Lý Tư sau khi gặp Tần vương Doanh Chính, ông đã hiến kế sách giúp thống nhất thiên hạ, đó là sử dụng lượng lớn tiền tài để mua chuộc danh sĩ các nước, để họ phục vụ nước Tần, ai không chịu phục thì sẽ ám sát họ. Cách làm này không lấy sức mạnh quân sự để thống nhất thiên hạ, mà là dùng kế ly gián chia rẽ, rồi làm suy yếu 6 nước còn lại. Như thế, phí tổn khi thống nhất thiên hạ đã giảm xuống đáng kể. 16 năm sau, toàn bộ 6 nước đã bị diệt vong. Vậy thì Lý Tư là người như thế nào mà lợi hại như vậy?
Lý Tư là một trong những nhân vật đại biểu của Pháp gia, nguyên quán của ông là vùng Thượng Thái (nay là vùng phụ cận huyện Thái, tỉnh Hà Nam, Trung Quốc). Thời trẻ ông từng làm chức quan nhỏ ở đó. Có một lần ông đi đến nhà vệ sinh, thấy trong nhà vệ sinh có chuột. Nhà vệ sinh khi đó rất dơ rất hôi, còn thường xuyên có người và chó đến nữa. Chuột thấy người đến thì sợ hãi, bỏ chạy.
Lý Tư đến kho thóc, ông thấy trong đó cũng có chuột, con nào con nấy vừa mập vừa to, khi thấy người, chúng lại không hề sợ hãi. Lý Tư nói: “Người cũng giống như chuột vậy, tiền đồ như thế nào, phải nhìn xem họ ở chức vị như thế nào”. Cho nên chúng ta thấy: triết học nhân sinh của Lý Tư thực ra là triết học của loài chuột.
Sau này, Lý Tư đến chỗ Tuân Tử để học ‘thuật đế vương’, cũng gọi là ‘thuật bá vương’. Sau khi học thành tài, khi từ biệt thầy Tuân Tử, Lý Tư có nói một câu: “Người sống ở đời, ti tiện nghèo hèn là sỉ nhục lớn nhất, khốn cùng là buồn đau lớn nhất, cho nên kẻ học trò này nhất định phải mưu cầu phú quý”.
Lý Tư quan sát khắp 7 nước chư hầu, ông cho rằng chỉ nước Tần là có hy vọng, thế là ông rời Thượng Thái nước Sở để đến nước Tần. Sau đó ông nương nhờ người đang có quyền thế rất lớn bấy giờ là Thừa tướng Lã Bất Vi, ông làm môn khách ở đó.
Lý Tư là một trong những nhân vật đại biểu của Pháp gia. Pháp gia còn được coi là Âm mưu gia. Cho nên, chủ ý Lý Tư đề xuất cho Tần vương là những âm mưu quỷ kế, không dựa vào thực lực quân sự mà dựa vào sự ly gián giữa quân – thần ở các nước chư hầu. Rồi còn mua chuộc những người có tài của nước khác, nếu họ không hợp tác thì ám sát họ. Những quốc gia bị như thế, trên cơ bản không có khả năng chống lại nước Tần. Nước Triệu là một ví dụ rất điển hình.
Đại tướng quân Liêm Pha của nước Triệu đánh trận vô cùng lợi hại, cả đời ông chinh chiến, đã giúp nước Triệu thoát khỏi biết bao hiểm nguy. Sau này, Liêm Pha xảy ra một chút mâu thuẫn với Triệu vương, nên đã đến nước Ngụy.
Sau khi Liêm Pha rời nước Triệu, sức mạnh quân sự của nước Triệu suy yếu đáng kể, nước Triệu liên tiếp bị nước Tần tấn công, rồi liên tiếp thất bại. Triệu vương muốn đưa Liêm Pha trở về nước, ông phái một sứ giả đến nước Ngụy để gặp Liêm Pha.
Trước khi sứ giả xuất phát, gián điệp của nước Tần đã đến nước Triệu. Gián điệp nước Tần khi đó mang theo một vạn cân vàng kim, tặng cho một người là Quách Khai. Quách Khai là một hoạn quan, là một nịnh thần rất được Triệu vương sủng ái.
Quách Khai lấy ra một phần vàng kim để hối lộ sứ giả mà Triệu vương phái đi để gặp Liêm Pha. Ông ta nói với sứ giả rằng: “Liêm Pha là kẻ thù của ta, ngươi nhất định phải nói xấu ông ta trước mặt Triệu vương”.
Sứ giả đi gặp Liêm Pha, khi đó Liêm Pha muốn trở về để dốc sức vì nước Triệu. Trước mặt sứ giả, ông đã ăn một đấu gạo, mười cân thịt. Ăn xong, Liêm Pha mặc giáp, lên ngựa để bày tỏ rằng: tuy tuổi đã cao nhưng vẫn có thể tiếp tục xuất binh đánh trận.
Nhưng sứ giả này đã nhận hối lộ, hắn về báo lại Triệu vương rằng: “Liêm Pha tướng quân tuy tuổi cao, vẫn còn ăn rất khoẻ, nhưng ông ấy nói chuyện một lúc đã đi vệ sinh ba lần”.
Triệu vương nghĩ lão tướng này đã già, lại còn mắc bệnh rồi. Thế là Triệu vương không dùng Liêm Pha nữa. Liêm Pha ở Ngụy cũng không được Ngụy vương lưu lại. Liêm Pha lại đến Sở, sau đó qua đời.
Năm 234 TCN, nước Tần phái đại tướng quân Hoàn Nghĩ tấn công nước Triệu, đã hạ được đại tướng quân Hỗ Triếp của nước Triệu, chém 10 vạn thủ cấp. Nước Triệu bại trận vô cùng thảm thương. Triệu vương bất đắc dĩ phải dùng danh tướng cuối cùng thời Chiến Quốc là Lý Mục.
Lý Mục đánh trận vô cùng vô cùng lợi hại. Trong “Sử ký”, không có chương riêng dành cho ông. Câu chuyện của ông nằm phần phía sau trong “Liêm Pha – Lạn Tương Như liệt truyện”. Trong phần cuối đó có cả Triệu Xa, Triệu Quát và Lý Mục.
Thời trẻ, Lý Mục từng chiến đấu với quân Hung Nô, từng đánh quân Hung Nô đến nỗi: mười mấy năm sau chúng cũng không dám xâm phạm biên giới nước Triệu. Lý Mục dùng binh rất lợi hại, ngang với Vệ Thanh, Hoắc Khứ Bệnh thời Hán Vũ Đế. Ông chưa bao giờ bại trận.
Lý Mục xuất chiến, lập tức đánh bại đại tướng Hoàn Nghĩ của nước Tần. Triệu vương phong Lý Mục làm Vũ An Quân, đây là năm 234 TCN. Năm năm sau, nước Tần lại tấn công nước Triệu. Người cầm binh lần này là đại tướng Vương Tiễn. Hai quân của Vương Tiễn và Lý Mục đứng đối diện nhau. Vương Tiễn biết mình rất khó đánh thắng Lý Mục. Thế là Lý Tư lại hiến kế, ông lại dùng một vạn cân vàng kim để mua chuộc Quách Khai.
Thế là Quách Khai gièm pha Lý Mục với Triệu vương, hắn nói: “Con người Lý Mục này có qua lại lén lút với nước Tần, chuẩn bị đầu hàng nước Tần”.
Triệu vương liền tin, phái một người tên là Triệu Thông đến để đoạt lấy binh quyền từ tay Lý Mục. Lý Mục khi đó cự tuyệt trao trả ấn tướng, nhưng ông biết rằng Triệu vương sẽ không cho ông tiếp tục làm tướng. Lý Mục không có cách nào chỉ huy quân đội nước Triệu, cho nên giữa đêm ông bỏ lại ấn tướng trong doanh trại, sau đó giả trang thành bình dân để đào thoát. Nhưng thật không may, ông bị Triệu Thông bắt lại, sau đó bị hắn sát hại.
Lý Mục là bức tường vững chắc cuối cùng của nước Triệu. Lý Mục vừa mất, nước Triệu cũng chẳng còn ai có thể chống lại nước Tần, do đó chỉ trong vòng 3 tháng sau, nước Triệu diệt vong, lúc này là năm 230 TCN. Nước Triệu là nước thứ hai trong số sáu nước bị nước Tần tiêu diệt – sau nước Hàn.
Thời xưa không có phương tiện truyền thông nhanh chóng như ngày nay. Lý Tư trong thời kỳ đó vẫn có thể phân tích và hiểu rõ cục diện của các nước chư hầu, từ đó đưa ra mưu kế để chiến thắng. Lý Mục vốn là mãnh tướng có khả năng chống lại quân Tần, ông cũng đã đánh bại tướng Tần là Hoàn Nghĩ. Nhưng cuối cùng đã bị Lý Tư dùng kế phản gián. Lý Tư rất nham hiểm, nhưng nếu phân tích theo góc độ khác, ông đã giúp nước Tần tránh khỏi những trận chiến thảm khốc.
Lý Tư là một đại biểu của Pháp gia. Trong tập sau, chúng tôi sẽ phân tích kỹ hơn về Pháp gia này. Cảm ơn bạn đã theo dõi video, xin chào tạm biệt và hẹn gặp lại.
