Quote from Thiên Phong on December 8, 2025, 11:22 am

Trong văn hóa truyền thống, có một thứ gọi là tính gợi mở. Người thầy giảng giải, nhưng theo cách gợi mở. Học trò có thể dựa vào khả năng lĩnh hội của bản thân, mà tự hiểu ra rất nhiều điều hay. Ngộ tính cao tới đâu, sẽ hiểu được đến đó.

Vì thế, tôi thấy đó là điều vượt trội của văn bản so với hình ảnh và video.

Cùng một câu chuyện, ví dụ tả cảnh Tây sở bá vương Hạng Vũ diệt quân Tần, khi đọc truyện, mỗi người sẽ có một trải nghiệm khác nhau.

Khi tôi mô tả: "Hạng Vũ cưỡi ngựa vô cùng uy mãnh, thét lên một tiếng rầm vang như sấm dậy, rồi ông dẫn kỵ binh lao thẳng vào quân địch, đi đến đâu, quân giặc bị đánh dạt ra đến đó, khí thế vô song".

Thì mỗi một người đọc sẽ mượng tượng ra một khung cảnh khác nhau.

Có người thì thấy giống như trong phim.

Có người - với sức tư duy phong phú hơn - họ có thể cảm thấy mùi máu tanh trong không khí, sự rung động của không gian, cảm giác sợ hãi của binh lính, cảm giác mệt mỏi của quân Tần, ý chí quyết thắng của quân Sở.

Có người - với sức tư duy phong phú - họ có thể cảm thấy mùi tanh tưởi trong không khí, những cái xác nằm la liệt...

Chiến tranh không phải thứ tốt đẹp đối với con người. Nhưng trong những tác phẩm phim ảnh ngày nay, cảnh chém giết là một chủ đề vô cùng thu hút.

Lấy một ví dụ khác.

Khi nói về cảnh thái bình thịnh thế thời Khai Hoàng chi trị. Những người có tư duy phong phú, họ có thể mường tượng ra những cảnh như sau:

- Binh lính trở về đoàn tụ với gia đình sau bao năm chiến tranh, có người thương tật, có người còn sống, có người mất mạng.

- Cảnh cung nữ vui cười gảy đàn, tiếng đàn trầm bổng vang khắp một góc kinh thành.

- Cảnh trẻ con vui đùa, cảnh xe chở thóc lúa đang vào kinh thành, cảnh người dân đang xây những hầm chứa thóc khổng lồ. Cảm nhận được cái mùi của thóc lúa.

- Cảnh những thư sinh đang chăm chỉ đèn sách, sau khi nhà Tùy mở chế độ khoa cử, dân nghèo cũng có cơ hội làm quan. Người thư sinh say sưa đọc kinh điển nho gia, vui vẻ bên ngọn đèn mà say mê không chán.

- Cảnh tướng sĩ đang huấn luyện binh lính, những người tinh binh mang giáp nặng, với kỵ binh mặc giáp, để có thể đương đầu với Đột Quyết.

Nếu bạn xem phim, dù cho bộ phim hay đến đâu, thì nó cũng sẽ giới hạn tư duy của người xem trong khung cảnh ấy. Mặc dù nó hay, nhưng nó sẽ đóng khung tư duy, làm người xem không thể vượt qua nó để cảm nhận những trạng thái khác.

Dạo này, tôi thấy nhiều bộ phim có kỹ sảo điện ảnh rất hiện đại, ngay cả một số video quảng cáo cho các tựa game, cũng vô cùng hoành tráng. Nhưng tôi cứ cảm thấy, nó thiếu thiếu cái gì ấy.

Đó chính là lý do mà văn bản có sự vượt trội hơn hình ảnh hoặc video.