Tần vương thu nạp sách lược “viễn giao cận công” của Phạm Thư, năm 268 TCN, nước Tần tấn công Hoài thành của nước Ngụy. Năm 266 TCN, Tần lại hạ được Hình Khâu của Ngụy. Nước Ngụy vô cùng sợ hãi, Ngụy vương phái Tu Giả đi sứ sang nước Tần để du thuyết với Thừa tướng Trương Lộc.
Tu Giả không biết Trương Lộc là Phạm Thư, Phạm Thư vì được Tu Giả tặng cho chiếc áo lụa dày nên Tu Giả mới bảo toàn được mạng sống, nhưng Phạm Thư ép Ngụy Tề phải tự sát.
Sau khi Ngụy Tề qua đời, Phạm Thư thấy kẻ thù của mình đã chết, nên ông tạm thời không tấn công nước Ngụy, ông chuyển sự chú ý của mình qua nước Hàn.
Phạm Thư nói với Tần vương: “Nước Tần với nước Hàn, quốc thổ hai nước giống như hàng thêu, đan xen vào nhau, nước Hàn là mầm hoạ ở trong nước Tần, cho nên nước Hàn tất nhiên phải quy phục nước Tần”.
Tần vương hỏi Phạm Thư: “Nếu nước Hàn không quy thuận chúng ta thì phải làm sao?”.
Phạm Thư nói: “Tại sao họ lại không nghe chúng ta chứ? Ngài xem bản đồ thì liền biết. Nếu chúng ta tấn công Huỳnh Dương, chúng ta sẽ lấy đô thành Tân Trịnh của nước Hàn và phần phía bắc của nước Hàn sẽ bị cách khai. Nếu chúng ta phong toả Thái Hành Sơn, chúng ta có thể lấy Thượng Đảng ở góc bắc nước Hàn, nơi ấy sẽ tách ra khỏi vùng lãnh thổ nước Hàn. Như vậy phân nước Hàn thành ba vùng, nước Hàn không thể không nghe chúng ta”.
Năm 270 TCN, nước Tần tấn công vùng đất của nước Hàn gọi là Yên Dữ, đây là vùng đất giao giới giữa Hàn và Triệu. Khi đó, Hàn cầu cứu Triệu, Triệu vương hỏi các đại thần có nên cứu hay không? Liêm Pha nói không nên cứu.
Còn Triệu Xa lại nói nên cứu, ông giải thích rằng: “Yên Dữ là một vùng đất hiểm yếu. Quân đội hai bên dàn hàng ở nơi hiểm yếu như vậy, quân nước nào dũng cảm thì quân nước đó thắng”.
Thế là Triệu vương phái Triệu Xa đến Yên Dữ để cứu nước Hàn. Trận chiến này, Triệu Xa đã đánh một trận vô cùng vô cùng đẹp mắt, ông đã đánh bại nước Tần. Sau đó, Triệu Xa được phong là Mã Phục Quân.
Triệu Xa là danh tướng nổi tiếng cuối thời Chiến Quốc. Nước Triệu vào cuối thời Chiến Quốc có rất nhiều danh tướng. Liêm Pha cũng là danh tướng, nhưng khi đánh với nước Tần, ông chỉ phòng thủ, không thể tấn công, chính là đánh với Tần bằng cách phòng ngự.
Nước Triệu còn có hai tướng, so với Liêm Pha về mặt tác chiến còn lợi hại hơn, họ có thể xuất kích tấn công nước Tần, còn có thể đánh thắng. Trong đó có một người là Mã Phục Quân Triệu Xa. Còn có một người là vị tướng cuối cùng trước khi nước Triệu diệt vong, ông là Lý Mục – là người cũng từng đánh bại nước Tần. Còn có một người nữa là Tín Lăng Quân Ngụy Vô Kỵ.
Vào năm 264 TCN, danh tướng nước Tần là Bạch Khởi đã tấn công một thành thị rất quan trọng của nước Hàn là Nam Dương, rồi đánh thẳng tiến đến Thái Hành Sơn. Hai năm sau đó, Bạch Khởi lại tấn công Dã Vương, Dã Vương thuộc huyện Thấm Dương tỉnh Hà Nam ngày nay. Khi ấy nếu Dã Vương bị công hạ, thế thì vùng Thượng Đảng, tổng cộng 17 tòa thành thuộc lãnh thổ nước Hàn sẽ bị cách khai triệt để, trở thành một vùng đất cô độc.
Nước Hàn hoàn toàn bất lực trong việc chống lại nước Tần. Thái thú quận Thượng Đảng là Phùng Đình tiếp nhận mệnh lệnh của Hàn vương rằng: “Ngươi không cần chống trả, ngươi hãy đầu hàng đi”. Nhưng Phùng Đình không nghe theo mệnh lệnh của Hàn vương. Bởi vì ông cảm thấy nếu đưa vùng đất này cho nước Tần, nước Hàn sẽ trở nên yếu nhược hơn nữa, nước Tần sẽ tiếp tục tấn công nước Hàn, vậy thì nước Hàn sẽ thật sự diệt vong.
Chẳng ai muốn trở thành kẻ mất nước cả, Phùng Đình đã nghĩ ra một kế sách gọi là “Lý đại đào cương”, tức là “lấy cây mận thế chỗ cây đào”. Ông đem 17 toà thành giao cho nước Tần, nhưng cũng đem 17 thành đó giao cho nước Triệu.
Nếu nước Triệu tiếp nhận 17 tòa thành, nước Triệu nhất định sẽ chọc tức nước Tần. Bởi vì nước Tần liều mình tác chiến, đã tổn hao rất nhiều binh lực, những thành này chuẩn bị thuộc về Tần mà bỗng nhiên lọt vào tay nước Triệu, như thế nước Tần và nước Triệu chắc chắn sẽ xảy ra đại chiến. Điều này đồng nghĩa với việc “khói lửa” sẽ dẫn về nước Triệu, như vậy nước Hàn sẽ an toàn.
Thế là Phùng Đình viết một phong thư, trong đó viết rằng ông muốn giao nộp quận Thượng Đảng cho nước Triệu. Phong thư được đưa đến tay của Triệu vương. Khi đó, Triệu Huệ Văn Vương đã mất, người kế vị là Triệu Hiếu Thành Vương.
Triệu Hiếu Thành Vương tìm ba người để thương lượng, ba người này là: Bình Dương Quân Triệu Báo, Bình Nguyên Quân Triệu Thắng và Triệu Vũ. Ngụy vương hỏi Triệu Báo: “17 thành này, chúng ta lấy hay không lấy?”.
Triệu Báo nói: “Không thể lấy. Thánh nhân nào lấy lợi từ Trời rơi xuống. Nước Tần hiện tại hao binh tổn tướng, khó khăn lắm mới công hạ được những thành này. Hiện tại, nếu nước Triệu lấy thành, nước Tần nhất định sẽ tấn công nước Triệu. Cho nên, đây là những thành mà đụng vào là bỏng tay”.
Triệu Hiếu Thành Vương nói: “Chúng ta cho dù tổn thất trăm vạn binh sĩ, đánh hạ ròng rã trong một năm, cũng không cách nào có được 17 toà thành. Hiện tại chúng ta không mất một binh một tốt lại được lợi ích lớn như thế, không lấy thì thật phí”.
Triệu Hiếu Thành Vương lại thương lượng với Triệu Thắng và Triệu Vũ, hai người đều nói “lấy”. Thế là Triệu vương phái Bình Nguyên Quân Triệu Thắng đi tiếp nhận 17 tòa thành của quận Thượng Đảng.
Trong “Sử ký”, Tư Mã Thiên có một đánh giá đối với quyết định này, nó là một câu thành ngữ gọi là “Lợi lệnh trí hôn”, tức là “lợi ích khiến trí óc mê mờ”. Chúng ta biết rằng khi một người quá vui hoặc quá giận, thì không thể đưa ra quyết định đúng đắn, bởi vì khi đó, thứ chi phối con người không phải là lý trí, mà là tình cảm.
Sự việc như thế nào mới có thể khiến người ta quá vui hoặc quá giận, chính là lợi ích. Mà lợi ích này lại rất nhiều, rất lớn, có thể là kim tiền, mỹ nữ, quyền lực, danh dự, thể diện… rất nhiều sự tình đều sẽ khiến con người quá vui hoặc quá giận. Cho nên, đưa ra quyết định lúc này thông thường là không có lý trí.
Việc Triệu vương làm chính là một quyết định “thấy lợi mất khôn”. Quyết định này không những dẫn nước Tần và nước Triệu rơi vào vào trận quyết chiến dốc cạn binh lực quốc gia, mà trong trận chiến, Triệu vương lại liên tiếp đưa ra quyết sách sai lầm, cuối cùng khiến nước Triệu lâm vào thảm hoạ diệt chủng tàn khốc. Thảm hoạ này phát sinh như thế nào, trận chiến này được tiến hành ra sao? Chúng tôi sẽ kể tiếp câu chuyện trong tập sau, cảm ơn bạn đã theo dõi video này, xin chào tạm biệt và hẹn gặp lại.
