“Mệnh ta là do ta định, không phải do trời.”
Câu nói này xuất hiện trong bộ phim Na Tra mới được sản xuất gần đây. Tuy nhiên, nó không bắt nguồn từ văn hóa truyền thống Trung Hoa mà thực chất có nguồn gốc từ bài hát Quốc tế ca.
Trong bài hát này có đoạn: “Xưa nay làm gì có cứu thế chủ, Làm gì có thần tối cao nào cứu rỗi. Không dựa vào thần tiên, hoàng đế, Chúng ta phải đánh tơi bời thế giới cũ!”
Đây cũng chính là tư tưởng của Đảng Cộng sản Trung Quốc từ khi thành lập nước. Đồng thời, nó phản ánh một phần suy nghĩ của người dân Trung Quốc trong giai đoạn đầu của đất nước hiện đại.
Nhưng câu nói “Mệnh ta là do ta định, không phải do trời định” có thực sự đúng không? Nếu quan sát, ta sẽ thấy rằng những người có tư tưởng này thường rất hung hãn.
Một quốc gia mà đa số dân chúng mang tư tưởng đó cũng thường hiếu chiến, thích chiến tranh và xâm lược.
Tôi sẽ đưa ra một ví dụ bằng chứng trong lịch sử…
Tống vương không phục mệnh Trời
Lịch sử Trung Hoa có một ví dụ điển hình. Vào thời nhà Chu, có một nước chư hầu nhỏ tên là nước Tống (không phải Đại Tống sau này).
Vua nước Tống thời đó nổi tiếng bạo ngược, thường gây hấn với các nước xung quanh.
Dù nước Tống không nằm trong nhóm Chiến Quốc Thất Hùng – bảy cường quốc mạnh nhất thời bấy giờ – nhưng Tống Vương vẫn ngang nhiên thách thức nước Sở, nước Ngụy và các nước lớn khác.
Ông ta đánh đâu thắng đó, ngày càng trở nên ngạo mạn, rất giống với Trung Quốc hiện đại.
Sau khi giành được nhiều thắng lợi, Tống Vương thực hiện những hành động kỳ quái.
Vào thời đó, mỗi quốc gia đều có đàn thờ Xã Tắc, nơi dùng để tế trời, tế đất và tổ tiên. Thế nhưng, Tống Vương đã phá bỏ tất cả những thứ này, không thờ cúng gì cả.
Sau đó, ông ta cho buộc một túi da đựng máu lên một cây cột thật cao, rồi đứng dưới đất, dùng cung bắn vào túi da đó. Khi mũi tên trúng đích, máu từ túi chảy xuống đất…
Tống Vương Hà Hưng từng tuyên bố: “Ta bắn trời, bắn chết trời! Cho trời giáng mưa máu!”
Không lâu sau đó, nước Tống bị diệt vong bởi liên minh chư hầu tấn công.
Khi ấy, Chu Thiên Tử tuy vẫn nắm danh nghĩa thiên tử, nhưng cũng không thể cứu giúp nước Tống, bởi chẳng có lý do gì để cứu một kẻ bạo ngược và kiêu ngạo.
Kết quả là Tống Vương thảm bại và chết, đất nước bị xâu xé, lãnh thổ chia cắt, con cháu cũng không còn chút phúc nào để hưởng.
Đây chính là hậu quả của việc “đấu với trời”. Lịch sử đã chứng minh điều này không chỉ một lần.
Trung Quốc và sự thịnh suy qua các thời đại
Mỗi khi Trung Quốc bước vào thời kỳ Thái Bình Thịnh Trị, có một điểm chung là họ luôn tôn kính thần linh. Điều này có thể thể hiện qua Phật giáo, Đạo giáo hoặc ít nhất là Nho giáo.
- Nho giáo quan niệm “lấy đức phục người”, tức là dùng đạo đức để khiến người khác tôn trọng và bái phục, chứ không phải dùng bạo lực để áp chế.
- Khi một người có đạo đức tốt, người khác sẽ kính trọng từ tận đáy lòng. Nhưng nếu dùng bạo lực, người ta chỉ phục tùng trên bề mặt, trong lòng thì oán hận và có thể phản kháng bất cứ lúc nào.
Trong những thời kỳ thịnh trị, Nho giáo giữ vai trò chủ đạo, từ vua đến quan đều nghiêm khắc với bản thân, lấy chữ “tín” làm trọng, xem dân là gốc.
Quan lại làm việc chăm chỉ, hết lòng vì dân.
Nhờ đó, đất nước phát triển bền vững và được các nước xung quanh kính nể.
Việt Nam cũng từng học theo những điều này, nhất là vào thời nhà Lý, nhà Trần. Những giai đoạn đất nước ta hưng thịnh, đều đi kèm với việc đề cao đạo đức, học Phật, học Đạo, và dùng Nho giáo để quản lý quốc gia.
Liệu “mệnh ta” có phải do ta định
Ngày nay, một số người Trung Quốc hiện đại nói rằng:
“Mệnh ta là do ta định. Nếu trời muốn cản ta, ta sẽ nghịch thiên, xoay chuyển Càn Khôn.”
Nhưng liệu điều đó có đúng không?
Thực tế, cuộc sống không hoàn toàn do con người định đoạt. Ở Việt Nam, có câu: “Nghề chọn người, không phải người chọn nghề.”
Từ nhỏ, nhiều người từng nói:
- “Sau này em muốn làm bác sĩ!”
- “Lớn lên em muốn làm công an!”
Nhưng khi trưởng thành, họ lại làm những nghề hoàn toàn khác. Cuộc đời có những biến số mà con người không thể kiểm soát được. Ngay cả khi cố gắng, chưa chắc kết quả đã như mong muốn.
Lịch sử và thực tế đều chứng minh rằng con người không thể hoàn toàn quyết định số phận của mình.
Có những người làm việc quần quật cả đời, không mong giàu sang nhưng cuối cùng lại trở nên giàu có.
Ngược lại, có những người khát khao giàu có nhưng cuộc đời lại vô cùng lận đận. Điều này cho thấy cuộc sống không hề diễn ra theo mong muốn của con người.
Hôn nhân và quan niệm về số mệnh
Người Trung Quốc hiện đại tin vào câu “Mệnh ta do ta định”, họ không tin rằng hôn nhân là do cha mẹ hay trời định đoạt.
Ngày xưa, hôn nhân được sắp đặt bởi cha mẹ, và có quan niệm “hôn nhân là do trời định”. Đến tuổi, cha mẹ quyết định việc cưới gả mà không có sự phản kháng.
- Nam thập lục, nữ thập tam, nghĩa là con gái 13 tuổi, con trai 16 tuổi là đến tuổi lập gia đình.
- Dù đôi bên có yêu nhau hay không, họ vẫn phải kết hôn.
- Kết quả là tỉ lệ sinh sản đều đặn, ít xảy ra ly hôn hay tình trạng độc thân kéo dài như ngày nay.
Nhưng ngày nay, với quan niệm “Mệnh ta do ta định”, nhiều người tự tìm kiếm tình yêu thay vì nghe theo cha mẹ. Kết quả là:
- Nhiều người hơn 40 tuổi vẫn chưa lập gia đình.
- Nhiều người theo đuổi một tình yêu mơ hồ, nhưng cả đời không tìm thấy.
- Có những người tưởng đã tìm được tri kỷ, nhưng chỉ sau vài năm, họ nhận ra con người thật của đối phương không giống như những gì họ mong đợi.
Hậu quả là nhiều người phải sống cô đơn suốt đời. Điều này chính là cái giá của việc “chống lại mệnh trời”.
Con người không thể kiểm soát vận mệnh
Trong suốt hàng nghìn năm, văn hóa cổ đại đã đúc kết ra câu: “Thân bất do kỷ”, nghĩa là con người không thể hoàn toàn quyết định số phận của mình.
- Cuộc đời đầy những biến cố, có đến tám, chín phần là những điều không như ý.
- Con người có thể dự đoán vài bước phía trước, nhưng không thể kiểm soát toàn bộ cuộc đời mình.
Vậy nên, con người thuận theo thiên mệnh mới là đúng.
- Người thuận theo thiên mệnh giống như cá sống trong nước—nước vừa kiềm chế, vừa bảo vệ và nuôi dưỡng cá.
- Kẻ chống lại thiên mệnh giống như cá rời khỏi nước—chỉ có trong phim ảnh, còn thực tế thì không thể tồn tại.
Thiên mệnh và quy luật tự nhiên
Thiên mệnh chính là quy luật tự nhiên. Nó vừa ràng buộc con người, vừa bảo vệ con người.
Trong một video về Trung y, một danh y nổi tiếng từng nói: “Cơ thể con người chính là thiên mệnh”.
- Cơ thể con người là một bộ máy hoàn hảo, không gì có thể thay thế.
- Mọi bộ phận vận hành nhịp nhàng với nhau. Khi một cơ chế bị phá vỡ, bệnh tật sẽ xuất hiện.
Nếu một người thực sự muốn chống lại mệnh trời, thì trước tiên, họ phải ngừng tiếp nhận những ân điển của trời. Nhưng điều này là không thể, vì con người vẫn phải hít thở không khí, ăn uống từ thiên nhiên, và sống theo những quy luật vốn có.
Liệu có nên chống lại thiên mệnh?
Muốn chống lại thiên mệnh, điều đầu tiên là không được tiếp nhận ân huệ của trời nữa.
Trời ban cho con người không khí để thở, vậy nếu muốn nghịch thiên, thì trước hết đừng thở nữa, đừng ăn uống nữa, đừng đứng trên đất trời nữa.
Trời là cha, Đất là mẹ, bảo hộ và chăm sóc con người.
Nếu muốn chống lại ông trời, thì chỉ còn cách rời khỏi trái đất, ra ngoài không gian—nơi không có không khí, không có trọng lực.
Nhưng điều đó có thực sự là cách sống của con người không?
Tôi nói vui vậy thôi, nhưng thực tế, Trung Quốc hiện tại không còn theo đuổi con đường “nội thánh, ngoại vương”—tức là rèn luyện đạo đức bên trong và dùng đức phục người bên ngoài.
Họ không còn lấy đức để chinh phục thế giới, mà thay vào đó là vũ lực và bá quyền.
“Chiến lang” – Chính sách ngoại giao của đảng cộng sản Trung Quốc
Để thực hiện tham vọng thống trị, Trung Quốc áp dụng nhiều chiến thuật khác nhau, trong đó có “ngoại giao chiến lang”.
- “Chiến lang” (狼战) – Chiến binh sói, một tư duy kiểu phim ảnh, nơi sói tượng trưng cho sự tàn bạo, hung hãn và chinh phục kẻ yếu.
- Ngay cả người dân Trung Quốc cũng sợ chính quyền của họ, huống chi là thế giới bên ngoài.
Vậy làm thế nào để tạo ra một dân tộc chiến binh hung hãn?
Bài học từ nước Tần: Biến dân thành lang sói
Trong lịch sử, đã từng có một đế chế như vậy: Nước Tần.
Quân đội nước Tần từng bị các nước chư hầu coi là lang sói—một đội quân tàn bạo, điên cuồng, đặc biệt hung hãn khi lâm trận.
Luật thưởng phạt nghiêm khắc: Chặt đầu kẻ địch sẽ được thăng quan tiến chức. Binh sĩ nào bỏ trốn, cả gia đình sẽ bị xử tử.
Vì vậy, những người ra trận chỉ muốn chặt càng nhiều đầu càng tốt để được ban thưởng.
Đỉnh điểm của sự tàn bạo là cuộc chiến giữa nước Tần và nước Triệu: Danh tướng Bạch Khởi chỉ huy quân Tần đánh bại nước Triệu.
Sau chiến thắng, hơn 40 vạn tù binh Triệu bị chặt đầu, tạo thành một núi đầu lâu gọi là Khô Lâu Sơn.
Kết cục ra sao?
Sau khi thống nhất Trung Hoa, nhà Tần trở thành đế chế có tuổi thọ ngắn nhất trong lịch sử—chỉ tồn tại được vài chục năm trước khi sụp đổ.
Xuất khẩu văn hóa độc hại
Sau khi đảng CS Trung Quốc biến người dân thành lang sói, bước tiếp theo là biến người dân thế giới thành lang sói bằng cách xuất khẩu văn hóa độc hại.
- Chúng ta biết hút thuốc gây ung thư nhưng vẫn hút.
- Chúng ta biết uống rượu có hại nhưng vẫn nghiện.
- Chúng ta biết văn hóa Trung Quốc hiện đại không còn mang giá trị đạo nghĩa xưa kia, nhưng vẫn tiếp nhận.
Hai sản phẩm văn hóa gần đây thể hiện rõ điều này:
- Phim “Na Tra” – Thay vì hình ảnh cao thượng, chính trực, nhân vật lại xấu xa, nổi loạn, bất chấp đạo lý.
- Game “Ngộ Không Black Myth” – Được đầu tư cực kỳ hoành tráng, nhưng lại bao trùm bởi một thế giới đen tối, hỗn loạn.
Họ không còn dùng văn hóa để lấy đức phục người, mà đang dùng văn hóa để nhuộm đen tư duy của thế giới.
Có một điều đáng chú ý là thế giới trong bộ phim và trò chơi này lại mang sắc thái u tối. Vì sao như vậy? Bởi vì khi chống lại thiên mệnh, làm sao có thể có ánh sáng được?
Nó cũng giống như thuốc lá—biết là độc hại nhưng vẫn hút.
Tà không thể thắng chính, lịch sử đã chứng minh
Tuy nhiên, chúng ta cũng không cần quá lo lắng, bởi vì lịch sử đã chứng minh rằng những thế lực trỗi dậy một cách cuồng nộ rồi cũng sẽ suy tàn. Trước đây, đã có nhiều trường hợp tương tự như vậy.
Thời nhà Tống, khi Tống Vương trở nên kiêu ngạo và cuồng vọng, đất nước nhanh chóng rơi vào cảnh diệt vong.
Nhà Tần sau khi dùng vũ lực thống nhất Trung Hoa cũng chỉ tồn tại vài chục năm. Khi Tần Thủy Hoàng vừa qua đời, triều đại này đã nhanh chóng sụp đổ.
Đến thời nhà Hán, Lưu Bang đã giành được thiên hạ không phải bằng sự tàn bạo, mà bằng cách thu phục lòng người, thực thi chính sách nhân nghĩa.
Ông đánh bại Hạng Vũ—một người có võ công cái thế nhưng lại tàn nhẫn, đã từng thảm sát 20 vạn quân hàng.
Cuối thời Minh, triều đình đã phạm phải sai lầm lớn khi vu oan cho viên Trung Hoán, một vị tướng tận trung với đất nước. Ông bị hành hình một cách dã man, thi thể bị xé xác bởi chính những người dân phẫn nộ.
Và rồi ngay sau đó, nhà Minh nhanh chóng đối mặt với một trận đại dịch, khiến quân đội suy yếu, tạo cơ hội cho quân Đại Thuận của Lý Tự Thành chiếm được kinh thành.
Ban đầu, quân đội Lý Tự Thành không quá mạnh mẽ, nhưng khi nhà Minh suy yếu, họ tiến công như vũ bão.
Tuy nhiên, chỉ sau một tháng lên ngôi, triều đại non trẻ của ông ta đã chìm trong hỗn loạn. Quân lính thiếu kỷ luật, cướp bóc khắp nơi, khiến lòng dân oán thán.
Kết quả, Ngô Tam Quế đã liên minh với quân Thanh, đánh bại Lý Tự Thành, mở đường cho triều đại nhà Thanh.
Sau khi nhà Thanh lên ngôi, có những vị hoàng đế tài giỏi như Khang Hi, Ung Chính, Càn Long, giúp đất nước đạt đến thời kỳ thịnh trị. Điều này cho thấy rằng, khi một triều đại bắt đầu mất lòng dân, nó sẽ đối diện với nguy cơ diệt vong.
Khi triều đại đánh mất lòng dân
Hiện nay, người dân Trung Quốc không còn tin tưởng vào những tư tưởng ban đầu của Đảng Cộng sản Trung Quốc nữa.
Ban đầu, họ ủng hộ vì tin rằng chính quyền này sẽ mang lại lợi ích cho dân chúng.
Nhưng rồi, chính quyền tiêu diệt giai cấp địa chủ, chỉ để trở thành “địa chủ lớn nhất.” Đất đai không còn thuộc về người dân, mà thuộc về nhà nước quản lý.
Lịch sử cho thấy rằng, mọi triều đại đều có chu kỳ sinh—lão—bệnh—tử. Khi còn trẻ, nó mạnh mẽ; khi trưởng thành, nó vận hành ổn định; khi già yếu, nó trở nên hà khắc, mất lòng dân.
Nếu có sự thay đổi để thích nghi, nó có thể hồi phục. Nhưng nếu tiếp tục bóc lột và cai trị hà khắc, nó sẽ đi đến diệt vong.
Tổng kết
Hiện tại, tư tưởng “Mệnh ta là do ta định” thịnh hành, có thể đây chính là dấu hiệu cho thấy Trung Quốc đang bước vào giai đoạn suy tàn.
Lịch sử Trung Hoa cũng thường lặp lại với chu kỳ “hợp rồi tan, tan rồi hợp.” Khi một đế quốc quá lớn mạnh, nó có thể vỡ ra thành nhiều tiểu quốc, rồi sau đó lại thống nhất.
Nếu lịch sử thực sự lặp lại, có lẽ trong tương lai, Trung Quốc sẽ tan rã thành nhiều vùng độc lập.
Tất nhiên, đây chỉ là một giả thuyết dựa trên dòng chảy lịch sử.
