Kính thưa quý vị và các bạn, khi Giao Chỉ bị nhà Minh đô hộ, nhiều cuộc khởi nghĩa nổ ra khắp nơi, trong đó chỉ có cuộc khởi nghĩa Lam Sơn là đi đến toàn thắng. Tuy nhiên trong giai đoạn đầu, nghĩa quân gặp phải nhiều cam go thử thách, gian khó trùng trùng. Dưới đây là một trận đánh của nghĩa quân Lam Sơn với quân Lan Xang, ngay sau khi vất vả chống đỡ quân Minh.
Cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, thuở ban đầu nhiều lần bị quân Minh tấn công càn quét. Có lần, nghĩa quân thất thế, phải chạy sang Lan Xang (Lào ngày nay).
Nghĩa quân Lam Sơn được vua Lan Xang là Lan Kham Deng tận tình giúp đỡ, cung cấp cho quân lương, khí giới. Mối quan hệ hai bên rất tốt đẹp, và quân Lam Sơn rất tin tưởng vào Lan Xang.
…
Lúc này, có tướng Lộ Văn Luật là người Hà Tây, đã đầu hàng và đi theo quân Minh, biên chế vào đội quân của Lý Bân. Mỗi khi Lý Bân đưa quân đi đàn áp các cuộc khởi nghĩa, thường để cho Lộ Văn Luật làm tiên phong.
Tuy nhiên, Lý Bân lại không tin tưởng vào Lộ Văn Luật. Lộ Văn Luật tinh ý nhìn ra điều này. Người xưa có câu “thỏ khôn chết, chó săn nấu”, Lộ Văn Luật nghĩ rằng: sau khi dẹp hết cuộc khởi nghĩa, có khi Lý Bân lại xử mình đầu tiên. Thế là Lộ Văn Luật sợ hãi và bỏ trốn. Lý Bân tức giận, cho bắt và giết cả nhà Lộ Văn Luật. Hay tin, Lộ Văn Luật uất hận thấu xương, Luật chạy về quê nhà ở Hà Tây, phát động dân chúng khởi nghĩa.
Khi Lý Bân đưa quân đến đàn áp, Lộ Văn Luật đánh không lại, nhưng chạy trốn được. Lộ Văn Luật trốn sang Lan Xang, và có dịp diện kiến rồi tiếp xúc gần gũi với vua Lan Kham Deng. Mặc dù bị quân Minh hại, nhưng khi ở Lan Xang, Lộ Văn Luật lại nói xấu về nghĩa quân Lam Sơn, tính kế chia rẽ vua Lan Kham Deng với Lê Lợi.
Lúc này, quân Minh dốc lực đánh nghĩa quân Lam Sơn. Cuối năm 1421, Tham tướng Trần Trí cùng 10 vạn quân từ Đông Quan tiến đánh nghĩa quân. Trần Trí đưa quân đến ải Kính Lộng (thuộc Cẩm Thủy, Thanh Hóa ngày nay), cách đại bản doanh nghĩa quân Lam Sơn 50 dặm, thì cho dựng trại.
Đêm hôm đấy, Lê Lợi cho quân Lam Sơn bất ngờ tất công quân Minh. Nghĩa quân dù ít hơn nhiều nhưng đã gây bất ngờ. Sau một hồi tấn công, thấy quân Minh đang dần chỉnh đốn đội hình thì nghĩa quân nhanh chóng rút đi.
Đến sáng hôm sau, Trần Trí cho quân tiến thẳng đến đại bản doanh của quân Lam Sơn. Lê Lợi cho quân mai phục ở đèo Ống ở tả ngạn sông Mã.
Trần Trí đưa quân đến đây, dù thấy địa hình hiểm trở, thuận lợi cho đặt mai phục, nhưng hắn ỷ vào quân đông, nên vẫn cho quân tràn lên. Quân Lam Sơn từ hai bên xông ra đánh mạnh, quân Minh không chống được, bị thiệt hại nặng nề phải rút lui.
Về trận này, cuốn Đại Việt Sử ký Toàn thư mô tả rằng: “Vua [Lê Lợi] ngầm phục kích ở Đèo Ống để đợi giặc. Đến trưa thì quả nhiên Trí đem quân theo đường núi mà đến. Quân mai phục hai bên xông ra đánh tan giặc. Quân Trí phải rút lui”.
Vừa đánh lui quân Minh thì Lê Lợi nhận được tin, tướng Lan Xang là Mãn Sát đem 3 vạn quân, với hơn 100 thớt voi tiến đến, trợ giúp nghĩa quân chống quân Minh.
Do nhiều lần nhận được sự giúp đỡ của Lan Xang trong cơn nguy khốn, nên quân Lam Sơn không nghi ngờ gì. Quân hai bên đóng trại gần nhau. Đến đêm, Mãn Sát bất ngờ phát lệnh cho quân tấn công vào doanh trại của Lam Sơn.
Quân Lam Sơn bị đánh úp bất ngờ và thiệt hại nặng nề. Sau đó, nghĩa quân củng cố được đội hình và chống trả quyết liệt. Hai bên kịch chiến từ nửa đêm đến tận sáng hôm sau, quân Lan Xang cũng chịu thiệt hại không nhỏ và phải rút lui.
Nghĩa quân Lam Sơn thừa thắng đuổi theo suốt 4 ngày. Tướng Mãn Sát sợ hãi xin giảng hòa. Lê Lợi đoán biết quân Lan Xang hòa hoãn để chờ quân đến ứng cứu, nên muốn đánh tiếp.
Tuy nhiên, các tướng sĩ Lam Sơn vừa trải qua 2 cuộc chiến lớn đẩy lui quân Minh và quân Lan Xang, nên không còn sức đánh tiếp nữa. Chỉ có tướng Lê Thạch xin được dẫn quân đánh đến cùng.
Lê Thạch là tướng tinh nhuệ bậc nhất, là con của người anh cả của Lê Lợi, giữ chức Thứ thủ quân Thiết Đột. Theo “Đại Việt thông sử” thì Lê Thạch là hổ tướng, hường cầm quân tiên phong, đánh đâu thắng đó.
Lê Thạch dẫn quân tiến lên, phá được doanh trại quân Lan Xang. Ông dũng mãnh xông pha lên trước, đánh tan các đạo quân của Lan Xang. Nhưng quân Lan Xang ngay lập tức chỉnh lý đội hình rồi bắn tên như mưa, Lê Thạch trúng tên rồi tử trận.
Trận này, nghĩa quân Lam Sơn bất ngờ bị đánh úp, suýt bị tiêu diệt, nhưng lật ngược được tình thế, diệt hơn vạn quân Lan Xang. Tuy nhiên tướng tài của nghĩa quân là Lê Thạch đã tử trận.
Đại Việt Sử ký Toàn thư có ghi chép trận này như sau: “Ai Lao đem 3 vạn quân và 100 thớt voi, thình lình đến doanh trại của Vua, giả dạng cùng hợp sức với Vua để đánh giặc. Vua tin lời của họ nên không phòng bị gì. Đến nửa đêm thì bị họ đánh úp. Vua phải đích thân đốc chiến, đánh suốt từ giờ tý đến giờ mão, mới phá tan được quân Ai Lao, chém hơn một vạn thủ cấp, bắt được 14 thớt voi, thừa thắng truy kích bốn ngày đêm liền, đuổi đến tận sào huyệt của chúng rồi mới về”.
Vậy sau đó thì sao, chúng tôi sẽ kể trong tập tiếp theo. Cảm ơn bạn đã theo dõi video này, xin chào tạm biệt và hẹn gặp lại.
