Trong chiến tranh, việc thu thập tình báo là điều không thể thiếu để có thể giành chiến thắng. Tôn Tử nói: “Biết mình biết người, trăm trận không nguy.” Vậy nên, việc dùng gián điệp chính là phương thức phổ biến nhất để thu thập tình báo, giúp giảm thiểu rất nhiều chi phí chiến tranh.
Tôn Tử viết: “Sử dụng gián điệp có năm loại: hương gián, nội gián, phản gián, tử gián, sinh gián. Năm loại gián điệp này cùng hoạt động mà không ai biết rõ ý đồ, đó gọi là ‘thần cơ diệu toán’, là cách thắng của bậc quân vương. Hương gián là dùng người trong địa phương địch; Nội gián là dùng quan lại của địch; Phản gián là dùng chính gián điệp của địch để phục vụ ta; Tử gián là người cố ý tung tin giả, khiến đối phương tin thật mà bị mắc lừa; Sinh gián là gián điệp trở về báo tin.”
Trong bài viết này, chúng tôi sẽ kể một ví dụ về việc Nhạc Phi dùng gián điệp.
Sau khi Bắc Tống diệt vong, Tống Cao Tông chạy xuống phía nam và lập nên nhà Nam Tống. Nhưng thực ra, vùng Trung Nguyên khi đó chưa hoàn toàn bị nước Kim chiếm đóng, bởi vì người Nữ Chân quen sống ở vùng lạnh phương bắc, khí hậu Trung Nguyên quá nóng khiến họ không thích hợp ở lâu. Vì vậy, họ dựng lên một chính quyền bù nhìn ở Trung Nguyên, gọi là “Ngụy Tề”, do Lưu Dự làm hoàng đế.
Nhạc Phi biết rằng quan hệ giữa Lưu Dự và nước Kim không hòa thuận, nên ông bày ra một kế hoạch dùng gián điệp…
Có lần, Kim Ngột Truật (tướng của nước Kim) phái một gián điệp sang doanh trại của Nhạc Phi để do thám tình hình, nhưng tên gián điệp này bị bắt. Khi thấy hắn, Nhạc Phi cố ý giả vờ nhận nhầm người, nói với hắn rằng: “Ngươi là Trương Bân sao?” Thực ra, Trương Bân là cái tên mà Nhạc Phi bịa ra mà thôi.
Rồi Nhạc Phi nói tiếp:
“Trước đây ta có giao cho ngươi một bức thư mang đến cho Lưu Dự, yêu cầu phối hợp với ta, dụ tứ Thái tử Kim Ngột Thuật đến Thanh Hà, rồi ta sẽ đem quân đến tiêu diệt hắn. Bức thư ấy đã giao cho ngươi, sao đến nay không thấy tin tức gì? Ta đành phải sai người khác mang đi, và nay Lưu Dự đã đồng ý rồi. Giờ ta lại giao cho ngươi mang một bức thư nữa, ấn định ngày khởi binh.”
Tên gián điệp nghe vậy thì tưởng rằng Nhạc Phi nhận nhầm người, nhưng vì sợ bị giết, nên đành giả vờ thuận theo, hắn ấp úng nhận lời.
Nhạc Phi lại dặn:
“Kế hoạch hành quân lần này ta đã chuẩn bị xong, ngươi chớ có chậm trễ nữa. Nhất định phải trao tận tay cho Lưu Dự.”
Sau đó, Nhạc Phi viết thư, đặt vào trong một viên sáp nhỏ, rồi cho người rạch đùi tên gián điệp, nhét viên sáp vào trong thịt, rồi khâu lại cho kín. Tên binh sĩ đó vốn chính là gián điệp mà Kim Ngột Thuật phái sang, nên hắn được thả về, và khi trở lại gặp Kim Ngột Thuật, hắn đã nộp lại viên sáp.
Kim Ngột Thuật mở ra xem, lập tức tin là thật, cho rằng Lưu Dự đã phản bội, bèn phế truất Lưu Dự.
Như vậy, chỉ bằng một mưu kế dùng gián điệp, Nhạc Phi đã khiến cả một chính quyền bù nhìn sụp đổ, mà hầu như không tốn một mũi tên nào.
