Tô Tần và Trương Nghi cùng học thuyết khách từ Quỷ Cốc tử. Sau khi học thành tài, họ đã cùng nhau xuống núi. Sau khi xuống núi, Trương Nghi đến nước Sở và làm kẻ sĩ trong nhà của một vị Tướng quốc. Có một lần, vị Tướng quốc này cử hành một buổi yến tiệc rất lớn, Trương Nghi cũng đến ngồi. Trong buổi tiệc, Tướng quốc bị mất một khối ngọc, khối ngọc này rất nổi tiếng, đó chính là ngọc bích họ Hòa, còn được gọi là Hòa thị bích.
Thời đó, Tướng quốc nước Sở vừa diệt xong nước Việt, lập được công lao rất lớn, cho nên Sở vương đã đem khối ngọc này thưởng cho Tướng quốc. Trong buổi yến tiệc ngày hôm đó, khối ngọc bị mất. Mọi người đều vội vàng đi tìm khối ngọc, họ thắc mắc: rốt cuộc là ai đã dám lấy trộm.
Bỗng có người lớn tiếng nói: Trương Nghi là kẻ nghèo hèn, lại không có danh tiếng, chính là nghèo mà không có đức hạnh, đạo đức không tốt, nhất định là Trương Nghi lấy rồi.
Tướng quốc nước Sở cũng là người rất lỗ mãng, hắn giận dữ hỏi Trương Nghi có lấy trộm ngọc không? Trương Nghi bình tĩnh nói: “Ta không lấy trộm”. Mọi người không tin, thế là Trương Nghi bị đánh cho một trận nhừ tử, nhưng cuối cùng cũng không tìm thấy ngọc, Trương Nghi được lôi về nhà.
Sau khi Trương Nghi bị lôi về nhà, thê tử Trương Nghi thấy bộ dạng chồng mình bị đánh như vậy, máu me be bét, nàng cảm thấy rất đau lòng. Trong “Trương Nghi liệt truyện” có ghi lại một đoạn đối thoại của hai người, đại ý như sau. Người vợ đau lòng nói với Trương Nghi rằng: “Nếu chàng không ra ngoài mà chỉ ở nhà trồng trọt, thì đâu đến nông nỗi này”.
Khi ấy, Trương Nghi mới thều thào nói: “Thê tử à, nàng thấy lưỡi của ta còn không?”.
Vợ ông đáp: “Lưỡi vẫn còn”.
Trương Nghi nói: “Chỉ cần lưỡi ta còn là được rồi, vì nó là cần câu cơm của ta. Tương lai chúng sẽ không bần khốn nữa”.
Trương Nghi ở nước Sở dưỡng thương khoảng vài tháng. Vết thương trên người sau khi bình phục, ông cảm thấy nếu cứ ở mãi nước Sở thì không có đất dụng võ, thế là ông bèn trở về quê nhà là nước Ngụy. Về đây, ông nghĩ ra biện pháp để có thể được làm quan.
Một lần nọ, trước cửa nhà Trương Nghi có một thương nhân đang sửa lại chiếc xe ngựa. Người này nói với Trương Nghi rằng, ông ta tên là Giả Xá Nhân, hiện đang làm thương nhân, buôn bán ở nhiều nước. Giả Xá Nhân nói thêm rằng: “Tôi nghe nói, người bạn học cùng với ông là Tô Tần, hiện đang ở nước Triệu và giữ chức quan to, tại sao không đến nương nhờ ông ta?”.
Trương Nghi chán nản đáp: “Đúng vậy, tôi muốn đi nhưng lại không có tiền”.
Giả Xá Nhân nói: “Đúng lúc tôi đang có mối buôn bán ở nước Triệu, ông có muốn cùng tôi đi đến nước Triệu không?”. Trương Nghi rất vui, bèn cùng người này đến nước Triệu.
Hai người lặn lội đường sá xa xôi để đến nước Triệu. Khi đã đến nơi, Giả Xá Nhân nói với Trương Nghi rằng: “Ở gần đây, tôi có một vài người bạn, tôi muốn thăm họ một chút, ông cứ ở lại lữ quán”.
Giả Xá Nhân sắp xếp mọi thứ ổn thỏa cho Trương Nghi rồi mới đi. Trương Nghi muốn đi bái kiến Tô Tần, ông nhờ người đưa thứ đến chỗ tướng phủ – nơi người bạn đang ở, nhưng Tô Tần cự tuyệt không muốn gặp Trương Nghi.
Hai người là bạn học cùng thầy, từng gắn bó sớm tối bên nhau. Tô Tần bây giờ giàu sang phú quý, Trương Nghi muốn đến nhờ vả nhưng Tô Tần không thèm gặp.
Trương Nghi lúc đó mất mặt chịu không nổi, trong tâm nghĩ phải dứt khoát rời khỏi nơi đây, nhưng chủ quán không cho Trương Nghi rời đi, chủ quán nói rằng: “Ông đã đưa danh thiếp đến tướng phủ rồi, nếu như có một ngày Tướng quốc muốn tìm ông, mà ông lại đi rồi, thì tôi biết tìm ông nơi đâu. Cho nên tôi không cho ông rời khỏi đây”.
Qua mấy ngày sau, tướng phủ cũng phái người đến nói với Trương Nghi rằng: “Qua hai ngày nữa, Tướng quốc mới có thời gian gặp ông”.
Đến ngày hẹn, Trương Nghi mượn chủ quán một bộ y phục đẹp, cùng với khăn đội đầu, Trương Nghi ăn mặc chỉnh tề đến gặp Tô Tần.
Trương Nghi đến tướng phủ, lính canh cửa nói rằng: “Không được vào cửa chính, ngươi chỉ có thể đi cửa nhỏ bên cạnh”.
Trương Nghi ấm ức lắm, nhưng cũng chỉ còn cách chui qua cửa nhỏ mà vào phủ. Sau khi vào, Trương Nghi muốn gặp người bạn cũ, nhưng thuộc hạ của Tô Tần ngăn cản, họ nói rằng: “Hiện tại Tướng quốc bận công việc, không có thời gian đàm luận với ông, trước mắt ông chờ một chút”.
Thế là Trương Nghi phải đứng đợi ở nhà dưới, thấy người bẩm báo đi lại như mắc cửi, còn Tô Tần thì đang xử lý công việc.
Khi công việc xử lý xong, Trương Nghi bảo thuộc hạ của Tô Tần rằng ông muốn gặp người bạn của mình, người thuộc hạ nói: “Không được! Phủ chúng tôi còn có một số chuyện gia đình cần xử lý”. Tô Tần xử lý công việc đến tận trưa, khi đó Trương Nghi đã rất đói bụng rồi.
Lúc này, người trên điện báo rằng Tướng quốc Tô Tần muốn triệu kiến Trương Nghi. Ở đây họ nói là “triệu kiến”, tức là không phải là gặp mặt bạn bè, mà là kẻ trên gặp kẻ dưới, người có địa vị cao muốn triệu kiến kẻ có địa vị thấp. Trương Nghi rất ấm ức, nhưng đã đến đây rồi mà bỏ về thì không được.
Trương Nghi mang bụng đói mà đến gặp Tô Tần, ông khoanh tay hành lễ với người bạn của mình. Tô Tần vẫn ngồi trên, cũng không đứng dậy đáp lễ, chỉ nói với Trương Nghi rằng: “Dư Tử, từ khi chúng ta chia tay, hy vọng anh vẫn khỏe”.
Vì phải đứng từ sáng đến trưa nên Trương Nghi vừa mệt vừa đói. Tô Tần nói thêm: “Hiện tại đã trưa rồi, chúng ta dùng cơm thôi”.
Tô Tần lệnh cho người đem chiếc bàn nhỏ đặt trước mặt Trương Nghi, trên bàn chỉ có vỏn vẹn hai món, một món chay và một món mặn. Trương Nghi ngước nhìn lên bàn của Tô Tần, chao ôi trên đó toàn là cao lương mĩ vị. Trương Nghi ăn hết cả hai món, còn Tô Tần chỉ ăn mỗi món một ít, còn lại thì để cho người hầu. Những món người hầu ăn còn ngon hơn cả Trương Nghi. Lúc này Trương Nghi đã rất tức giận rồi.
Sau khi ăn xong, Tô Tần mời Trương Nghi lên ngồi đối diện với mình. Trương Nghi sau khi lên xong, Tô Tần vẫn ngồi chỗ đó, cũng không thèm đưa mắt nhìn người bạn của mình. Lúc này Trương Nghi mới hét lên: “Quý Tử, ta cho rằng tình bằng hữu là chỗ có thể nương tựa, cho nên ta mới đến nương nhờ ngươi, thật không ngờ ngươi lại đối xử với ta như vậy”.
Tô Tần nói: “Không phải vậy. Tôi rất muốn giúp ông, nhưng tôi thấy ông đã rời Quỷ Cốc một thời gian nhiều năm như thế, lưu lạc khắp nơi thật đáng thương. Tôi sợ chí hướng của ông mai một, lại sợ tài năng của ông tiêu hao không còn. Với tình cảnh này, tôi có thể tiến cử một chức quan nhỏ thì không thành vấn đề. Chỉ e là ông không làm được việc, đến lúc đó thì người ta lại nói tôi không có mắt nhìn người”.
Trương Nghi nói to: “Đại trượng phu mưu cầu phú quý, ta há phải dựa vào ngươi sao!”.
Tô Tần nói: “Nếu nói vậy thì ông đến đây làm gì?”.
Trương Nghi á khẩu, không nói gì được, tức giận mà không nói được gì. Tô Tần nói thêm: “Như thế này, lại đây, nể tình đồng môn, tôi đưa ông ít vàng đề làm lộ phí”.
Trương Nghi khi đó ném vàng xuống đất, đùng đùng nổi giận rời tướng phủ, rồi đi về lữ quán.
Chủ quán cho rằng Trương Nghi sau khi đến tướng phủ có thể thăng quan tiến chức vùn vụt, nên mới về đây thu xếp hành lý đến tướng phủ, hoặc đến một căn nhà lớn nào đó để cư trú. Nhưng Trương Nghi cởi trả y phục cùng khăn đội đầu cho người chủ quán, rồi vừa cởi vừa chửi Tô Tần. Khi đó, Giả Xá Nhân cũng vừa đi thăm bạn trở về.
Giả Xá Nhân hỏi Trương Nghi rằng đã xảy ra chuyện gì? Trương Nghi đem toàn bộ câu chuyện kể cho Giả Xá Nhân nghe một lượt. Giả Xá Nhân đau lòng nói: “Năm đó kẻ hèn tôi đây đã dẫn anh đến nước Triệu, ai ngờ rằng anh lại gặp nỗi nhục lớn như thế. Với tình huống hiện nay, anh muốn đi đâu?”.
Trương Nghi nghĩ tới nghĩ lui, cuối cùng nói: “Thiên hạ hiện nay nếu có một quốc gia nào dám đối đầu với nước Triệu, thì chỉ có nước Tần mà thôi. Tôi chuẩn bị đi đến nước Tần, tôi nhất định lấy được binh quyền của nước Tần, sau đó sẽ đánh bại nước Triệu”.
Giả Xá Nhân nói: “Nếu anh muốn đi nước Tần thì tôi không cản. Ở nước Tần, tôi có một người bạn, nên cũng muốn đến đó, tôi sẽ đi cùng anh, tôi chỉ thuận đường đi cùng với anh thôi”.
Khi đó, Trương Nghi rất cảm động, thời buổi khốn khó, bèo nước gặp nhau, Giả Xá Nhân lại giúp ông ta lớn như thế, còn chu cấp lộ phí cho ông đi khắp các nước, mỗi chuyến đi là tốn cả năm trời. Thế là Trương Nghi kết bái huynh đệ với Giả Xá Nhân.
Trong chuyến đi đến nước Tần, Giả Xá Nhân không chỉ nói chuyện với Trương Nghi, mà dùng rất nhiều tiền để mua đồ đẹp, mua ngựa tốt cho người bạn đồng hành của mình; dọc đường ông còn liên tục truyền bá danh tiếng cho Trương Nghi. Cuối cùng Trương Nghi đến được nước Tần.
Năm xưa, Tần Huệ Văn công vì không trọng dụng Tô Tần nên bây giờ rất tiếc nuối, ông nghe thấy Trương Nghi đến, bèn lập tức triệu kiến. Sau một buổi đàm luận, Tần Vương phát hiện Trương Nghi là người rất có tài, và cũng biết được uẩn khúc giữa Trương Nghi và Tô Tần. Thế là Tần vương phong cho Trương Nghi làm khách khanh.
Trương Nghi trong chốc lát nhận được chức quan lớn, ông vô cùng cảm tạ Giả Xá Nhân đã giúp mình trong quãng thời gian khốn khó. Lúc này Giả Xá Nhân mới nói: “Anh không cần phải cảm ơn tôi, thực ra toàn bộ sự việc là do Tô Tần đại nhân sắp đặt. Tô Tần sợ anh nghèo khó trong thời gian dài như thế, sợ anh chỉ muốn an phận thủ thường, nên ông ấy đã cố ý chọc tức anh để anh có quyết tâm mà nắm giữ thực quyền ở nước Tần, hiện tại đã sắp đạt được mục đích rồi. Số tiền mà tôi tiêu cho anh cũng hoàn toàn là do Tô Tần cấp, tôi chỉ thay Tô Tần làm sự việc này thôi”.
Lúc này Trương Nghi mới giật mình. Hóa ra Tô Tần đã dùng khổ nhục kế này để khích lệ ông. Người bạn này thế mà lại âm thầm giúp mình như thế. Thế mà Trương Nghĩ đã căm hận và chửi bới Tô Tần trong suốt bấy lâu nay. Trương Nghi tự trách mình ngu muội, không hiểu được tâm ý của bạn.
Trương Nghi cảm động nói: “Tô Tần đã giúp tôi nhiều như thế, tôi có thể làm gì để trả ơn ông ấy đây?”.
Giả Xá Nhân nói: “Điều Tô Tần quan tâm nhất lúc này là nước Tần sẽ tấn công nước Triệu. Nếu anh có thể đảm bảo rằng nước Tần không tấn công nước Triệu, như thế đã được tính là báo ân cho Tô Tần rồi”.
Trương Nghi nói: “Ông an tâm, chỉ cần tôi còn ở đây thì nước Tần sẽ không tấn công nước Triệu”.
Tô Tần sau khi nghe tin tức này thì liền lập tức đến nói với Triệu Túc hầu rằng: “Nước Tần từ đây không tấn công nước Triệu nữa”. Và ông tự tin kể lại sự tinh cho Triệu Túc Hầu. Thế là Triệu Túc hầu bái Tô Tần làm Tướng quốc, sau đó chu cấp cho ông ta rất nhiều tiền để Tô Tần làm thuyết khách, tiến hành kế hoạch “hợp tung”.
Vậy kế hoạch hợp tung có thành công hay không, chúng tôi sẽ kể tiếp câu chuyện trong phần tiếp theo, cảm ơn bạn đã theo dõi video này, xin chào tạm biệt và hẹn gặp lại.
