Làm gì khi trẻ em bị bắt nạt trên mạng – 6 bước tối ưu để bảo vệ con bạn khỏi những điều xấu trên Internet

Tác giả: Cổ Nguyệt | Cập nhật: 09/06/2024
Danh mục: Gia đình

Theo báo cáo mới nhất của WHO vào 27-03-2024, vấn đề bắt nạt trên mạng đang ngày càng đưa ra những thách thức đặc biệt cho trẻ em, từ trường học đến cho đến ở chính ngay trong ngôi nhà của mình. 

Dữ liệu từ năm 2018 đến năm 2022 cho thấy sự gia tăng đáng lo ngại với tỷ lệ các bé trai bắt nạt người khác trên mạng tăng từ 11% lên 14% và các bé gái từ 7% lên 9%. Tương tự, tỷ lệ BỊ bắt nạt qua mạng cũng tăng từ 12% lên 15% đối với bé trai và từ 13% lên 16% đối với bé gái. Với việc thanh thiếu niên dành thời gian trực tuyến ngày càng nhiều – trung bình mỗi người dành tối thiểu 6 giờ cho việc sử dụng điện thoại hàng ngày, đặc biệt tăng mạnh từ năm 2019 vì đại dịch covid-19 và mọi người ở nhà nhiều hơn. 

Những số liệu này nêu bật nhu cầu cấp thiết về các biện pháp can thiệp có sự tham gia của phụ huynh , các nhà giáo dục, cộng đồng và các nhà hoạch định chính sách nhằm thúc đẩy thêm các hiểu biết và an toàn về kỹ thuật số cho chủ đề này. 

Đôi khi con bạn đang bị bắt nạt và không dám chia sẻ, hoặc có khi trẻ muốn chia sẻ nhưng liệu các bậc cha mẹ, thầy cô giáo có đang thực sự lắng nghe và biết cách bảo vệ tốt nhất?

Trước hết, sự bắt nạt xảy ra trên mạng trở nên nghiêm trọng hơn, điều này khiến trẻ em có cảm giác đặc biệt khủng khiếp, thậm chí có khá nhiều trường hợp thương tâm xảy ra do tâm lý các em bị tổn thương sâu sắc.

Bởi vì những vấn đề của các em bị công khai và nhiều thủ phạm cũng thường ẩn danh – nó khiến trẻ em cảm thấy dễ bị tổn thương hơn khi các vấn đề bị phơi bày. Nó có thể lan truyền nhanh chóng và những người khác không hiểu vấn đề một cách đầy đủ sẽ kèm theo những nhận xét phiến diện một chiều, hoặc thậm chí là phán xét người khác một cách vô tội vạ.

Có nhiều nguyên nhân làm cho mối quan hệ giữa trẻ em với nhau gây khó chịu trên mạng và những vấn đề đôi khi thật khó tưởng tượng.

Ví dụ như lên TikTok chế nhạo ai đó, hoặc có thể đuổi ai đó ra khỏi cuộc trò chuyện nhóm, bình luận gay gắt về bài đăng của ai đó, đăng ảnh chụp màn hình các cuộc trò chuyện được cho là riêng tư hoặc những bức ảnh cá nhân được một cách công khai mà không được phép – ngay cả những bài đăng mà bề ngoài có trông có vẻ ổn nhưng thực tế đằng sau đó cũng có thể là một hành động ngầm cố ý nhắm vào một người nào đó đã bị loại khỏi cuộc trò chuyện nhóm…vv

Khả năng đồng cảm của trẻ chưa được phát triển đầy đủ nên có những tính xấu khá phổ biến, cả trực tuyến lẫn ngoại tuyến

Có lẽ mọi đứa trẻ đều đã hoặc sẽ có thể mắc sai lầm khi làm hoặc nói điều gì đó không tốt trên các mạng xã hội. Thường thì đây là một phần của những cuộc xung đột lớn hoặc nhỏ, nhưng cách xử lý chưa ổn thỏa vì các em chưa có đủ kinh nghiệm để nhận thức vấn đề một cách chín chắn và toàn diện.

Ngay cả người lớn chúng ta đôi khi cũng gặp trở ngại trong việc giữ thái độ lịch sự và mang tính xây dựng khi chúng ta tức giận. Nhưng hầu hết chúng ta đều nhận ra rằng việc bộc lộ nỗi buồn hay sự tức giận của mình một cách quá khích trên mạng thực sự không có ích gì cả!

Khi một nhóm trẻ em đang nhắm tới một đứa trẻ khác, hoặc khi một đứa trẻ có sức ảnh hưởng cao hơn trong một tập thể đi miệt thị một đứa trẻ yếu kém hơn, đặc biệt nếu điều đó xảy ra nhiều lần, thì đó không chỉ đơn thuần là hành vi xấu – mà đó là sự bắt nạt.

Sự khác biệt về “khả năng ảnh hưởng” đó chính là nguyên nhân khiến những đứa trẻ – được xem là nạn nhân – cảm thấy thật hoang mang, lo sợ, bị cô lập, và không thể tự mình xử lý các tình huống như thế nào cho tốt. Sự bất lực hoặc phản ứng tiêu cực nếu chia sẻ cho người khác để nhận được lời khuyên cũng là một trong những trở ngại cho các em.

Vì vậy, cần tạo các giới hạn hợp lý trên mạng xã hội và phần mềm ứng dụng xã hội, cũng như việc giám sát có thể giúp con bạn học cách trực tuyến an toàn.

Ngoài ra, việc có một kế hoạch cụ thể để xử lý các hành vi bắt nạt trên mạng có thể giúp con bạn cảm thấy tự tin và thành thạo hơn trên Internet.

Dưới đây là một số ý tưởng có thể giúp con bạn phòng tránh hoặc đối phó với bắt nạt trực tuyến và những hành vi xấu khác. Một nền tảng giáo dục vững chắc từ cơ bản và thực hiện càng sớm càng tốt, sẽ là một trong những giải pháp an toàn nhất, cũng ví như một biện pháp tốt để đề phòng hỏa hoạn ngay từ đầu thay vì lo chữa cháy khi sự đã rồi.

1. Hãy giải thích và vạch rõ điều gì được và không được phép chia sẻ lên Internet

Giữ an toàn thông tin cá nhân và luôn thực hành sự tử tế trực tuyến là một kỹ năng cần thiết và có thể học được. 

Các bậc cha mẹ khi cho phép con mình sử dụng các thiết bị có thể truy cập internet, đầu tiên hãy có những hướng dẫn cụ thể giúp con bạn dễ dàng đưa ra những lựa chọn đúng đắn và sáng suốt hơn trên mạng, cái gì nên và không nên, như thế nào là tốt, như thế nào là xấu. 

Đó cũng là một phần của sự giáo dục về các kĩ năng mềm nhằm hoàn thiện tính cách và sự hiểu biết cho các em, bởi vì đằng sau màn hình điện thoại hay màn hình máy tính ấy chính là cảm xúc thật sự và những trái tim rất dễ bị tổn thương, đồng thời có thể dễ bị kẻ xấu lợi dụng.

Dù sao thì bất cứ ai cũng phải luôn luôn cư xử một cách lịch sự và tốt bụng trong bất cứ môi trường nào đi nữa. Điều này có thể khiến các em ít nhiễm các thói quen xấu khi sử dụng mạng xã hội, từ đó tránh được việc bị trở thành mục tiêu của sự bắt nạt trực tuyến. 

Hãy nhắc nhở các em một số điều cần chú ý, ví dụ như:

Không được phép chuyển tiếp tin nhắn của người khác hoặc cung cấp thông tin liên hệ của người khác khi không có sự cho phép. Điều đó thể hiện sự trung thực và tôn trọng quyền riêng tư của họ.

Sẽ không ổn khi giả vờ là một người không phải là chính mình trên mạng. Điều đó rất không tốt, và đó cũng là một sự dối trá. Một khi bị phát hiện, có những người sẽ xem đó là một trò đùa hoặc thậm chí sẽ làm hoặc nói những lời không tốt để hạ thấp người khác. Vì vậy, hãy dạy con sống thực để tạo nên những giá trị thực, muốn trở thành những gì tốt đẹp thì phải nỗ lực thực sự.

Cũng sẽ không ổn khi nói những điều ác ý về ai đó hay vấn đề gì đó trên mạng. Những bình luận đó tồn tại mãi mãi và sẽ lan truyền nhanh chóng. Nó không chỉ có ảnh hưởng xấu đến bản thân người nói mà những người đọc người nghe cũng sẽ bị ảnh hưởng và tạo ra những sự tiêu cực như hiệu ứng cánh bướm. Và điều này, tất nhiên là sẽ tạo ra kết cục chả hay ho gì cả cho bất cứ ai!

Hãy chỉ chia sẻ những điều về bản thân bạn mà bạn không ngại khi người ta đọc được, bao gồm cả những điều cần chú ý nêu trên. Hãy luôn nhớ rằng, không có gì là riêng tư khi trực tuyến cả.

Nếu chưa gặp trực tiếp người nào đó hoặc không biết đó là ai, hãy nhắc con bạn đừng nói chuyện trực tuyến với họ quá nhiều và kể về mọi thứ. Họ có thể không phải là người tốt như họ cho người khác nhìn thấy trên mạng, nơi mà người ta vẫn hay gọi là “thế giới ảo”.

Hãy cho trẻ hiểu rằng, giao tiếp một cách lành mạnh không chỉ thể hiện là một đứa trẻ ngoan mà còn để giúp đỡ người khác hoàn thiện chính họ nữa, luôn tử tế với người khác cũng là một loại kỹ năng sống quan trọng cần rèn luyện trên hành trình trưởng thành của các em.

2. Đặt giới hạn hợp lý và theo dõi khi cần thiết

Trì hoãn việc cho con bạn sử dụng mạng xã hội có thể giảm thiểu các vấn đề, vì nó mang lại cho trẻ và các bạn cùng trang lứa cơ hội trưởng thành một cách tự nhiên và toàn diện hơn. Trẻ em có thể gặp ít vấn đề hơn với mạng xã hội nếu chúng vượt qua giai đoạn tâm lý “thích chia theo bè phái, hội nhóm” mà có phần khá tiêu cực trong một tập thể – có thể là ở lớp, trường, các câu lạc bộ, nơi sinh sống…vv 

Đặc biệt là khi con bạn lần đầu học cách sử dụng tin nhắn trên mạng xã hội hoặc các chức năng khác của Internet, ít nhất bạn nên kiểm tra kỹ những gì chúng đăng hoặc tìm kiếm. Hãy nói với con bạn rằng bạn sẽ kiểm tra một cách minh bạch và điều đó cũng thể hiện là bạn đang tôn trọng con – trẻ em sẽ học hoặc bắt chước từ bạn nữa đấy. Chỉ cần biết rằng bạn có thể xem bài đăng của chúng, điều đó có thể giúp trẻ cân nhắc và đưa ra quyết định tốt hơn về nội dung sẽ đưa lên mạng.

Bất chấp những gì con bạn có thể nói, hầu hết các bậc cha mẹ đều kiểm tra các hoạt động của con họ. Theo báo cáo của PEW năm 2016, 61% phụ huynh đã kiểm tra những trang web mà con họ truy cập, 60% đã kiểm tra hồ sơ mạng xã hội và 48% đã xem qua các cuộc gọi điện thoại hoặc tin nhắn của con họ.

Những đứa trẻ nhỏ tuổi hơn và bốc đồng hơn cần được giám sát chặt chẽ hơn. Nếu con bạn có xu hướng có nhiều xung đột với bạn bè cùng trang lứa trong cuộc sống thực tế ngày thường, rất có thể điều đó sẽ tiếp tục hoặc gia tăng thêm trên mạng.

Hãy quy định thời gian cho phép trẻ em lên mạng mã hội cũng như các ứng dụng, nhằm tránh vấn đề bị “nghiện” và các tổn hại khác như sức khỏe tinh thần lẫn thể chất, cách tư duy và các tác động đến lời nói, tính cách xã hội, sự bắt chước theo các xu hướng…vv 

Thời đại ngày nay các cụm từ như “nghiện điện thoại, nghiện tiktok, nghiện facebook, nghiện trò chơi điện tử, sống ảo,…vv” đã không còn xa lạ gì với mọi người. Nhưng hãy rèn luyện cho các con cách phân bổ thời gian và sử dụng chúng một cách sáng suốt, chính từ trong cách giáo dục và thói quen hàng ngày của bố mẹ – vì ngôi trường mà các em học tập đầu tiên chính là ngay tại trong ngôi nhà của mình.

3. Giúp con bạn suy nghĩ thấu đáo, rèn luyện khả năng tự giác và tự cân nhắc vấn đề

Hãy bình tĩnh và chia sẻ nhiều hơn như là một người bạn để con bạn có thể học cách suy nghĩ thấu đáo mọi việc ngay cả khi bạn không có mặt để kiểm tra. Nếu bạn bắt gặp lỗi nào của con, hãy tận dụng đó như một khoảnh khắc để có thể dạy cho con nhiều thứ hơn, thay vì chỉ nói là “Ừ, biết rồi!” hoặc trách móc hay thậm chí là đánh mắng con…vv

Bạn có thể đặt câu hỏi để hiểu rõ hơn về tình huống cụ thể của các con với những câu hỏi giả định nếu bạn là con. 

Ví dụ:

  • Bạn sẽ làm gì trong tình huống đó?
  • Tại sao bạn nghĩ việc làm này là không nên?
  • Bạn nghĩ tại sao một số đứa trẻ lại làm điều đó?
  • Bạn nghĩ con cảm thấy thế nào khi nhìn thấy điều đó?
  • Bạn có thể làm gì để cho con thấy rằng bạn thực sự muốn xin lỗi khi làm sai?
  • Bạn muốn làm gì từ bây giờ để khắc phục vấn đề và trở nên tích cực hơn?

Hãy tâm sự riêng với con một cách tôn trọng và tế nhị, bởi vì mục đích là dạy cho trẻ phân biệt được tốt xấu chứ không phải là làm chúng thêm áp lực và tự hình thành một lớp rào bảo vệ ngay cả đối với bố mẹ. 

Khi không hiểu được mục đích của những điều chúng ta dạy, chúng có thể sẽ thực hiện ngược lại và cảm thấy người lớn không hiểu được suy nghĩ của mình, sau đó sẽ không muốn chia sẻ gì nữa kể cả khi có vấn đề. Lâu dần có thể sự việc sẽ nghiêm trọng hơn, đến lúc bố mẹ biết thì quá muộn. 

Tôi có một người bạn và con gái cô ấy đang học cấp 1, có lần tình cờ phát hiện cô bé nói vài điều không tốt với bạn bè trên nhóm riêng của Messenger. Thay vì làm ầm lên như một số vị phụ huynh khác và quát mắng để giáo huấn con cái, cô ấy vẫn im lặng, như một người bạn lớn tuổi hơn cô ấy đã viết tâm sự của mình và những lời dặn dò vào sổ nhật ký chung của hai mẹ con.

Sổ nhật ký chung của gia đình không chỉ là để lưu giữ những kỉ niệm của gia đình mà cũng để khi có vấn đề gì khó nói thì các thành viên sẽ đọc để xử lý tốt hơn.

Sau khi đọc xong thư của mẹ trong nhật ký, cô bé khóc như mưa và rời nhóm bạn hay nói xấu đó sau khi cân nhắc kĩ, cũng thực tâm xin lỗi mẹ rồi còn đi khuyên giải các bạn khác không nên như vậy. 

Vì thế các bậc phụ huynh nên học cách giao tiếp với con như nào để hiểu rõ và ứng xử phù hợp với tâm lý theo từng độ tuổi của trẻ.

4. Nhấn mạnh rằng rất khó giải quyết một cách hoàn hảo các xung đột thông qua trực tuyến, vì vậy hãy học tính cẩn trọng

Khi bọn trẻ đang nóng giận, việc xóa bỏ hay lan truyền một tin nhắn ác ý là điều rất dễ xảy ra. Nhưng tin nhắn là một hình thức giao tiếp đơn giản: không có nét mặt, không có giọng nói, không có ngôn ngữ cơ thể, không có cảm xúc. Điều đó có nghĩa là những hiểu lầm không chỉ có thể xảy ra mà còn có thể xảy ra trầm trọng hơn khi cảm xúc đang dâng trào.

Nếu xảy ra xung đột, hãy khuyến khích con bạn nói chuyện trực tiếp với người bạn đó thay vì trực tuyến (sau khi cơn giận đã nguội) để ngăn ngừa hoặc làm rõ những hiểu lầm.

5. Thảo luận về kế hoạch nếu con bạn là mục tiêu của sự ác ý hoặc bắt nạt trực tuyến

Việc lập kế hoạch có thể giúp con bạn cảm thấy tự tin và thành thạo hơn trên mạng.

Đừng trả lời ngay! Nếu ai đó đang cố tỏ ra xấu tính, việc đáp lại họ bằng sự tổn thương hoặc tức giận có thể khiến họ thấy thú vị và đạt mục đích. Nó cũng có thể làm mọi thứ trở nên nghiêm trọng.

Chụp màn hình. Điều này ghi lại những nhận xét không tốt và cho con bạn có cơ hội báo cáo chúng vào một thời điểm nào đó sau này, hãy lắng nghe một cách có thiện chí. 

Chặn người gửi, nếu có thể. Điều này có thể không ngăn chặn được hành vi bắt nạt trên mạng trên các trang web khác nhưng nó sẽ ngăn chặn hoạt động liên lạc trực tiếp về sau. 

Dặn con hãy kể với người lớn.

Trẻ em thường không báo cáo những điều khó chịu xảy ra trên mạng vì chúng không muốn người lớn lấy đi thiết bị của chúng, hoặc có thể người lớn sẽ phản ứng tiêu cực làm chúng hoang mang thêm.

Hãy hứa với con rằng bạn sẽ không nổi cáu nếu chúng đến gặp bạn khi có những tình huống như vậy. Các bạn sẽ cùng nhau tìm ra những việc cần làm tiếp theo. Điều này có thể liên quan đến việc tìm ra cách giảm bớt hậu quả, tìm kiếm sự hỗ trợ cho con bạn, báo cáo vụ việc cho nhà trường (hoặc các bộ phận chức năng có thẩm quyền), cuối cùng là hãy tránh xa những người có hành vi bắt nạt trực tuyến để không cấp thị trường cho những kẻ đó.

6. Sử dụng các công cụ chống bắt nạt trực tuyến và một số giải pháp thay thế thói quen khi sử dụng Internet

Theo báo cáo của UNICEF, các công ty sở hữu mạng xã hội ngày càng chú ý đến vấn đề bắt nạt trực tuyến. Nhiều người trong số họ đang giới thiệu các cách giải quyết vấn đề và bảo vệ người dùng tốt hơn bằng các công cụ, hướng dẫn mới và cách báo cáo lạm dụng trực tuyến. 

Các công ty công nghệ phải có trách nhiệm bảo vệ người dùng của mình, đặc biệt là trẻ em và thanh niên. Tất cả chúng ta đều phải quy trách nhiệm cho họ khi họ không thực hiện đúng những trách nhiệm này. Họ cũng cung cấp các công cụ giáo dục và hướng dẫn cho trẻ em, phụ huynh và giáo viên để tìm hiểu về các rủi ro và cách giữ an toàn cho trẻ khi sử dụng Internet, vì vậy hãy tìm hiểu rõ trước khi sử dụng. 

Tuy nhiên, chúng ta cần nhiều hơn thế, nhiều trẻ em và thanh thiếu niên vẫn bị bắt nạt trên mạng mỗi ngày. Một số đã phải đối mặt với các hình thức lạm dụng trực tuyến cực đoan dẫn đến những cái kết rất đau lòng.

Một số giải pháp thay thế cho thói quen trực tuyến trước đây

Ganjing World – là nền tảng mới với ý nghĩa là “Thế Giới Kiền Tịnh”.

Trong môi trường Internet hỗn loạn, nơi thế giới phải đối mặt với các nội dung khiêu dâm, bạo lực và thông tin xấu, thì vấn đề an toàn Internet đối với trẻ em đang là vấn đề khiến rất nhiều người đau đầu. Một giáo viên ở Đài Loan cho biết học sinh của cô đã “cai” được TikTok và YouTube Pokémon chỉ sau một thời gian ngắn sử dụng nền tảng trực tuyến Gan Jing World. Có chuyên gia nhận xét rằng “‘Gan Jing World’ là giải pháp cho môi trường Internet hỗn loạn.” 

Theo nghĩa đen như tên gọi của nó, đây là nền tảng “sạch và thuần tịnh” với bốn nguyên tắc: không bạo lực, không khiêu dâm, không tội phạm, không độc hại, đồng thời xem trọng bảo mật dữ liệu.

An toàn trực tuyến và bảo vệ quyền riêng tư của người dùng là ưu tiên hàng đầu của Gan Jing World. Gan Jing World chỉ thu thập thông tin theo yêu cầu của pháp luật, từ chối bán thông tin người dùng, không chủ động thu thập thông tin hoặc theo dõi hành vi của người dùng, không dùng thuật toán gây nghiện và sẽ không khiến mọi người nghiện.

Ý tưởng của nền tảng này là sử dụng công nghệ để hoằng dương đạo đức và các giá trị truyền thống.

bắt nạt trên mạng

Đây cũng là lựa chọn hàng đầu ngày càng phổ biến của nhiều gia đình vì trẻ em không chỉ được lướt web an toàn mà còn tiếp xúc với nhiều bài học giá trị truyền thống bổ ích, phát triển nhân cách tốt hơn, sáng tạo hơn qua các cuộc thi hay những nội dung phong phú từ các video, bài báo, chia sẻ cá nhân và xã hội…vv 

Các hoạt động ngoại tuyến giúp trẻ tiếp xúc thực tế để hoàn thiện về tư duy, sự đồng cảm, sự tử tế, tinh thần cao thượng...

Hãy lựa chọn và cho con tham gia các hoạt động ngoài trời như các khóa trại hè, thiền định, dã ngoại,…vv hay đơn giản là hãy đặt chiếc điện thoại cả bạn xuống và dành thời gian tương tác thêm với con, chia sẻ, lắng nghe chúng nhiều hơn. 

Đừng để trẻ cảm thấy cô đơn ngay khi ngồi giữa bố mẹ – vì hai người mải nhìn vào cái điện thoại hoặc say mê với công việc cả trong những ngày nghỉ.

Hãy cho chúng tham gia vào các hoạt động thường ngày đi kèm những bài học sáng tạo thú vị về thế giới xung quanh như cùng nhau làm vườn, nấu ăn, phân biệt thực phẩm, học cách dọn dẹp, xây dựng mô hình hay cái gì đó, quan sát bản đồ sao, cùng học nhạc cụ hay một ngoại ngữ mới, …vv

Hãy trả lại cho con trẻ một tuổi thơ đúng nghĩa, chứ không phải cô đơn với chiếc điện thoại để rồi trở thành những nạn nhân của sự bắt nạt trực tuyến – bởi vì đó không chỉ đơn thuần là những lời nói vô thưởng vô phạt, mà còn ảnh hưởng đến tương lai sau này của các em!

Tham khảo: https://www.who.int/europe/news/item/27-03-2024-one-in-six-school-aged-children-experiences-cyberbullying–finds-new-who-europe-study


Có thể bạn quan tâm:

Bình luận

{"email":"Email address invalid","url":"Website address invalid","required":"Required field missing"}