Năm 270 TCN, Phạm Thư diện kiến Tần vương, lập ra sách lược “viễn giao cận công”, lấy nước Hàn và nước Nguỵ làm mục tiêu tấn công đầu tiên. Nước Tần thắng lợi liên tiếp, nhưng khi đánh tới vùng đất Yên Dữ, thì quân Tần bị Mã Phục Quân Triệu Xa đánh bại.
Năm 262 TCN, danh tướng Bạch Khởi của Tần đích thân dẫn binh, công chiếm Dã Vương, đem lãnh thổ nước Hàn chia tách thành hai vùng Bắc Nam. Vùng Thượng Đảng phía bắc có 17 tòa thành, tình thế lúc đó vô cùng nguy cấp. Thái thú quận Thượng Đảng là Phùng Đình đã đem 17 tòa thành dâng cho nước Triệu. Bình Nguyên Quân Triệu Thắng phụng mệnh Triệu Hiếu Thành Vương đi nhận đất.
Điều này đã kích phát đại nộ của Tần vương, bởi vì vùng đất đó vốn đã như nằm trong lòng bàn tay của Tần, như hiện tại lại ngang nhiên rơi vào tay nước Triệu. Tần vương cũng không quan tâm về hòa ước khi trước với nước Triệu nữa, ông nhanh chóng chuẩn bị binh lực cho trận chiến mới.
Năm 262 TCN, Bình Nguyên Quân Triệu Thắng phụng mệnh Triệu vương đến Thượng Đảng để nhận quyền quản lý 17 tòa thành. Lúc Triệu Hiếu Thành Vương phái Bình Nguyên Quân đi nhận 17 thành thì có mang theo một lệnh phong thưởng, phong cho Thái thú Thượng Đảng là Phùng Đình làm Hoa Dương Quân.
Phùng Đình rơi nước mắt nói: “Tôi không muốn trong cùng một lúc mà làm ba việc bất nghĩa. Việc bất nghĩa thứ nhất là, tôi giúp nước Hàn trấn thủ Thượng Đảng, nhưng tôi không thể lấy thân chết theo nước, không thể cùng tồn vong với thành trì.
Việc bất nghĩa thứ hai là, Hàn vương từng nói với tôi: ‘Nếu bảo vệ không được 17 tòa thành, thì hãy đem 17 tòa thành cống nạp cho nước Tần’. Tôi đã không nghe lời của Hàn vương, mà đem 17 tòa thành hiến dâng cho nước Triệu, đây là làm trái vương lệnh.
Việc bất nghĩa thứ ba là, nếu tôi lại tiếp nhận phong thưởng chức Hoa Dương Quân, tương đương với việc bán nước cầu vinh, cho nên tôi không thể nhận phong chức được”.
Phùng Đình cũng đưa ra một cảnh cáo cho Bình Nguyên Quân Triệu Thắng là: “Vốn dĩ nước Tần cho rằng, 17 tòa thành Thượng Đảng như vật nằm trong túi họ, lập tức có thể lấy được. Nhưng hiện tại nó lại rơi vào tay nước Triệu, tương đương với việc người nước Tần gieo trồng còn người nước Triệu thu hoạch. Nước Tần nhất định sẽ rất phẫn nộ, thỉnh mong nước Triệu hãy chuẩn bị thật tốt sách lược để đối phó với quân Tần”.
Triệu vương không nghe theo kiến nghị của Phùng Đình. Có lẽ bởi vì Triệu vương đời này không có được cái khí thế tranh hùng như ông nội mình là Triệu Vũ Linh vương đời trước. Triệu vương cũng không có chuẩn bị để đối đầu với quân Tần.
Nhưng chỉ hai năm sau đó, tức là năm 260 TCN, nước Tần huy động đại quân, tấn công quận Thượng Đảng. Nước Tần phái Đại tướng quân Vương Hột tấn công Thượng Đảng. Do Thượng Đảng không có bất cứ phòng hộ tác chiến nào nên nhanh chóng thất thủ, bách tính 17 thành trì lũ lượt lánh nạn, chạy qua nước Triệu. Triệu vương khi đó mới phái binh cứu viện Thượng Đảng, tướng cầm quân khi đó là Liêm Pha.
Liêm Pha trong lần này cứu viện Thượng Đảng quả thật là không thuận lợi, có vài lần chạm trán đánh nhau với nước Tần, hễ đánh là thua. Cho nên Liêm Pha mới thay đổi chiến lược, đó là không phát sinh xung đột chính diện nữa, mà là lui về Trường Bình, nay là phụ cận huyện Cao Bình, tỉnh Sơn Tây,. Ở nơi đó ông xây doanh trại, dựng thành lũy, dự tính sẽ hạ gục nước Tần bằng loại phương thức làm tiêu hao sức chiến đấu của quân Tần.
Vì nước Tần xuất binh viễn chinh nên việc đảm bảo hậu cần là vô cùng khó khăn, trong khi trận quyết chiến giữa hai nước Tần – Triệu lại tiêu tốn binh lực vô cùng lớn. Vì thế, việc tiêu hao lương thực, cỏ cho ngựa, cung tiễn… cũng rất lớn. Nếu Liêm Pha có thể phòng thủ vững vàng, thì quân Tần cũng không làm gì được, đến khi binh tướng mệt mỏi, lương thực tiêu hao thì nước Tần cũng buộc phải lui quân.
Nhưng chính vào lúc này, Triệu Hiếu Thành Vương lại phạm một sai lầm, chính là đang trong lúc quyết chiến giữa hai nước, ông lại muốn… giảng hoà với nước Tần.
Khi đó, ở triều đình có hai luồng ý kiến. Một luồng ý kiến là hãy phái một người rất có địa vị, rất có thân phận đến nước Tần, nói rằng nước Triệu rất coi trọng quan hệ ngoại giao với nước Tần, hãy phái người đó đến Tần để giảng hoà. Người đề xuất kiến nghị này là vị đại thần tên là Lâu Xương.
Nhưng kiến nghị này bị Ngô Khanh kiên quyết phản đối. Ngô Khanh nói: “Hiện tại chúng ta muốn giảng hoà với nước Tần, chúng ta không nên phái người đi Tần, mà là nên phái người đi nước Ngụy và nước Sở. Nếu nước Ngụy và nước Sở muốn giúp nước Triệu, họ có thể tấn công nước Tần từ phía sau. Khi ấy, nước Tần sẽ phải đánh Triệu ở phía Bắc, còn phía Nam thì phải chống chọi với Sở và Ngụy.
Với hai mũi giáp công như vậy họ sẽ không chịu được. Dưới tình huống này, nước Tần khẳng định sẽ phải giảng hòa với nước Triệu ta”.
Ý kiến này rất hay nhưng Triệu Hiếu Thành Vương không nghe. Triệu vương đã phái một người có địa vị rất cao tên là Trịnh Chu đến nước Tần để giảng hoà.
Trịnh Chu đến nước Tần, Tần vương tiếp đãi ông ta rất trịnh trọng, nên ông cảm thấy nước Tần rất coi trọng việc giảng hoà với nước Triệu.
Còn ở nước Triệu, Triệu Hiếu Thành Vương hỏi đại thần Ngô Khanh: “Ngươi thấy viễn cảnh giảng hoà này sẽ như thế nào?”.
Ngô Khanh đáp: “Nước Triệu thất bại nhục nhã rồi. Vì sao nước Tần khách khí với Trịnh Chu như vậy, vì họ muốn phóng đại chuyện này lên. Nước Tần phóng đại ầm ĩ sự kiện này, chính là tín hiệu minh xác cho các nước chư hầu. Đó là nước Triệu không muốn đánh với nước Tần, ngay cả nước Triệu đều không muốn đánh với nước Tần, thế thì các nước khác còn có thể đến cầu cứu nước Triệu không? Điều này tương đương với đoạn dứt ý định cầu cứu nước Triệu của các nước chư hầu”.
Ngô Khanh nói thêm: “Hiện tại sứ giả các nước đã lần lượt đến nước Tần để chúc mừng thắng lợi trong cuộc chiến ngoại giao này”.
Mặc dù Tần vương rất khách khí với sứ giả, nhưng cũng không hề ký hòa ước, cũng không lui binh. Đại quân của Tần vẫn đem khí thế hùng cường mà đánh về nước Triệu. Nhưng quân Tần đã gặp phải sự kháng cự ngoan cường của Liêm Pha. Vương Hột tấn công dữ dội, nhưng mãi vẫn không công hạ được thành luỹ mà Liêm Pha dựng lên. Khi đó, Ứng Hầu Phạm Thư của Tần đề xuất một sách lược, chính là kế phản gián.
Phạm Thư phái người đến nước Triệu tung tin đồn rằng: “Con người Liêm Pha này, người nước Tần không sợ, bởi vì ông ta cứ đánh là thua. Ông ta giao chiến mấy lần với Vương Hột, đánh trận nào là thua trận nấy, cho nên lão già Liêm Pha này không thể dùng được nữa.
Nước Tần sợ ai? Người nước Tần sợ nhất là danh tướng Triệu Quát, với khí huyết sục sôi của tuổi trẻ. Nếu để Triệu Quát lãnh binh, nước Tần không dám tấn công, quân Tần khẳng định sẽ cuốn gói về nước”.
Tin này được lan truyền khắp nước Triệu, rồi truyền đến tai của Triệu vương. Triệu vương đã hồ đồ tin theo, ông muốn dùng Triệu Quát để thay cho Liêm Pha.
Nhưng quyết định này nhận phải sự kiên quyết phản đối của ba người. Đó là: Phụ thân của Triệu Quát, mẫu thân của Triệu Quát, và cả Lạn Tương Như.
Mặc dù bị phản đối dữ dội, nhưng Triệu vương vẫn nghe theo tin đồn và trọng dụng triệu quát. Quyết định này đã đẩy nước Triệu vào một trận thua thảm bại.
Trận đánh đó khốc liệt như thế nào, chúng tôi sẽ kể tiếp câu chuyện trong tập sau. Cảm ơn bạn đã theo dõi video này, xin chào tạm biệt và hẹn gặp lại.
