Quote from Thiên Phong on November 26, 2025, 12:36 am

Từ thời nhà Chu, triều đình thực hiện chế độ tông pháp và phân phong, chức vị được cha truyền con nối. Khi đó có bốn tầng lớp quý tộc: Thiên tử, chư hầu, đại phu và sĩ, đều thuộc tầng lớp quý tộc. Trưởng tử của quý tộc được thừa kế tước vị của cha, còn những người con khác thì giảm xuống một cấp quý tộc thấp hơn, hoặc thậm chí có thể mất luôn thân phận quý tộc. Và chỉ có quý tộc mới được đến học đường để học tập.

Có thể một số bạn nghĩ rằng như vậy là độc tài, là quý tộc áp bức người dân, không cho người dân đi học. Nhưng đó là do bạn đang nhìn về quá khứ với góc nhìn của người thời nay. Nếu bạn đặt mình vào hoàn cảnh của những người thời đó, thì sẽ thấy cách làm đấy lại là rất hợp lý.

Bởi vì vào thời nhà Chu, dân cư còn thưa thớt, lực lượng sản xuất còn lạc hậu, nhiều người bắt buộc phải tự mình lao động thì mới có thể nuôi sống bản thân. Cả xã hội đều cần rất nhiều người tham gia lao động.

Do đó, xã hội thời bấy giờ đã cho phép một bộ phận rất nhỏ những người không tham gia sản xuất, họ dành toàn bộ thời gian cho việc truyền thừa văn hóa, tu dưỡng phẩm hạnh, trau dồi nghệ thuật. Nếu không có tầng lớp quý tộc ấy, nếu cả xã hội đều tất bật mưu sinh, thì việc truyền thừa văn hóa sẽ trở thành vấn đề. Vì vậy xét trong hoàn cảnh thời ấy, đó vẫn là một chế độ tương đối hợp lý.

Tất nhiên, chế độ phân phong vẫn còn một ưu điểm khác, đó là giúp duy trì ổn định trật tự trong xã hội. Bởi nếu việc chọn người kế vị dựa vào tài năng, thì ngôi vị Thiên tử sẽ biến thành một miếng mồi ngon để những kẻ có dã tâm dùng sức mạnh, dùng âm mưu tranh đoạt. Điều đó sẽ khiến quốc gia liên tục rơi vào biến động. Giống như thời La Mã sau Augustus, mỗi lần đổi hoàng đế thì khả năng cao là xuất hiện mưu sát và tranh đoạt.

Vì vậy, chúng ta không thể phủ nhận ưu điểm của chế độ cha truyền con nối từ thời Chu, bởi vì nó có ưu điểm và phù hợp với thời đại ấy.

Đương nhiên là nó sẽ khác và không hợp với thời đại hiện tại. Vì mỗi thời đại đều có một tình huống riêng.