“Thuật” của Pháp gia còn hiểm độc hơn cả “Pháp”. Trong bài trước, chúng tôi đã chứng minh rằng “Pháp” của Pháp gia là “ác pháp”. Còn “Thuật” thì chính là âm mưu.
Hàn Phi Tử nói: “Pháp là những điều được ghi chép trong sách, lưu trữ trong kho của quan phủ, và công bố cho thiên hạ đều biết”. Thuật thì phải giấu trong lòng, dùng để đối phó với trăm ngả tình thế, ngấm ngầm khống chế quần thần. Cho nên, Pháp thì cần công khai, còn Thuật thì không thể để người khác thấy.
Vì vậy mà Hàn Phi Tử nói: “Pháp minh thuật ám, pháp hiển thuật tàng.” — Pháp thì sáng tỏ, Thuật thì che giấu. Cũng bởi vậy, “Thuật” chính là mưu kế, là âm mưu.
Vậy nên, Pháp gia không phải là học thuyết về pháp luật, mà là học thuyết về âm mưu trị quốc, dùng pháp chế để kiểm soát và cai trị thiên hạ.
Về “Thuật”, chúng tôi xin kể một ví dụ trong Chiến Quốc Sách – Sách của nước Sở (quyển bốn).
Trong sách chép:
Nước Ngụy tặng cho Sở vương một mỹ nữ vô cùng xinh đẹp. Sở vương vốn đang sủng ái một người đẹp tên là Trịnh Tú, nay lại xiêu lòng với người mới. Theo lẽ thường, Trịnh Tú đáng ra phải ghen ghét, nhưng nàng lại tỏ ra hoàn toàn ngược lại — đối xử với mỹ nhân mới cực kỳ tốt. Trịnh Tú lựa chọn những y phục, đồ trang sức đẹp nhất để tặng cho cô gái mới; phòng ốc và đồ dùng cũng đều nhường cho mỹ nữ ấy đến.
Sở vương thấy thế thì vô cùng cảm động, nói rằng: “Trịnh Tú biết quả nhân thích người mới, mà đối xử với nàng ấy còn tốt hơn cả trẫm. Đức hạnh của Trịnh Tú thật là cao quý, không hề có chút ghen tuông.”
Thực ra, Trịnh Tú đã dùng cách đó để làm Sở vương và cô mỹ nhân mới kia mất cảnh giác.
Rồi một hôm, Trịnh Tú nói với mỹ nhân rằng: “Đại vương tuy rất yêu thích dung nhan của muội, nhưng lại thấy chiếc mũi của muội hơi xấu. Cho nên mỗi khi gặp đại vương, muội hãy lấy tay che mũi lại một chút, trông sẽ e lệ và đáng yêu hơn — đại vương rất thích vẻ dịu dàng như thế.”
Cô mỹ nhân ngây thơ tin thật, từ đó mỗi khi gặp Sở vương, nàng đều đưa tay che mũi.
Sở vương lấy làm lạ, bèn hỏi Trịnh Tú:
“Sao mỗi lần trẫm đến, nàng ấy lại cứ lấy tay che mũi vậy?”
Trịnh Tú đáp rằng:
“Nàng ta nói với thiếp rằng đại vương có mùi hôi khó chịu, nên mỗi lần gặp là phải che mũi lại.”
Sở vương nghe xong thì nổi giận đùng đùng, lập tức ra lệnh chặt mũi mỹ nhân. Đó chính là điển tích “Người đẹp không mũi”.
Từ câu chuyện này, ta thấy Trịnh Tú là kẻ rất giỏi bày mưu tính kế, biết cách dùng âm mưu để hãm hại người khác. Đây là một người đàn bà rất nham hiểm và ghen tuông, bề ngoài tỏ ra vui vẻ với người, nhưng lại ngấm ngầm bày kế đâm sau lưng người ta.
Và cũng từ câu chuyện này, chúng ta có thể thấy được sự tàn nhẫn của con người. Nếu xét kỹ, thì chỉ vì một việc này mà cắt mũi người ta, Sở Vương cũng thật là nhẫn tâm.
Trong sách Hàn Phi Tử, những thủ đoạn và mưu kế kiểu như vậy là nhiều vô số kể, thâm hiểm, biến ảo khôn lường. Cũng vì thế mà ta thấy trong lịch sử Trung Hoa, có không ít người làm chính trị rất ưa thích tư tưởng Pháp gia, bởi họ cho rằng những quyền thuật và âm mưu như thế là phương tiện tất yếu để duy trì quyền lực thống trị.
