Lưu Bang cảm thấy Hán Trung không phải là nơi có thể ở lâu dài, ông cũng nghĩ đến việc tiến ra khỏi ải Hàm Cốc để bình định thiên hạ. Vì vậy, ông nghe theo lời khuyên của Tiêu Hà, chuẩn bị phong Hàn Tín làm đại tướng quân. Thế nhưng, ông vẫn không từ bỏ thái độ ngạo mạn, muốn gọi Hàn Tín đến như thể gọi một đứa trẻ, thế là liền bị Tiêu Hà ngăn lại. Tiêu Hà nói với Lưu Bang rằng: nếu muốn phong Hàn Tín làm tướng, Lưu Bang phải chuẩn bị đầy đủ bốn việc.
Tiêu Hà nói: Đại vương muốn phong đại tướng thì phải làm đủ bốn việc.
Việc thứ nhất là chọn một ngày lành, gọi là trạch cát.
Việc thứ hai là trai giới, tức là phải kiêng rượu, thịt và nữ sắc.
Việc thứ ba là thiết đàn, dựng riêng một đàn tế để làm lễ phong tướng.
Việc thứ tư gọi là cụ lễ, tức là phải chuẩn bị đầy đủ lễ nghi, thật long trọng, rồi mới có thể cử hành lễ phong đại tướng.
Lưu Bang lúc đó chắc cũng không còn cách nào khác, vì thuộc hạ của ông người thì bỏ trốn, người thì nản lòng, nên đành nghe theo lời Tiêu Hà. Thế là ông bắt đầu dựng đàn phong tướng.
Khi Lưu Bang dựng đàn, các tướng lĩnh dưới quyền đều thấy được, ai nấy đều truyền tai nhau: Hán vương sắp phong đại tướng quân rồi! Nhiều người âm thầm cân nhắc công lao của mình, tự hỏi liệu mình có xứng đáng được chọn không.
Thế nhưng đến lúc hành lễ, người được xướng tên lại là một kẻ mà họ chưa từng thấy mặt, thậm chí còn chưa từng nghe tên – đó là Hàn Tín! Cả doanh trại đều kinh ngạc.
Cứ như vậy, Hàn Tín được Lưu Bang phong làm đại tướng quân.
Sau khi lễ phong tướng hoàn tất, Lưu Bang và Hàn Tín mới có buổi nói chuyện đầu tiên.
Khi đọc đến đoạn này trong sử sách, tôi vẫn thấy rất kỳ lạ: Lưu Bang phong Hàn Tín làm đại tướng mà trước đó chưa từng trò chuyện, chưa từng phỏng vấn, chỉ dựa vào một lời của Tiêu Hà mà đã trao trọng trách cho Hàn Tín, đúng là ông thật sự tin tưởng Tiêu Hà đến mức ấy!
Lưu Bang nói với Hàn Tín:
– Thừa tướng Tiêu Hà đã tiến cử khanh nhiều lần. Khanh có cao kiến gì có thể chỉ dạy cho trẫm không?
Hàn Tín không trả lời trực tiếp, mà hỏi ngược lại:
– Hán vương thử nghĩ xem, nếu muốn giành thiên hạ, thì đối thủ của ngài là ai?
Lưu Bang đáp:
– Là Hạng Vũ.
Hàn Tín lại hỏi:
– Vậy Hán vương thấy mình, về dũng khí, sức mạnh, lòng nhân nghĩa và binh lực, có thể sánh được với Hạng Vũ không?
Lưu Bang lặng thinh không nói gì. Ông thường phản ứng như vậy khi bị hỏi những câu khó, rồi mới hỏi lại: Vậy phải làm sao?
Lần này, ông đáp:
– Quả thật không bằng hắn.
Ngay lập tức, Hàn Tín đứng dậy chúc mừng:
– Thần cũng cho rằng đại vương không bằng Hạng Vũ.
Nghe có vẻ kỳ lạ: Lưu Bang thừa nhận mình thua kém, mà Hàn Tín lại vui mừng chúc mừng? Thật ra, không có gì lạ cả.
Tôn Tử nói: “Tri kỷ tri bỉ, bách chiến bất đãi” – Biết mình biết người, trăm trận trăm thắng. Phải có nhận thức đúng đắn về chính mình và kẻ địch thì đánh trận mới không gặp nguy hiểm. Rõ ràng, Lưu Bang là người biết mình biết người. Gặp được một vị quân chủ có thể đối diện với thực tế, dám thừa nhận khuyết điểm, thì vấn đề đã được giải quyết một nửa rồi.
Hàn Tín tiếp lời:
– Thần cũng cảm thấy đại vương không thể thắng được Hạng Vũ, nhưng thần từng làm Chấp kích lang trung dưới trướng Hạng Vũ, rất hiểu tính cách của ông ta. Thần có thể nói cho đại vương biết: Hạng Vũ có hai khuyết điểm lớn trong nhân cách và nhiều sai lầm nghiêm trọng về chính trị.
Hai khuyết điểm trong nhân cách là: phù phu chi dũng và phụ nhân chi nhân. Tức là “cái dũng của kẻ thất phu”, và “lòng nhân của đàn bà”.
Hàn Tín nói: Hạng Vũ là người “ẩm ác xí trá, thiên nhân giai phế” – nghĩa là, chỉ cần ông ta gầm lên một tiếng, cả ngàn người cũng sẽ sợ đến mức khuỵu gối, không ai dám thốt nên lời. Ông ta rất dũng cảm, luôn xung phong dẫn đầu nơi chiến trận. Nhưng có một nhược điểm chí mạng: đó là không biết trọng dụng nhân tài, đó chính là cái dũng nông cạn của kẻ thất phu.
Khuyết điểm thứ hai của Hạng Vũ là “phụ nhân chi nhân” – lòng nhân của đàn bà.
Hạng Vũ là người rất nhỏ nhen. Ông ta có thể cư xử vô cùng lễ độ với người khác, chẳng hạn khi có một binh sĩ bị bệnh, Hạng Vũ sẵn sàng tự tay bưng cơm đến giường bệnh, hỏi han ân cần. Nhưng nếu một vị tướng lập chiến công, ông ta lại không chịu ban thưởng.
Lẽ ra, theo công lao, phải được phong tước vị, thế mà Hạng Vũ chỉ cho khắc một con ấn, rồi cứ cầm trong tay mà xoay đi xoay lại, từ cái ấn hình vuông bóp đến méo thành tròn, vẫn không nỡ ban cho người lập công. Đó chính là “phụ nhân chi nhân”. Giống như một người đàn bà, biết tặng ít quà, dỗ dành bằng lời ngon tiếng ngọt, nhưng lại không làm điều đại nghĩa.
Người làm đại trượng phu muốn lập công danh, hiển vinh tổ nghiệp, phải được ban tước, cấp đất hoặc tiền tài thì mới khiến người ta tận tâm tận lực. Còn Hạng Vũ chỉ biết ban ân tình nhỏ, mà keo kiệt với công lao lớn – như vậy, ai chịu hết lòng vì ông?
Chúng ta thấy rõ, trong suốt cuộc chiến giữa Sở và Hán, kể cả trước đó trong cuộc chiến diệt Tần, Hạng Vũ chưa từng bại trận. Từ đầu đến lúc tự vẫn ở Ô Giang, ông luôn chiến thắng. Thế nhưng càng đánh lại càng yếu. Vì sao? Vì tất cả chỉ dựa vào dũng khí cá nhân mà xông pha tiền tuyến. Chính điểm này, Hàn Tín đã nhìn thấu.
Sau đó, Hàn Tín tiếp tục liệt kê những sai lầm nghiêm trọng trong chính trị của Hạng Vũ – mà chương trước chúng ta đã phân tích:
– Thứ nhất, không giữ lời hứa với Sở Hoài vương, không để Lưu Bang xưng vương ở đất Tần như đã định.
– Thứ hai, chọn kinh đô ở Bành Thành, sai lầm về vị trí chiến lược.
– Thứ ba, phân phong chư hầu không công bằng, khiến lòng người ly tán, chư hầu không phục.
Hàn Tín nói với Lưu Bang rằng:
– Nếu đại vương muốn thắng Hạng Vũ thì rất đơn giản: hãy làm ngược lại tất cả những gì Hạng Vũ đã làm.
Hạng Vũ không biết dùng người – đại vương phải trọng dụng nhân tài.
Hạng Vũ keo kiệt trong phong thưởng – đại vương phải rộng rãi ban thưởng cho những ai lập công.
Hàn Tín nói thêm: Hạng Vũ phong cho ba người là Chương Hàm, Đổng Ế và Tư Mã Hân làm vương ở đất Tần – việc này rất mất lòng dân. Bởi chính ba người đó từng dẫn 20 vạn quân chủ lực của Tần ra đầu hàng, cuối cùng bị Hạng Vũ giết hại. Dân đất Tần căm thù họ đến tận xương tủy.
Cho nên nếu đại vương muốn tiến vào Quan Trung (vùng đất Tần), chỉ cần công bố lại lời hứa năm xưa của Sở Hoài vương, rồi viết một đạo hịch văn, buộc vào tên bắn vào trong thành, Quan Trung ắt sẽ hưởng ứng. Chiến thuật ấy gọi là: “truyền hịch mà định”.
Chiếm được Quan Trung, lấy đó làm căn cứ, từ từ tiến quân về phía đông – diệt Hạng Vũ chỉ còn là vấn đề thời gian.
Lời lẽ của Hàn Tín khiến Lưu Bang sinh ra cảm giác “hận không gặp nhau sớm hơn”. Từ nhân cách, chính trị đến quân sự, Hàn Tín đã phân tích Hạng Vũ một cách toàn diện và thấu đáo. Đó là chiến lược.
Vậy còn hành động cụ thể, bắt đầu từ đâu? Hàn Tín sẽ thực thi thế nào?
Xin mời các bạn xem chương sau: “Ám độ Trần Thương”.
