Hạng Vũ tiêu diệt Tống Nghĩa. Sau đó, Hạng Vũ được Sở Hoài Vương phong làm Thượng tướng quân. Tướng lĩnh các lộ đều quy tụ dưới trướng của Hạng Vũ.
Lúc này, Cự Lộc đã như ngàn cân treo sợi tóc, tuy các đội quân cứu viện từ các nước lần lượt kéo đến, nhưng không ai dám giao chiến với quân Tần, mà chỉ đứng nhìn quân Tần phát động những đợt tấn công dữ dội vào Cự Lộc.
Lúc ấy, quân đội của Chương Hàm đóng tại Kỷ Nguyên, gần sông Chương Hà. Từ nơi đóng quân đến sông Chương Hà, Chương Hàm cho xây một đường hầm có tường bao hai bên — gọi là “dũng đạo”. Dũng đạo là con đường được vây kín bằng tường thành, chỉ có binh lính nước Tần mới được phép di chuyển bên trong. Quân lương từ Quan Trung được vận chuyển theo dòng Hoàng Hà đến sông Chương Hà, sau khi dỡ hàng từ thuyền xuống thì theo dũng đạo đưa thẳng đến chân thành Cự Lộc. Vì vậy, quân Tần vừa tinh nhuệ, vừa có đầy đủ lương thảo.
Lúc này, Triệu vương và Trương Nhĩ đang cố thủ trong thành Cự Lộc. Bằng hữu của Trương Nhĩ là Trần Dư thì đang chiêu mộ binh sĩ ở vùng Thường Sơn (gần Thạch Gia Trang, tỉnh Hà Bắc ngày nay). Trần Dư chiêu mộ được vài vạn quân rồi quay về Cự Lộc, nhưng không dám tấn công quân Tần, vì cho rằng quân mình như miếng thịt tươi ném vào miệng hổ đói — hoàn toàn không có hy vọng chiến thắng.
Trần Dư và Trương Nhĩ vốn là huynh đệ thân thiết. Nay Trương Nhĩ bị vây khốn trong thành, thấy Trần Dư có vài vạn binh mà không chịu xuất chiến, thì vô cùng phẫn nộ. Trương Nhĩ viết thư trách móc, nói rằng: “Ngày xưa hai ta từng thề cùng sống chết như huynh đệ thủ túc. Nay ta bị vây nơi Cự Lộc, ngươi lại không đến cứu, lẽ nào tình nghĩa huynh đệ lại chỉ như vậy sao!”
Trần Dư viết thư đáp rằng: “Quân ta hiện nay sức chiến đấu rất yếu, nếu tấn công quân Tần thì chỉ có diệt vong, không những không cứu được huynh, mà cả ta cũng chết. Ta không xuất chiến là để giữ lại thực lực, chờ ngày báo thù cho huynh.”
Trương Nhĩ không tin. Ông lại phái hai người đến trách mắng Trần Dư. Trần Dư nói: “Được thôi, nếu đã muốn, thì để ta xuất chiến thử xem sao.”
Thế là Trần Dư giao 5.000 binh lính cho hai người mà Trương Nhĩ phái đến. Kết quả là cả 5.000 quân đều bị diệt sạch.
Thực ra, con trai của Trương Nhĩ là Trương Ngao, cũng đang ở bên ngoài chiêu mộ được một vạn binh sĩ. Nhưng cũng giống như Trần Dư, Trương Ngao dẫn quân trở về, nhìn thấy phụ thân đang bị vây trong thành, Trương Ngao cũng không dám tấn công quân Tần.
Lúc này, Hạng Vũ đã đến nơi. Ông lệnh cho Bồ tướng quân xuất quân tập kích quân Tần, giành được một thắng lợi nhỏ. Trần Dư bèn cho người đến cầu cứu Hạng Vũ, thế rồi Hạng Vũ ra lệnh cho toàn quân vượt sông Chương Hà. Sau đó, ông làm một việc lừng danh thiên cổ — đó là “đập nồi chìm thuyền”. Hạng Vũ ra lệnh cho binh sĩ đục thủng toàn bộ thuyền, đập vỡ toàn bộ nồi, mỗi người chỉ mang theo ba ngày lương khô.
Đục thuyền là để nói rằng: nếu thất bại thì không còn đường lui, không còn thuyền để vượt sông mà chạy trốn, chỉ có thể bị chết đuối giữa sông. Phá nồi là để nói rằng: nếu không thắng được quân Tần, thì sẽ phải chết đói.
Như vậy, mệnh lệnh của Hạng Vũ đã truyền đạt hai thông điệp cực kỳ rõ ràng. Thứ nhất: đây là trận quyết chiến, không thắng thì chết – phải “tất thắng”. Thứ hai: phải thắng nhanh – nếu trong ba ngày không đánh bại được quân Tần, thì sẽ chết đói. Sau đó, Hạng Vũ thân chinh dẫn quân xung phong.
Hạng Vũ xung trận vô cùng mãnh liệt. Hạng Vũ tay cầm kích, cưỡi ngựa Ô Truy, tiếng thét vang lên như sấm. Ông dẫn đầu quân sở, lao thẳng vào quân Tần. Quân sở tấn công như hình mũi tên, lập tức tách đôi đội hình quân Tần. Quân Tần bị đánh cho vỡ tan, dạt ra hai bên. Quân Sở ai nấy đều lấy một địch mười, tiếng hô xung phong vang dội trời đất.
Quân Tần là đội quân lang sói, từng tiêu diệt lục quốc, đánh bại hung nô. Nhưng quân Sở của Hạng Vũ là đội quân liều mạng. Khi quân Sở bị dồn vào đường cùng, với kế đập nồi chìm thuyền, thì họ không còn đường lui nữa.
Lúc ấy, đến cứu viện Cự Lộc không chỉ có quân của Hạng Vũ. Nhiều nước khác như Tề, Yên… cũng phái quân tới cứu viện, nhưng không có đội quân nào dám trực diện giao chiến với quân Tần. Sau khi đến nơi, các đội quân viện trợ đều đóng trại từ xa, họ đứng nhìn quân Tần tấn công Cự Lộc. Đến khi Hạng Vũ xung phong, binh sĩ trong các doanh trại chỉ nằm sau tường lũy mà nhìn ra — từ đó lưu lại thành một thành ngữ là: “Bích thượng quan” — tức là đứng trên tường mà nhìn người khác đánh nhau.
Các binh sĩ ấy chứng kiến cảnh giao chiến khốc liệt thì run sợ không thôi — có lẽ họ chưa từng thấy đám người nào tàn bạo và liều mạng đến vậy, họ chưa từng chứng kiến trận chiến nào dữ dội đến thế. Kết quả, với chiến lược đập nồi chìm thuyền, Hạng Vũ đánh chín trận đều thắng, ông đã đánh bại và bắt sống danh tướng nước Tần là Vương Ly. Một viên tướng khác của Tần tên là Thiệp Nhàn thì không chịu đầu hàng, đã tự thiêu mà qua đời. Trong trận chiến lần này, Hạng Vũ đánh vô cùng xuất sắc.
Quân Tần hùng mạnh và thiện chiến như vậy, từng đánh bại quân Hung Nô. Thế nhưng khi gặp nhóm người liều mạng của Hạng Vũ thì cũng không địch lại. Vì bọn người này đã bị dồn vào chân tường do phương pháp Đập nồi chìm thuyền mà Hạng Vũ đã làm.
Sau khi đánh tan quân Tần, Hạng Vũ triệu tập các tướng chư hầu đến dự hội. Các tướng chư hầu gặp Hạng Vũ thì rất sợ hãi. Trong “Sử ký” chép: “Chư hầu nhập viên môn, tất hành nhi tiền”. Tức là họ quỳ xuống, dùng đầu gối mà đi đến trước mặt Hạng Vũ. Mọi người đều tán dương oai phong thần thánh của Thượng tướng quân, đồng lòng nguyện ý nghe theo sự chỉ huy của ông. Hạng Vũ đứng, họ đều quỳ. “Sử ký” dùng bốn chữ để miêu tả cảnh tượng ấy là: “Mạc cảm ngưỡng thị”. Tức là: không một ai dám ngẩng đầu nhìn Hạng Vũ. Bọn họ đều khiếp đảm khi nhớ lại cảnh tượng Hạng Vũ xông trận.
Hạng Vũ nhờ trận này mà nổi danh khắp thiên hạ, xác lập vị thế bá chủ trong các chư hầu — thật sự rất cường hãn. Sau khi giải vây cho Cự Lộc, ông quay sang tấn công Chương Hàm, vì người vây Cự Lộc khi đó là Vương Ly, còn Chương Hàm đang ở Kỷ Nguyên.
Về thất bại của Vương Ly, cũng từng có cao nhân dự đoán trước. Khi người ta hỏi vị này, dựa vào đâu để khẳng định Hạng Vũ sẽ thắng — là dựa trên so sánh thực lực quân sự hay phân tích chiến lược? Người ấy đáp: “Không phải vì chiến thuật hay chiến lược, mà vì ‘làm tướng không quá ba đời’.”
Lý do là vì: làm tướng thì phải ra trận, mà ra trận thì tất phải giết người. Giết quá nhiều người thì chắc chắn sẽ chịu báo ứng. Vị tướng nào mà dòng dõi làm tướng đến ba đời thì tất có biến cố. Mà Vương Ly chính là đời thứ ba, ông nội là Vương Tiễn, cha là Vương Bôn — họ đều là danh tướng nước Tần.
Khi Hạng Vũ và Chương Hàm đối đầu tại Kỷ Nguyên, Chương Hàm liên tiếp thất bại. Tình thế lúc đó vô cùng khó xử, Chương Hàm quyết định cử người về triều đình để cầu viện. Đã thua trận thì tất nhiên phải mong triều đình nhà Tần giúp bổ sung binh lính và lương thảo. Người được phái đi chính là Tư Mã Hân — cũng chính là người từng thả Hạng Lương ra khỏi ngục như đã kể trước đó.
Tư Mã Hân đến Hàm Dương, chờ suốt ba ngày mà chẳng ai tiếp đón. Lúc này Tể tướng Lý Tư đã bị xử tử, người nắm quyền thực sự là Triệu Cao. Tư Mã Hân bèn dò hỏi tình hình, có người nói với ông rằng: “Triệu Cao hiện đang âm mưu hãm hại, định giết cả ông lẫn Chương Hàm. Vì đã thua trận, thì phải có người chịu trách nhiệm, mà Triệu Cao tất nhiên sẽ không nhận lỗi. Hắn sẽ đổ hết tội lên đầu Chương Hàm, Tư Mã Hân ngài nếu không biết lo liệu — thì các ông chính là con dê thế tội.”
Tư Mã Hân nghe xong thì hoảng hốt, nghĩ rằng triều đình chắc chắn sẽ không cấp viện binh, bèn quyết định bỏ trốn. Nhưng ông cũng rất thận trọng, ông nghĩ: “Nếu ta chạy theo đường lớn, Triệu Cao mà biết được, chắc chắn sẽ phái người đuổi theo, vậy thì ta chết chắc. Ta phải đi đường nhỏ để né tránh.”
Quả nhiên, Triệu Cao sau đó đã cho người truy sát Tư Mã Hân, nhưng không kịp.
Tư Mã Hân về gặp Chương Hàm, nói rằng: “Tướng quân, chúng ta không còn đường lui nữa. Nếu thua trận, triều đình truy cứu trách nhiệm thì chắc chắn sẽ bị xử tử. Nếu thắng trận, e là cũng không thoát khỏi cái chết. Bởi vì những tướng quân từng lập đại công cho nước Tần, như Vũ An Quân Bạch Khởi, đại tướng Mông Điềm… cuối cùng đều không có kết cục tốt.
Nếu tướng quân đánh thắng, công lao quá lớn, sẽ có khả năng được phong tới chức thừa tướng. Vậy còn Triệu Cao, hắn sẽ để yên sao? Nếu hắn biết tướng quân lập đại công, chắc chắn sẽ phát điên vì ghen tỵ, rồi sẽ tìm cách hãm hại. Mà nếu thua trận, tướng quân cũng sẽ bị đem ra làm kẻ chịu tội thay. Cho nên… dù thắng hay thua, cũng là chết. Không còn lối thoát nào cả. Cách duy nhất bây giờ chính là đầu hàng. Chúng ta hãy đầu hàng Hạng Vũ thôi!”
Lúc này, Chương Hàm cũng nhận được một bức thư từ Trần Dư, nội dung gần giống với những gì Tư Mã Hân đã nói — rằng ông không còn đường lui nữa, hãy mau chóng đầu hàng. Chương Hàm liền quyết định đầu hàng Hạng Vũ. Ban đầu ông còn muốn đàm phán một chút, nên đã gửi thư đàm phán. Nhưng Hạng Vũ không thèm đáp lời, mà chỉ tiếp tục tấn công. Chương Hàm lại thua trận, cuối cùng vào tháng 7 năm 207 trước công nguyên, Chương Hàm đã phải đầu hàng vô điều kiện.
Hai mươi vạn quân Tần trở thành tù binh của Hạng Vũ. Nơi tiếp nhận đầu hàng là tại Ân Khư — chính là An Dương, Hà Nam ngày nay. Hạng Vũ sau đó phong Chương Hàm làm Ung Vương.
Tại sao Hạng Vũ lại chấp nhận cho Chương Hàm đầu hàng? Vì lúc ấy lương thực của Hạng Vũ cũng đã cạn kiệt. Đám quân Tần đầu hàng này đi theo đại quân của ông, nhưng vì họ vốn là những binh sĩ từng tiêu diệt các nước chư hầu thời Chiến Quốc, nên bị các đội quân chư hầu căm ghét, thường xuyên xảy ra xung đột. Hạng Vũ thấy tình hình như vậy là không ổn, hơn nữa số lượng quân Tần quá đông — tới hai mươi vạn người — nếu xảy ra nổi loạn thì tình thế sẽ hoàn toàn mất kiểm soát.
Khi đến một nơi gọi là Tân An, Hạng Vũ ra lệnh đem toàn bộ hai mươi vạn quân Tần chôn sống.
Đây thực sự là một thảm kịch nhân gian.
Mấy chục năm trước đó, tại trận chiến Trường Bình giữa Tần và Triệu, khi đó quân Tần chôn sống 40 vạn quân Triệu. Lần này, hai mươi vạn quân Tần đã bị chôn sống — đây rất có thể là một sự báo ứng.
Trận đại chiến Cự Lộc và vụ thảm sát tại Tân An đã tiêu diệt hoàn toàn chủ lực của quân đội nước Tần. Đội quân mạnh nhất của họ bị xóa sổ chỉ trong một lần. Dĩ nhiên, nước Tần vẫn còn một lượng lớn binh lực đang đánh Bách Việt ở phía nam, nhưng nơi ấy quá xa, “nước xa không cứu được lửa gần”, nên cũng vô ích. Nước Tần đến lúc này hầu như không còn binh lực chống cự.
Khoảng 3 năm sau trận Cự Lộc, Triệu Đà đã chiếm được Bách Việt ở phía Nam, ông lập ra nước Nam Việt — trở thành một thế lực độc lập kéo dài cả trăm năm.
Ngay khi quân chủ lực nước Tần đang dồn hết sức để tử chiến với Hạng Vũ ở Hà Bắc, thì Lưu Bang gần như không gặp phải bất kỳ kháng cự nào, cứ thế mà một đường khải hoàn, tiến thẳng vào Quan Trung.
Cảm ơn bạn đã theo dõi video này, hẹn gặp lại bạn trong những tập tiếp theo.
