Năm 260 TCN, Tần và Triệu xảy ra đại chiến. Quân Triệu liên tiếp bại trận, quân Tần đã bao vây đô thành Hàm Đan. Tình thế của nước Triệu nguy trong sớm tối. Khi này có một vị thái tử của Tần đang làm con tin ở nước Triệu. Tình cảnh của người này rất nguy hiểm, có thể bị nước Triệu hạ sát bất kỳ lúc nào. Vị thái tử này tên là Dị Nhân.
Dị Nhân là cháu của Tần Chiêu Tương vương. Trước đó 19 năm, tức là vào năm 279 TCN, khi Tần Chiêu Tương Vương và Triệu Huệ Văn Vương đang tương hội ở Miễn Trì, thì Tần Chiêu Tương Vương đã đưa cháu của ông là Dị Nhân đến nước Triệu để làm con tin. Đợi đến lúc nổ ra trận chiến Trường Bình, Dị Nhân đã ở nước Triệu làm con tin 19 năm rồi, cho nên thời trẻ của Dị Nhân rất không được như ý.
Vì sao lại để Dị Nhân làm con tin? Bởi vì thái tử của Tần Chiêu Tương Vương là An Quốc Quân, là người tương lai sẽ kế vị. An Quốc Quân có rất nhiều vợ, trong đó có một người tên là Hạ Cơ, bà không được sủng ái cho lắm. Dị Nhân chính là con trai của Hạ Cơ, cho nên mới để Dị Nhân đến nước Triệu làm con tin.
Lại nói, lúc này có một thương nhân lớn đến Hàm Đan, người này tên là Lã Bất Vi, Lã Bất Vi là người Dương Địch, Dương Địch nay thuộc huyện Vũ tỉnh Hà Nam. Tại Hàm Đan, ông đã thấy vương tôn của nước Tần là Dị Nhân. Ông đã nói một câu như thế này: “Kỳ hoá khả cư”. Tức là “Đầu cơ kiếm lợi”.
Thành ngữ “đầu cơ kiếm lợi” cũng chính từ đây mà ra. Ý nghĩa là vụ mua bán tốt, mua một món hàng tốt, tích trữ lại, sau đó bán với giá cao hơn.
Lã Bất Vi trở về hỏi phụ thân: “Trồng trọt có thể đạt được lợi nhuận gấp mấy lần?”.
Phụ thân ông nói: “10 lần”.
Sau đó Lã Bất Vi lại hỏi: “Vậy bán hàng châu ngọc thu lợi được mấy lần?”.
Phụ thân ông đáp: “100 lần”.
Lã Bất Vi tiếp tục hỏi: “Nếu phò tá một người mà người đó làm vua, nắm giữ sơn hà, thì lợi được mấy lần?”.
Phụ thân ông đáp: “Cái lợi đó là gấp hàng ngàn, hàng vạn lần, không thể tính đếm”.
Lã Bất Vi nói: “Được, vậy thì con sẽ làm ăn mối này, con sẽ đem hết toàn bộ gia sản để đầu tư vào mối làm ăn này”.
Thế là ông đã tiêu rất nhiều tiền để kết giao với vương tôn nước Tần là Dị Nhân.
Dị Nhân thời còn ở nước Triệu, hàng ngày sống một cuộc sống không mấy dễ chịu. Vốn dĩ phụ thân của ông không yêu mến ông, cho nên mới để ông làm con tin, vì thế chi phí sinh hoạt của ông rất hữu hạn, ra ngoài không có xe theo sau, chỉ có một cỗ xe nhỏ, tự mình đánh xe, trong tay không dư dả mấy.
Lã Bất Vi khi thấy Dị Nhân như vậy, ông nói với Dị Nhân: “Tôi có thể làm cho địa vị của ông trở nên vô cùng lớn”.
Khi đó Dị Nhân chỉ cười rồi nói: “Ông bạn à, hãy để lại chút sức lực để làm rạng danh tiền đồ của ông đi”.
Lã Bất Vi nói: “Địa vị của tôi đương nhiên sẽ trở nên rất lớn, nhưng tôi muốn đợi địa vị của ông lớn lên trước đã, thì tôi mới có thể làm vậy được”.
Dị Nhân lập tức hiểu được điều Lã Bất Vi muốn làm là gì. Thế là hai người cùng vào trong phủ để nói chuyện với nhau.
Lã Bất Vi phân tích cho Dị Nhân rằng: “Hiện tại Tần vương đã rất già rồi. Ngài ấy có thể băng hà bất cứ lúc nào, sau đó Thái tử An Quốc Quân nhất định là người kế vị. Nếu ông muốn kế vị An Quốc Quân để làm Tần vương thì không có chút ưu thế nào.
Thứ nhất, mẫu thân của ông không được sủng ái. Thứ hai, vào thời này, thông thường con trai trưởng của vợ cả sẽ làm người kế vị. Còn ông, ông không phải là con trai trưởng, cũng không phải là con trai út, trong hàng ngũ các anh em thì ông có vị trí ở giữa.
Hơn nữa, ông lại ở rất xa An Quốc Quân – phụ thân của ông. An Quốc Quân cả ngày không thấy mặt ông, không có cảm tình đối với ông. Sau khi An Quốc Quân mất, làm sao có thể để ông kế vị, đây là điều không thể. Nhưng tôi có cách để ông có thể làm quốc vương”.
Dị Nhân hỏi: “Đó là cách gì?”.
Lã Bất Vi đáp: “Bởi vì người mà phụ thân ông sủng ái nhất chính là Hoa Dương phu nhân. Hoa Dương phu nhân lại không có con trai, nếu ông có thể để Hoa Dương phu nhân nhận ông làm con nuôi, thì hy vọng kế vị của ông sẽ vô cùng lớn trong tương lai”.
Dị Nhân nói: “Tôi không có biện pháp nào, bây giờ tôi về nước Tần cũng về không được, lại không có tiền nữa. Làm thế nào đây?”.
Lã Bất Vi nói: “Tôi sẽ giúp ông việc này”.
Thế là Lã Bất Vi lấy 500 cân vàng kim đến nước Tần. Lã Bất Vi là người dân bình thường, ông làm sao có thể vào cung, làm sao để gặp người thiếp mà thái tử sủng ái nhất?
Đầu tiên, ông đến tìm chị gái của Hoa Dương phu nhân rồi nói: “Tôi nghe nói người ta tôn sùng nhan sắc, khi nhan sắc suy tàn, tình yêu cũng nhạt mất. Em gái bà rất đẹp, nhờ đó mà được sủng ái. Tương lai đến một ngày, khi nhan sắc em gái bà không còn, thì sự sủng ái của thái tử dành cho em gái bà khẳng định sẽ không còn như trước. Đến khi nhan sắc nhạt phai, bà ấy nói với thái tử điều gì thì lúc ấy cũng đã muộn. Cho nên nhân lúc bà ấy được sủng ái nhất, thì hãy lấy con trai lập thành quốc vương. Tương lai khi thái tử mất, con trai bà ấy sẽ là người kế vị ngai vàng, vị trí quyền quý của dòng tộc có thể đảm bảo tiếp tục”.
Vấn đề là Hoa Dương phu nhân không có con trai, Lã Bất Vi bèn giới thiệu Dị Nhân cho Hoa Dương phu nhân. Ông nói với chị gái của Hoa Dương phu nhân rằng: “Dị Nhân là người hiền lương hiếu hạnh. Mỗi năm cứ đến ngày Đông Chí cho đến tận đầu năm sau, Dị Nhân đều đốt một lò hương, hướng về phía tây, chính là hướng về nước Tần mà lễ bái. Sau đó cung chúc Tần vương, cung chúc thái tử, cung chúc Hoa Dương phu nhân thân thể khỏe mạnh. Cho nên Dị Nhân có danh tiếng rất tốt. Nếu em gái bà có thể nhận Dị Nhân làm con trai, đây sẽ là biện pháp giữ gìn phú quý”.
Chị gái Hoa Dương phu nhân đã truyền đạt những lời này đến người em gái, kết quả Hoa Dương phu nhân chấp thuận nhận Dị Nhân làm con trai.
Có một hôm lúc đêm khuya, Hoa Dương phu nhân nói với An Quốc Quân: “Ngài xem thiếp không có con trai, thiếp hy vọng có thể nhận một đứa làm con trai, tương lai nó có thể kế vị, như thế phú quý của mẹ con thiếp mới được lâu dài”.
Bởi vì An Quốc Quân rất yêu mến Hoa Dương phu nhân, khi đó thái tử đã lấy một khối ngọc rồi khắc lên đó bốn chữ: “Đích tự Dị Nhân” (嫡嗣異人), Đích (嫡) nghĩa là vợ cả, Tự (嗣) nghĩa là kế thừa kế vị. “Đích tự Dị Nhân” có nghĩa là coi Dị Nhân như con trai của người vợ cả, chính là người kế vị sau này. Lã Bất Vi làm việc này xong, ông trở về nước Triệu.
Lã Bất Vi thông qua du thuyết, đã biến Dị Nhân từ một con tin trở thành người kế vị, sau đó ông còn đem tuyệt sắc mỹ nữ là Triệu Cơ gả cho Dị Nhân. Tháng Giêng năm Tần Chiêu Tương Vương thứ 48, tức năm 259 TCN, Triệu Cơ sinh hạ được một bé trai. Đứa bé này, 38 năm sau chính là Tần Thuỷ Hoàng thống nhất thiên hạ. Khi trận chiến Trường Bình vừa mới kết thúc, đại quân nước Tần lần lượt tấn công nước Triệu, bao vây đô thành Hàm Đan. Vậy thì Dị Nhân làm thế nào để có thể chạy thoát khỏi nước Triệu?
Năm 257 TCN, Vương Hột lại một lần nữa bao vây Hàm Đan. Lần này hoàn cảnh của Dị Nhân tương đối nguy hiểm. Ông bèn thương lượng với Lã Bất Vi làm thế nào để có thể rời khỏi nước Triệu? Lã Bất Vi đem hết tài sản của mình ra, tổng cộng có 600 cân vàng kim. Ông hối lộ Đại phu Công Tôn Càn – người canh giữ Dị Nhân, rồi hối lộ cho vị tướng trấn thủ cổng phía Nam, nói rằng: “Hiện nay Tần – Triệu đang xảy ra chiến tranh, Hàm Đan rất nguy hiểm, hy vọng các ông mở cho ta con đường thoát”. Tướng quân thủ thành và binh sĩ đã đồng ý.
Một đêm nọ, Lã Bất Vi len lén mang Dị Nhân lên xe ngựa, họ ra khỏi thành lúc nửa đêm. Lần đào thoát này rất bí mật, rất cẩn trọng. Vì để không dẫn động sự hoài nghi của binh sĩ, vợ và con không cùng đi với Dị Nhân, họ ẩn trốn ở nhà mẹ của Triệu Cơ.
Gia thế của Triệu Cơ là một gia đình giàu có ở Hàm Đan, có rất nhiều tài sản. Cho nên khi Tần Thuỷ Hoàng còn nhỏ, trên thực tế là ông đã lớn lên ở nước Triệu. Ông sinh năm 259 TCN, nhưng mãi đến năm 251 TCN mới về nước Tần. Thời gian ở nước Triệu là 8 năm, ông đã phải sống trong sợ hãi, giống cuộc sống của con tin hoặc tù nhân.
Thời đó, cùng làm con tin ở nước Triệu còn có một người nữa, chính là Thái tử Đan – người sau này đã ra lệnh cho Kinh Kha đi hành thích Tần vương. Thái tử Đan lúc nhỏ cùng với Tần Thuỷ Hoàng chơi với nhau rất vui vẻ.
Sau khi Lã Bất Vi đem Dị Nhân về nước Tần, ông để Dị Nhân đi bái kiến Hoa Dương phu nhân ngay. Vì Hoa Dương phu nhân là người nước Sở, cho nên Lã Bất Vi để Dị Nhân mặc y phục nước Sở tới bái kiến Hoa Dương phu nhân. Hoa Dương phu nhân khi thấy con trai mặc trang phục nước Sở, bà mới hỏi lý do tại sao?
Dị Nhân đáp: “Con làm vậy để tưởng nhớ mẫu thân. Mẫu thân là người nước Sở nên con mặc y phục nước Sở”.
Điều này làm Hoa Dương phu nhân vô cùng cảm động, thế là bà đặt tên cho Dị Nhân là Tử Sở – ông chính là Tần Trang Tương Vương sau này. Không lâu sau khi Lã Bất Vi mang Tử Sở về Tần, thì xảy ra sự việc Tín Lăng Quân của nước Ngụy đã đánh bại quân Tần, giải vây cho Triệu.
Vậy sự kiện đó diễn ra như thế nào, làm sao mà nước Ngụy có thể đánh thắng đội quân hùng mạnh của nước Tần. Chúng tôi sẽ kể tiếp câu chuyện trong tập sau. Cảm ơn bạn đã theo dõi video này, xin chào tạm biệt và hẹn gặp lại
