chỉ xem đó là những lời dạy dành cho người muốn tìm sự an ủi.
Elena không tranh luận với anh.
Tối hôm ấy, nàng chỉ ngồi cạnh cửa sổ và bắt đầu đọc.
Giọng nàng rất nhẹ.
Ngày hôm sau nàng lại đọc.
Rồi ngày tiếp theo cũng vậy.
Ban đầu Aren chỉ nghe vì không còn việc gì khác để làm.
Nhưng sau nhiều ngày, có một điều gì đó bắt đầu thay đổi.
Những lời trong Kinh Luật không an ủi anh theo cách Aren từng tưởng. Chúng không nói rằng anh đáng thương, cũng không nói rằng những đau khổ của anh là bất công.
Trái lại, chúng khiến Aren bắt đầu nhìn lại chính mình.
Anh nhớ đến những người mình từng chế giễu.
Nhớ những học trò trẻ từng đem tranh đến xin lời khuyên, rồi rời khỏi xưởng vẽ với khuôn mặt đỏ bừng vì những lời cay nghiệt của anh.
Anh nhớ sự khinh thường của mình đối với những người kém tài hơn.
Nhớ cả vẻ mặt của Vardek trong ngày anh công khai làm nhục vị lãnh chúa ấy.
Đầu tiên Aren tìm lý do để biện minh.
Sau đó anh không còn muốn biện minh nữa.
Ngày qua ngày, Elena vẫn đọc.
Đối với Aren, những lời trong Kinh Luật Rion giống như nước trong chảy qua một căn phòng đầy bụi đã bị đóng kín nhiều năm. Chúng không khiến đôi mắt anh sáng lại, nhưng khiến tâm trí anh dần trở nên sáng rõ.
Một buổi sáng, khi Elena đang đặt chén nước xuống bàn, Aren bỗng nói:
— Elena.
— Sao vậy?
Aren quay đầu về phía nàng.
Anh im lặng rất lâu.
— Áo của em… hôm nay màu xanh phải không?
Chiếc chén trong tay Elena khẽ rung.
Nàng không nói gì.
Aren đưa tay lên trước mặt.
Trong bóng tối đã kéo dài nhiều năm, anh nhìn thấy một thứ rất mờ.
Bàn tay của chính mình.
Nó chỉ tồn tại trong vài giây.
Rồi biến mất.
Nhưng Aren đã nhìn thấy.
Các thầy thuốc không giải thích được điều đó.
Thị lực của anh không thật sự phục hồi. Phần lớn thời gian Aren vẫn sống trong bóng tối. Nhưng thỉnh thoảng, đặc biệt là khi tâm trí rất yên tĩnh, anh có thể nhìn thấy những vật ở gần mình.
Đôi khi chỉ vài nhịp thở.
Đôi khi được vài phút.
Rồi bóng tối lại trở về.
Aren không xem đó là sự chữa khỏi.
Anh xem nó như một lời nhắc nhở.
Từ đó, anh bắt đầu tự mình tu hành theo Kinh Luật Rion.
Không còn là nghe để tìm sự an ủi.
Không còn là đọc cho hay.
Anh cố gắng thực sự sống theo những điều mình tin là đúng, sửa lại tính khí của mình, bỏ đi sự kiêu ngạo, học cách đối xử tử tế với người khác và nhìn lại bản thân mỗi khi gặp chuyện không vừa ý.
Nhiều năm trôi qua.
Người họa sĩ kiêu ngạo năm nào dường như đã biến mất.
Những bức tranh không thuộc nhân gian
Một buổi chiều, Aren bước vào căn phòng từng là xưởng vẽ.
Những giá vẽ cũ vẫn còn đó.
Anh đưa tay lần theo mặt bàn, chạm vào một cây cọ.
Elena đứng ở cửa.
Nàng không hỏi gì.
Aren cầm cây cọ rất lâu.
Rồi anh nói:
— Anh muốn thử vẽ lại.
Đôi mắt của anh vẫn rất yếu.
Có ngày Aren có thể nhìn rõ khoảng cách vài bước chân trong một thời gian ngắn. Có ngày anh hoàn toàn không nhìn thấy gì.
Nhưng một điều kỳ lạ đã xảy ra.
Trong những lúc ngồi tĩnh lặng, những hình ảnh bắt đầu xuất hiện trong tâm trí anh.
Chúng rõ hơn bất kỳ thứ gì đôi mắt anh từng nhìn thấy.
Aren nhìn thấy những thiên thần đứng giữa biển ánh sáng.
Anh nhìn thấy Thiên Thần Công Lý khoác áo giáp bạc, đôi cánh mở rộng giữa bầu trời.
Anh nhìn thấy những chiến thần cầm kiếm, đứng giữa những tầng mây cuộn lên như đại dương.
Anh nhìn thấy những luồng kiếm quang rực sáng xuyên qua bóng tối.
Và rồi anh nhìn thấy Rion.
Aren bắt đầu vẽ.
Không ai hiểu một người gần như mù đã vẽ bằng cách nào.
Elena chỉ biết mỗi khi thị lực của Aren trở lại, anh quan sát bức tranh rất lâu, sửa một vài nét, rồi khi bóng tối trở về, anh vẫn tiếp tục vẽ dựa vào hình ảnh trong tâm trí.
Những tác phẩm mới hoàn toàn khác những bức tranh thời trẻ của anh.
Kỹ thuật vẫn là của Aren Veylor.
Nhưng thứ nằm trong tranh dường như đã vượt khỏi kỹ thuật.
Ánh sáng trở thành linh hồn của những bức họa ấy.
Aren không đơn thuần vẽ vật thể được ánh sáng chiếu vào.
Anh vẽ chính ánh sáng.
Ánh sáng chảy trên lưỡi kiếm của chiến thần, bao quanh đôi cánh thiên thần, xuyên qua mây, phản chiếu trên áo giáp và tỏa ra từ những hình tượng thần thánh trong tranh bằng một cách mà những họa sĩ khác dù đứng trước tác phẩm hàng giờ cũng không hiểu ông đã pha màu như thế nào.
Nhưng điều khiến người ta kinh ngạc hơn cả không phải kỹ thuật.
Đó là cảm giác khi đứng trước những bức tranh ấy.
Những vị thần trong tranh rất uy nghiêm, nhưng không khiến người ta sợ hãi.
Họ mạnh mẽ nhưng không hung bạo.
Trong vẻ hùng vĩ ấy có một sự thiện lương lớn đến mức người đứng nhìn thường tự nhiên hạ thấp giọng nói.
Có người nói ánh sáng trong tranh Aren giống ánh quang huy.
Có người lại nói không nên gọi đó là tranh nữa.
Bởi tranh của nhân gian không nên có ánh sáng như vậy.
Một người đàn ông từng nổi giận với con trai mình đã tình cờ đứng trước bức Thiên Thần Công Lý rất lâu.
Khi trở về nhà, ông không còn đánh đứa trẻ nữa.
Ông ngồi xuống trước mặt con và xin lỗi.
Một người phụ nữ đang mang lòng oán hận chị gái mình đến xem tranh. Nàng đứng im gần một giờ trước bức Ánh Sáng Trên Thánh Điện, rồi khi bước ra ngoài lại cảm thấy chuyện mà mình đã giận dữ suốt nhiều năm bỗng trở nên nhỏ bé đến kỳ lạ.
Những đứa trẻ thích tranh Aren nhất.
Chúng đứng trước những thiên thần với đôi mắt tròn xoe, có đứa nhìn mãi đến mức cha mẹ phải gọi nhiều lần mới chịu rời đi.
Không ai dạy chúng điều gì.
Nhưng nhiều năm sau, có những đứa trẻ ấy vẫn còn nhớ cảm giác trong ngày đầu tiên chúng nhìn thấy những con người có đôi cánh đứng giữa ánh sáng.
Trong tâm hồn chúng, một hạt giống rất nhỏ về thiện lương, chính trực và lòng can đảm đã được gieo xuống từ khi nào không biết.
Danh tiếng của Aren một lần nữa truyền khắp Elarion.
Nhưng lần này, ông không còn quan tâm mình nổi tiếng đến đâu.
Người đứng trước bức tranh một ngày một đêm
Tin tức cuối cùng cũng đến tai Vardek Morlan.
Vị lãnh chúa năm xưa giờ đã già.
Không ai biết vì tò mò, vì hoài nghi hay vì một nguyên nhân nào khác mà ông quyết định đến xem triển lãm của Aren.
Khi Vardek xuất hiện, rất nhiều người nhận ra ông.
Aren cũng được báo rằng vị lãnh chúa đã đến.
Ông chỉ nói:
— Cứ để ông ấy xem.
Vardek đi qua từng bức tranh mà không nói lời nào.
Rồi ông dừng lại trước một bức họa lớn đặt ở cuối gian phòng.
Đó là Rion — Luật và Kiếm.
Trong tranh, Rion đứng giữa một vùng ánh sáng rộng lớn.
Một tay Ngài cầm một quyển sách.
Tay còn lại đặt sau lưng, nắm lấy một thanh kiếm.
Thanh kiếm không được rút khỏi vỏ.
Gương mặt Rion bình thản.
Không giận dữ.
Không đe dọa.
Nhưng có một thứ uy nghiêm khiến bất cứ ai đứng trước bức tranh đều hiểu rằng sự thiện lương không có nghĩa là yếu đuối, và lòng từ bi cũng không đồng nghĩa với việc cái ác có thể thoát khỏi công lý.
Vardek đứng trước bức tranh.
Một giờ trôi qua.
Rồi hai giờ.
Người trong phòng lần lượt rời đi.
Trời tối.
Người hầu hỏi ông có muốn trở về hay không.
Vardek không đáp.
Ông vẫn đứng đó.
Cả một đêm.
Đến sáng hôm sau, ánh nắng xuyên qua cửa sổ, rơi xuống sàn đá của phòng triển lãm.
Vardek vẫn nhìn Rion.
Cuối cùng ông quay đi, ngồi xuống một chiếc ghế gần đó.
Người đàn ông từng khiến vô số người phải cúi đầu trước mình bỗng thở dài.
Một lần.
Rồi thêm một lần nữa.
Trong suốt một ngày một đêm đứng trước bức tranh ấy, những chuyện mà ông đã cố quên suốt nhiều năm dường như lần lượt trở lại.
Một người bạn cũ từng bị ông phản bội.
Một gia tộc bị tước đất.
Một thương nhân bị vu tội.
Những người bị bắt.
Những người chết.
Những cuộc hôn nhân được sắp đặt để đổi lấy quyền lực.
Những mệnh lệnh mà ông từng ký mà không bao giờ hỏi phía sau một con dấu ấy có bao nhiêu người phải chịu đau khổ.
Và cuối cùng là một họa sĩ trẻ đã từng làm ông mất mặt trước đám đông.
Vardek đưa hai tay lên che mặt.
Ông ngồi như thế rất lâu.
Ba ngày sau, một tin tức chấn động truyền khắp lãnh địa Morlan.
Vardek trao quyền cai quản cho người kế vị.
Ông bán phần lớn tài sản riêng, chia một phần cho những gia đình nghèo trong lãnh địa, phần còn lại gửi đến các tu viện Rion và những gia đình từng bị ông làm hại mà vẫn còn có thể tìm thấy.
Sau đó, ông từ bỏ tước hiệu.
Từ bỏ huy hiệu gia tộc.
Thậm chí từ bỏ cả cái tên Vardek Morlan.
Ngày bước vào tu viện, ông chỉ mặc một bộ áo vải xám như những người khác.
Người phụ trách tu viện hỏi ông muốn được gọi bằng tên gì.
Ông nhìn xuống đôi bàn tay già nua của mình hồi lâu rồi đáp:
— Không cần tên nữa. Một người đã dành phần lớn đời mình để làm cho cái tên ấy trở nên lớn lao, bây giờ nên học cách sống mà không cần đến nó.
Trong sân tu viện ngày hôm ấy, Aren cũng có mặt.
Đôi mắt ông đã gần như không nhìn thấy gì.
Vardek bước đến trước mặt Aren.
Hai người im lặng.
Rất lâu.
Cuối cùng Vardek quỳ xuống.
Aren đưa tay ra, tìm thấy vai ông rồi nhẹ nhàng đỡ ông đứng lên.
Ông không hỏi về chuyện năm xưa.
Cũng không nói rằng mình tha thứ.
Chỉ nói:
— Chúng ta đều còn những điều phải sửa.
Từ ngày ấy, trong tu viện Rion có thêm một người tu hành già thường quét sân vào sáng sớm.
Còn Aren vẫn tiếp tục vẽ.
Đôi mắt ông chưa bao giờ thật sự sáng lại.
Có những tháng ông chỉ nhìn thấy ánh sáng vài lần. Đến cuối đời, thế giới trước mắt Aren phần lớn vẫn chỉ là một khoảng tối.
Nhưng những người từng biết ông thường nói rằng kỳ lạ thay, chính sau khi đôi mắt ấy mất đi ánh sáng, Aren mới bắt đầu vẽ được những thứ mà trước kia ông chưa từng nhìn thấy.
Từ khi còn rất nhỏ, Aren Veylor đã có một tài năng mà người khác khó lòng giải thích.
Cậu có thể vẽ ánh sáng.
Không phải chỉ là vẽ một vật đang được ánh sáng chiếu vào, cũng không phải dùng màu trắng để giả làm ánh sáng như những họa sĩ bình thường vẫn làm. Trong tranh của Aren, ánh sáng dường như thật sự tồn tại. Ánh nến có sự ấm áp của ánh nến, mặt trời có sức nóng của mặt trời, còn ánh trăng thì lạnh và trong đến mức người ta đôi khi có cảm giác chỉ cần đưa tay ra là sẽ chạm được vào một đêm thu xa xôi nào đó.
Năm mười bốn tuổi, Aren vẽ một bức tranh về mặt hồ dưới trăng.
Người ta gọi nó là Ánh Trăng Trên Hồ Bạc.
Bức tranh ấy khiến tên tuổi của cậu lan khắp miền nam Elarion.
Có người nói Aren là một thiên tài trăm năm mới xuất hiện một lần. Có người lại bảo đôi mắt của cậu đã được Thần ban cho khả năng nhìn thấy những màu sắc mà người bình thường không thể thấy được.
Những lời ca tụng kéo đến ngày một nhiều, và tiền tài cũng theo đó mà đến.
Từ những gia đình bình dân muốn có một bức chân dung để truyền lại cho con cháu, đến những thương nhân giàu có, những gia tộc quý tộc, rồi cuối cùng là cả hoàng gia, tất cả đều muốn có tranh của Aren Veylor.
Khi còn chưa đến ba mươi tuổi, Aren đã có một dinh thự lớn, một xưởng vẽ riêng và đủ tiền bạc để cả đời không cần lo đến chuyện sinh kế.
Nhưng tài năng nở quá sớm cũng đem đến cho anh một thứ khác.
Sự kiêu ngạo.
Aren bắt đầu tin rằng mình thật sự khác với mọi người.
Anh không còn kiên nhẫn với những lời phê bình. Anh xem thường những họa sĩ khác, đôi khi còn công khai chế giễu những người mà mình cho rằng bất tài. Trước mặt quý tộc, anh vẫn giữ lễ nghi cần thiết, nhưng trong lòng Aren đã không còn thật sự kính trọng bất kỳ ai.
Và rồi, anh đắc tội với Lãnh chúa Vardek Morlan.
Vardek là một người có quyền thế lớn, nhưng nổi tiếng tàn nhẫn. Người ta đồn rằng để có được lãnh địa hiện tại, ông ta từng khiến không ít đối thủ biến mất trong những hoàn cảnh khó hiểu.
Một lần, Vardek muốn Aren sửa lại bức chân dung của mình, khiến gương mặt trong tranh trông trẻ hơn và uy nghiêm hơn.
Aren từ chối.
Không những từ chối, anh còn nói trước mặt nhiều người:
— Nếu ngài muốn một gương mặt khác, xin hãy tìm một họa sĩ khác. Tôi chỉ vẽ những gì đôi mắt mình nhìn thấy.
Đám đông im bặt.
Vardek không nói gì.
Ông ta chỉ nhìn Aren một lúc rất lâu rồi rời đi.
Ba tháng sau, tai họa xảy đến.
Trên đường trở về sau một buổi tiệc, Aren bị một kẻ lạ mặt áp sát giữa phố. Người ấy ném thẳng một thứ chất lỏng vào mặt anh rồi lập tức bỏ chạy.
Aren chỉ kịp cảm thấy đôi mắt mình như bị lửa thiêu.
Anh ngã xuống đất, hai tay ôm lấy mặt, gào lên trong đau đớn.
Các thầy thuốc đã cố gắng hết sức để cứu đôi mắt ấy.
Họ giữ được chúng.
Nhưng không giữ được ánh sáng.
Thị lực của Aren bắt đầu mờ dần.
Ban đầu anh vẫn còn nhìn thấy khuôn mặt người khác. Sau đó, khuôn mặt trở thành những khối màu nhòe nhoẹt. Rồi những đường nét biến mất. Mọi thứ trước mắt anh giống như bị bao phủ bởi một lớp sương ngày càng dày.
Năm năm sau, Aren hoàn toàn mù.
Những năm không còn ánh sáng
Đối với một người bình thường, mất đi đôi mắt đã là một tai họa.
Đối với Aren, đó gần như là mất đi cả cuộc đời.
Anh từng sống nhờ đôi mắt.
Anh từng nhìn thấy màu sắc trong bóng tối, nhìn thấy những thay đổi nhỏ nhất của ánh sáng lúc bình minh, nhìn thấy màu xanh nhạt xuất hiện trên tuyết vào những buổi chiều đông.
Bây giờ trước mắt anh chỉ còn một màn đen.
Xưởng vẽ đóng cửa.
Khách hàng biến mất.
Những kẻ trước đây thường vây quanh Aren cũng dần không còn xuất hiện. Một vài người họ hàng ban đầu còn đến thăm, nhưng rồi số lần ghé qua thưa dần. Khi tài sản của Aren bắt đầu cạn, ngay cả những người từng tự nhận là bạn thân cũng tìm đủ lý do để tránh mặt.
Trong vòng vài năm, phần lớn gia sản của anh đã phải bán đi.
Dinh thự được đổi thành một căn nhà nhỏ.
Người họa sĩ từng được hoàng gia mời vào cung giờ đây có những ngày phải tính xem trong nhà còn đủ tiền mua củi cho mùa đông hay không.
Không phải tất cả mọi người đều bỏ rơi Aren.
Có những người dân từng được anh vẽ tranh nhiều năm trước vẫn thỉnh thoảng đem thức ăn đến.
Một vị quý tộc tên Merek Doran, vốn chưa từng quen biết Aren, nghe chuyện của anh thì sai người mang đến một khoản tiền đủ để gia đình sống trong hơn một năm. Khi Aren hỏi tại sao, Merek chỉ gửi lại một câu:
“Ta từng nhìn thấy một bức tranh của ngài khi còn trẻ. Nó giúp ta vượt qua một quãng thời gian rất tăm tối. Số tiền này chẳng đáng là bao.”
Nhưng người ở cạnh Aren nhiều nhất lại là người mà trước đây anh từng ít để tâm nhất.
Vợ anh, Elena Veylor.
Cuộc hôn nhân giữa Aren và Elena vốn không bắt đầu từ tình yêu.
Đó là một hôn ước do hai gia đình sắp đặt từ khi họ còn trẻ. Aren từng đối xử tử tế với nàng, nhưng trong những năm danh tiếng lên đến đỉnh cao, phần lớn thời gian của anh dành cho tranh, khách hàng và những buổi tiệc của giới quý tộc.
Elena giống như một phần yên tĩnh trong căn nhà mà Aren cho rằng luôn luôn tồn tại ở đó.
Chỉ đến khi mọi thứ khác lần lượt rời bỏ mình, anh mới nhận ra nàng vẫn còn ở lại.
Elena chăm sóc anh từng ngày.
Nàng dẫn Aren đi khi anh chưa quen với bóng tối, giúp anh tìm từng món đồ, đọc thư cho anh nghe, quản lý số tiền ít ỏi còn lại và không bao giờ than phiền khi cuộc sống ngày một khó khăn.
Có những đêm Aren tỉnh dậy, nghe thấy Elena vẫn đang vá lại một chiếc áo cũ dưới ánh đèn.
Anh nằm im trong bóng tối rất lâu.
Giữa họ dần hình thành một thứ tình cảm mà Aren không biết phải gọi tên thế nào.
Nó không còn đơn giản là tình nghĩa vợ chồng, cũng không giống thứ tình yêu nồng nhiệt mà những thi sĩ thường viết. Đó là một sự gắn bó rất sâu, được hình thành trong những tháng ngày mà một người gần như mất tất cả, còn người kia vẫn lặng lẽ ngồi bên cạnh.
Có lúc Aren nghĩ rằng ngay cả tình yêu cũng chưa chắc đã bền được như vậy.
Nhưng sự có mặt của Elena vẫn không thể khiến anh hoàn toàn thoát khỏi tuyệt vọng.
Đôi mắt đã mất.
Hội họa đã mất.
Danh tiếng đã mất.
Có những buổi sáng Aren ngồi hàng giờ bên cửa sổ dù anh không còn nhìn thấy ánh nắng ngoài kia.
Anh từng hỏi Elena:
— Nếu một người sinh ra chỉ để làm một việc, rồi đến một ngày ngay cả khả năng làm việc đó cũng bị lấy mất, vậy người ấy sống tiếp để làm gì?
Elena không trả lời.
Có lẽ nàng cũng không biết.
Kinh Luật Rion
Một ngày nọ, Elena đem về một cuốn Kinh Luật Rion.
Đó là một bản cũ, bìa đã sờn.
Aren không quan tâm.
Trước đây anh từng đọc qua một vài đoạn trong kinh, nhưng cũng giống nhiều quý tộc và nghệ sĩ cùng thời, anh chỉ xem đó là những lời dạy dành cho người muốn tìm sự an ủi.
Elena không tranh luận với anh.
Tối hôm ấy, nàng chỉ ngồi cạnh cửa sổ và bắt đầu đọc.
Giọng nàng rất nhẹ.
Ngày hôm sau nàng lại đọc.
Rồi ngày tiếp theo cũng vậy.
Ban đầu Aren chỉ nghe vì không còn việc gì khác để làm.
Nhưng sau nhiều ngày, có một điều gì đó bắt đầu thay đổi.
Những lời trong Kinh Luật không an ủi anh theo cách Aren từng tưởng. Chúng không nói rằng anh đáng thương, cũng không nói rằng những đau khổ của anh là bất công.
Trái lại, chúng khiến Aren bắt đầu nhìn lại chính mình.
Anh nhớ đến những người mình từng chế giễu.
Nhớ những học trò trẻ từng đem tranh đến xin lời khuyên, rồi rời khỏi xưởng vẽ với khuôn mặt đỏ bừng vì những lời cay nghiệt của anh.
Anh nhớ sự khinh thường của mình đối với những người kém tài hơn.
Nhớ cả vẻ mặt của Vardek trong ngày anh công khai làm nhục vị lãnh chúa ấy.
Đầu tiên Aren tìm lý do để biện minh.
Sau đó anh không còn muốn biện minh nữa.
Ngày qua ngày, Elena vẫn đọc.
Đối với Aren, những lời trong Kinh Luật Rion giống như nước trong chảy qua một căn phòng đầy bụi đã bị đóng kín nhiều năm. Chúng không khiến đôi mắt anh sáng lại, nhưng khiến tâm trí anh dần trở nên sáng rõ.
Một buổi sáng, khi Elena đang đặt chén nước xuống bàn, Aren bỗng nói:
— Elena.
— Sao vậy?
Aren quay đầu về phía nàng.
Anh im lặng rất lâu.
— Áo của em… hôm nay màu xanh phải không?
Chiếc chén trong tay Elena khẽ rung.
Nàng không nói gì.
Aren đưa tay lên trước mặt.
Trong bóng tối đã kéo dài nhiều năm, anh nhìn thấy một thứ rất mờ.
Bàn tay của chính mình.
Nó chỉ tồn tại trong vài giây.
Rồi biến mất.
Nhưng Aren đã nhìn thấy.
Các thầy thuốc không giải thích được điều đó.
Thị lực của anh không thật sự phục hồi. Phần lớn thời gian Aren vẫn sống trong bóng tối. Nhưng thỉnh thoảng, đặc biệt là khi tâm trí rất yên tĩnh, anh có thể nhìn thấy những vật ở gần mình.
Đôi khi chỉ vài nhịp thở.
Đôi khi được vài phút.
Rồi bóng tối lại trở về.
Aren không xem đó là sự chữa khỏi.
Anh xem nó như một lời nhắc nhở.
Từ đó, anh bắt đầu tự mình tu hành theo Kinh Luật Rion.
Không còn là nghe để tìm sự an ủi.
Không còn là đọc cho hay.
Anh cố gắng thực sự sống theo những điều mình tin là đúng, sửa lại tính khí của mình, bỏ đi sự kiêu ngạo, học cách đối xử tử tế với người khác và nhìn lại bản thân mỗi khi gặp chuyện không vừa ý.
Nhiều năm trôi qua.
Người họa sĩ kiêu ngạo năm nào dường như đã biến mất.
Những bức tranh không thuộc nhân gian
Một buổi chiều, Aren bước vào căn phòng từng là xưởng vẽ.
Những giá vẽ cũ vẫn còn đó.
Anh đưa tay lần theo mặt bàn, chạm vào một cây cọ.
Elena đứng ở cửa.
Nàng không hỏi gì.
Aren cầm cây cọ rất lâu.
Rồi anh nói:
— Anh muốn thử vẽ lại.
Đôi mắt của anh vẫn rất yếu.
Có ngày Aren có thể nhìn rõ khoảng cách vài bước chân trong một thời gian ngắn. Có ngày anh hoàn toàn không nhìn thấy gì.
Nhưng một điều kỳ lạ đã xảy ra.
Trong những lúc ngồi tĩnh lặng, những hình ảnh bắt đầu xuất hiện trong tâm trí anh.
Chúng rõ hơn bất kỳ thứ gì đôi mắt anh từng nhìn thấy.
Aren nhìn thấy những thiên thần đứng giữa biển ánh sáng.
Anh nhìn thấy Thiên Thần Công Lý khoác áo giáp bạc, đôi cánh mở rộng giữa bầu trời.
Anh nhìn thấy những chiến thần cầm kiếm, đứng giữa những tầng mây cuộn lên như đại dương.
Anh nhìn thấy những luồng kiếm quang rực sáng xuyên qua bóng tối.
Và rồi anh nhìn thấy Rion.
Aren bắt đầu vẽ.
Không ai hiểu một người gần như mù đã vẽ bằng cách nào.
Elena chỉ biết mỗi khi thị lực của Aren trở lại, anh quan sát bức tranh rất lâu, sửa một vài nét, rồi khi bóng tối trở về, anh vẫn tiếp tục vẽ dựa vào hình ảnh trong tâm trí.
Những tác phẩm mới hoàn toàn khác những bức tranh thời trẻ của anh.
Kỹ thuật vẫn là của Aren Veylor.
Nhưng thứ nằm trong tranh dường như đã vượt khỏi kỹ thuật.
Ánh sáng trở thành linh hồn của những bức họa ấy.
Aren không đơn thuần vẽ vật thể được ánh sáng chiếu vào.
Anh vẽ chính ánh sáng.
Ánh sáng chảy trên lưỡi kiếm của chiến thần, bao quanh đôi cánh thiên thần, xuyên qua mây, phản chiếu trên áo giáp và tỏa ra từ những hình tượng thần thánh trong tranh bằng một cách mà những họa sĩ khác dù đứng trước tác phẩm hàng giờ cũng không hiểu ông đã pha màu như thế nào.
Nhưng điều khiến người ta kinh ngạc hơn cả không phải kỹ thuật.
Đó là cảm giác khi đứng trước những bức tranh ấy.
Những vị thần trong tranh rất uy nghiêm, nhưng không khiến người ta sợ hãi.
Họ mạnh mẽ nhưng không hung bạo.
Trong vẻ hùng vĩ ấy có một sự thiện lương lớn đến mức người đứng nhìn thường tự nhiên hạ thấp giọng nói.
Có người nói ánh sáng trong tranh Aren giống ánh quang huy.
Có người lại nói không nên gọi đó là tranh nữa.
Bởi tranh của nhân gian không nên có ánh sáng như vậy.
Một người đàn ông từng nổi giận với con trai mình đã tình cờ đứng trước bức Thiên Thần Công Lý rất lâu.
Khi trở về nhà, ông không còn đánh đứa trẻ nữa.
Ông ngồi xuống trước mặt con và xin lỗi.
Một người phụ nữ đang mang lòng oán hận chị gái mình đến xem tranh. Nàng đứng im gần một giờ trước bức Ánh Sáng Trên Thánh Điện, rồi khi bước ra ngoài lại cảm thấy chuyện mà mình đã giận dữ suốt nhiều năm bỗng trở nên nhỏ bé đến kỳ lạ.
Những đứa trẻ thích tranh Aren nhất.
Chúng đứng trước những thiên thần với đôi mắt tròn xoe, có đứa nhìn mãi đến mức cha mẹ phải gọi nhiều lần mới chịu rời đi.
Không ai dạy chúng điều gì.
Nhưng nhiều năm sau, có những đứa trẻ ấy vẫn còn nhớ cảm giác trong ngày đầu tiên chúng nhìn thấy những con người có đôi cánh đứng giữa ánh sáng.
Trong tâm hồn chúng, một hạt giống rất nhỏ về thiện lương, chính trực và lòng can đảm đã được gieo xuống từ khi nào không biết.
Danh tiếng của Aren một lần nữa truyền khắp Elarion.
Nhưng lần này, ông không còn quan tâm mình nổi tiếng đến đâu.
Người đứng trước bức tranh một ngày một đêm
Tin tức cuối cùng cũng đến tai Vardek Morlan.
Vị lãnh chúa năm xưa giờ đã già.
Không ai biết vì tò mò, vì hoài nghi hay vì một nguyên nhân nào khác mà ông quyết định đến xem triển lãm của Aren.
Khi Vardek xuất hiện, rất nhiều người nhận ra ông.
Aren cũng được báo rằng vị lãnh chúa đã đến.
Ông chỉ nói:
— Cứ để ông ấy xem.
Vardek đi qua từng bức tranh mà không nói lời nào.
Rồi ông dừng lại trước một bức họa lớn đặt ở cuối gian phòng.
Đó là Rion — Luật và Kiếm.
Trong tranh, Rion đứng giữa một vùng ánh sáng rộng lớn.
Một tay Ngài cầm một quyển sách.
Tay còn lại đặt sau lưng, nắm lấy một thanh kiếm.
Thanh kiếm không được rút khỏi vỏ.
Gương mặt Rion bình thản.
Không giận dữ.
Không đe dọa.
Nhưng có một thứ uy nghiêm khiến bất cứ ai đứng trước bức tranh đều hiểu rằng sự thiện lương không có nghĩa là yếu đuối, và lòng từ bi cũng không đồng nghĩa với việc cái ác có thể thoát khỏi công lý.
Vardek đứng trước bức tranh.
Một giờ trôi qua.
Rồi hai giờ.
Người trong phòng lần lượt rời đi.
Trời tối.
Người hầu hỏi ông có muốn trở về hay không.
Vardek không đáp.
Ông vẫn đứng đó.
Cả một đêm.
Đến sáng hôm sau, ánh nắng xuyên qua cửa sổ, rơi xuống sàn đá của phòng triển lãm.
Vardek vẫn nhìn Rion.
Cuối cùng ông quay đi, ngồi xuống một chiếc ghế gần đó.
Người đàn ông từng khiến vô số người phải cúi đầu trước mình bỗng thở dài.
Một lần.
Rồi thêm một lần nữa.
Trong suốt một ngày một đêm đứng trước bức tranh ấy, những chuyện mà ông đã cố quên suốt nhiều năm dường như lần lượt trở lại.
Một người bạn cũ từng bị ông phản bội.
Một gia tộc bị tước đất.
Một thương nhân bị vu tội.
Những người bị bắt.
Những người chết.
Những cuộc hôn nhân được sắp đặt để đổi lấy quyền lực.
Những mệnh lệnh mà ông từng ký mà không bao giờ hỏi phía sau một con dấu ấy có bao nhiêu người phải chịu đau khổ.
Và cuối cùng là một họa sĩ trẻ đã từng làm ông mất mặt trước đám đông.
Vardek đưa hai tay lên che mặt.
Ông ngồi như thế rất lâu.
Ba ngày sau, một tin tức chấn động truyền khắp lãnh địa Morlan.
Vardek trao quyền cai quản cho người kế vị.
Ông bán phần lớn tài sản riêng, chia một phần cho những gia đình nghèo trong lãnh địa, phần còn lại gửi đến các tu viện Rion và những gia đình từng bị ông làm hại mà vẫn còn có thể tìm thấy.
Sau đó, ông từ bỏ tước hiệu.
Từ bỏ huy hiệu gia tộc.
Thậm chí từ bỏ cả cái tên Vardek Morlan.
Ngày bước vào tu viện, ông chỉ mặc một bộ áo vải xám như những người khác.
Người phụ trách tu viện hỏi ông muốn được gọi bằng tên gì.
Ông nhìn xuống đôi bàn tay già nua của mình hồi lâu rồi đáp:
— Không cần tên nữa. Một người đã dành phần lớn đời mình để làm cho cái tên ấy trở nên lớn lao, bây giờ nên học cách sống mà không cần đến nó.
Trong sân tu viện ngày hôm ấy, Aren cũng có mặt.
Đôi mắt ông đã gần như không nhìn thấy gì.
Vardek bước đến trước mặt Aren.
Hai người im lặng.
Rất lâu.
Cuối cùng Vardek quỳ xuống.
Aren đưa tay ra, tìm thấy vai ông rồi nhẹ nhàng đỡ ông đứng lên.
Ông không hỏi về chuyện năm xưa.
Cũng không nói rằng mình tha thứ.
Chỉ nói:
— Chúng ta đều còn những điều phải sửa.
Từ ngày ấy, trong tu viện Rion có thêm một người tu hành già thường quét sân vào sáng sớm.
Còn Aren vẫn tiếp tục vẽ.
Đôi mắt ông chưa bao giờ thật sự sáng lại.
Có những tháng ông chỉ nhìn thấy ánh sáng vài lần. Đến cuối đời, thế giới trước mắt Aren phần lớn vẫn chỉ là một khoảng tối.
Nhưng những người từng biết ông thường nói rằng kỳ lạ thay, chính sau khi đôi mắt ấy mất đi ánh sáng, Aren mới bắt đầu vẽ được những thứ mà trước kia ông chưa từng nhìn thấy.