Trong những tập trước, chúng tôi đã kể về cuộc bạo loạn ở nước Yên. Thái tử Bình phải chạy đến nước Tề để mượn binh, quay về xử lý nội loạn. Nhưng khi đã dẹp yên nội loạn, các tướng của Tề đã phá hủy tông miếu xã tắc của nước Yên, rồi cướp hết bảo vật. Nước Tề còn muốn nhân cơ hội này để tiêu diệt nước Yên hoàn toàn.
Nhưng Thái tử Bình phát lệnh bố cáo thiên hạ và lên ngôi, ông là Yên Chiêu vương. Sau khi lệnh ban ra, dân chúng khắp nước Yên đều hưởng ứng, cùng nhau nổi nên đánh bật quân Tề.
Các tướng nước Tề thấy chuyện không ổn thì rút quân về nước, đồng thời mang hết báu vật của nước Yên về.
Sau khi Yên Chiêu vương kế vị, ông đã cho xây Hoàng Kim đài. Trên đài chất đầy cả vàng kim, đây là nơi để chiêu nạp hiền sĩ bốn phương. Yên Chiêu vương sau khi phục quốc, đã chỉnh đốn tông miếu và xã tắc nước Yên, ông chủ yếu làm hai việc. Việc thứ nhất là chiêu mộ nhân tài. Chiêu vương hỏi thủ hạ Quách Ngỗi rằng: “Ta làm thế nào mới có thể tìm được người giúp ta phục thù, tìm được người có tài năng phi thường?”
Quách Ngỗi nói: “Thần sẽ kể cho ngài một câu chuyện. Trước đây có vị quân vương muốn tìm một con thiên lý mã, đây là giống ngựa có thể chạy ngàn dặm, ngựa rất tốt. Thủ hạ của vị đó đã đi tìm kiếm suốt ba năm nhưng vẫn không tìm thấy. Sau đó, thủ hạ của quân vương phát hiện: rất nhiều người vây quanh một con ngựa chết. Người thủ hạ chen lên trước hỏi con ngựa này có gì đặc biệt mà người ta lại vây quanh nó?
Có người nói đây chính là thiên lý mã. Người thủ hạ nói: ‘Tôi nguyện ý đem năm trăm cân vàng để mua con thiên lý mã đã chết này, các người có muốn bán không?’.
Những người đó đương nhiên là bán, thế là năm trăm cân vàng để mua bộ xương con thiên lý mã. Sau khi về triều, thủ hạ nói với quân vương rằng: ‘Thiên lý mã sống thì không tìm thấy, nhưng thần mua được một con thiên lý mã đã chết’.
Quốc vương rất tức giận nói: ‘Ta tìm thiên lý mã để cưỡi, ngươi lại tốn tiền để mua một con ngựa chết, tại sao vậy?’.
Người này đáp: ‘Thưa quân vương, khi thần tốn năm trăm cân vàng để mua bộ hài cốt của con ngựa, thì tin tức này đã lan khắp thiên hạ, những người thật sự có thiên lý mã sẽ đem ngựa đến thôi, thưa ngài’”.
Bởi vì thời đó không có báo chí, cũng không có quảng cáo, ngay cả giấy viết cũng không có, vậy làm thế nào đem tin tức muốn mua thiên lý mã truyền khắp nơi được? Chính là dựa vào khẩu truyền, tức là dựa vào lời truyền miệng của lão bách tính. Năm trăm cân vàng để mua hài cốt một con thiên lý mã, đây là một chuyện rất kỳ lạ, bàn dân trăm họ khẳng định sẽ đem tin tức này truyền đi, cho nên rất nhanh sau đó, quốc vương đã có được ba con thiên lý mã.
Quách Ngỗi nói tiếp: “Nếu ngài muốn chiêu mộ nhân tài, thì hãy cho thần làm ‘bộ xương ngựa’ đi”.
Yên Chiêu vương hiểu ý, thế là ông bái Quách Ngỗi làm thầy, mỗi lần gặp Quách Ngỗi đều phải hành đại lễ như thầy, ăn uống đứng ngồi… các phương diện đều đối đãi rất hậu. Khi này, Quách Ngỗi nói: “Người có năng lực hơn thần sẽ lũ lượt kéo đến”.
Quả nhiên đúng như dự liệu, sau đó Yên Chiêu vương chiêu mộ được những nhân tài rất nổi tiếng. Ví như có một người là Trâu Diễn. Thời Chiến Quốc trăm nhà đua tiếng, Trâu Diễn là đại biểu của Âm dương ngũ hành gia, ông là người khai sáng học thuyết Ngũ hành. Còn có một người là Kịch Tân, ông là một danh tướng thời Chiến Quốc. Nhưng người quan trọng nhất là Nhạc Nghị thì đến từ nước Nguỵ, đến để phò tá Yên Chiêu vương. Yên Chiêu vương đã dựa vào Hoàng Kim đài để chiêu mộ rất nhiều nhân tài.
Đồng thời, Yên Chiêu vương cũng rất được lòng dân, ông sinh hoạt rất giản dị, ông cùng bách tính đồng cam cộng khổ. Ông còn làm một việc rất quan trọng chính là… chờ đợi. Có lúc cảm thấy thời cơ chưa chín muồi, không có biện pháp nào khác, lúc đó chờ đợi là một việc phi thường trọng yếu, Yên Chiêu vương đã đợi để có thể báo thù nước tề, ông đã đợi suốt 28 năm.
Trong suốt 28 năm đó, có nhiều chuyện đã xảy ra. Chúng tôi cũng đã kể trong các tập trước. Đó là Tống vương ngạo mạn, đánh chiếm các nước chư hầu, để rồi bị liên quân ba nước Tề – Ngụy – Sở tiêu diệt. Tề vương sau khi diệt nước Tống thì tập kích đánh vào nước Sở, cắt lấy 300 dặm đất từ phía Bắc sông Hoài. Sau đó, Tề vương lại tấn công Nguỵ, đánh bại nước Ngụy.
Sau khi có được những thắng lợi quân sự liên tiếp, Tề vương đã mắc một vấn đề giống Tống vương. Ông này bắt đầu ngạo mạn, không coi ai ra gì. Tề vương cho rằng bản thân mình đã huỷ hoại nước Yên, tiêu diệt nước Tống, khai khẩn đất đai vạn dặm, đánh bại nước Lương, cắt đất của Sở, uy hiếp chư hầu. Thế là ông chuẩn bị tấn công Đông Chu.
Tề vương đuổi Mạnh Thường Quân, giết hết những đại thần và bách tính dám khuyên can ông ta. Sau đó, ở nước Tề đã phát sinh ba sự việc kỳ quái. Trong “Chiến Quốc Sách” có ghi lại: Thứ nhất là Trời giáng mưa máu, khắp mấy trăm dặm hôi tanh khó ngửi; thứ hai là đất sụt lở, nước suối phụt ra; thứ ba là có tiếng khóc quanh quẩn, chỉ nghe tiếng khóc ai oán chứ không thấy bóng người. Với ba dị tượng lớn này, trên thực tế là Thiên, địa, nhân đã phát lời cảnh cáo, nhưng Tề Mẫn vương hầu như không để tâm.
Nước Tề khi này mặc dù có vẻ hùng mạnh về quân sự, đã đánh bại được nhiều nước. Nhưng Tề vương đã lu mờ. Vậy nên, bên ngoài thì mạnh, nhưng thực ra là suy yếu. Bởi vì “vật cực tất phản”. Khi ấy, Yên Chiêu vương đã thấy được cơ hội báo thù.
Năm 284 TCN, khi Tề Mẫn vương vô cùng cuồng ngạo, Yên Chiêu vương đã chờ đợi ấp ủ suốt 28 năm rồi, ông cảm thấy cơ hội diệt Tề đã chín muồi. Ông hỏi đại tướng quân Nhạc Nghị: “Bây giờ có phải là thời cơ tốt để diệt Tề chưa?”. Nhạc Nghị đáp: “Thưa, đây đã là cơ hội rất tốt rồi, nhưng chỉ dựa vào binh lực của nước Yên ta thì không đủ, nên liên hợp với chư hầu khác để cùng tấn công”.
Nhạc Nghị là một vị tướng rất có tài. Gia Cát Lượng sau này tự xưng mình có tài giống Quản Trọng, Nhạc Nghị. Chính là nói: Gia Cát Khổng Minh rất tôn trọng vị tướng quân này.
Thế là Yên Chiêu vương làm theo kế sách của Nhạc Nghị, Nước Yên đã liên hợp với Hàn, Triệu, Nguỵ và cả nước Tần, liên quân 5 nước do Nhạc Nghị làm Tổng tư lệnh lãnh binh, tấn công nước Tề. Hai bên giao chiến trận đầu tiên ở Tể Tây.
Nhạc Nghị lãnh binh rất tài tình, ông có thể điều khiển liên quân 5 nước. Trận đầu đã đánh bại nước Tề.
Sau khi quân Tề thất bại, Tần và Hàn thì rút quân, còn nước Triệu công chiếm được địa khu Hà Gian, nước Ngụy chiếm lĩnh được vùng đất khi trước của Tống. Còn Nhạc Nghị tiếp tục dẫn quân đánh thẳng một mạch, trong vòng nửa năm đã công hạ hơn 70 thành trì của Tề, chiếm được đô thành Lâm Truy của nước Tề.
Đô thành Lâm Truy bị công phá, Nhạc Nghị cho người đem hết bảo vật về nước.
Vậy là sau mấy chục năm đắng cay gian khổ, cuối cùng Yên Chiêu vương đã có thể thành công báo thù, tiêu diệt nước Tề. Tuy nhiên Tề Mẫn vương đã chạy thoát.
Cảm ơn bạn đã theo dõi video này, hẹn gặp lại bạn trong những tập tiếp theo.
