Tô Tần đã bí mật chu cấp cho Trương Nghi, giúp Trương Nghi đến được Tần, và được Tần vương trọng dụng. Trương Nghi hứa với Tô Tần là sẽ không để nước Tần tấn công nước Triệu.
Tô Tần sau khi nghe tin tức này thì liền lập tức đến nói với Triệu Túc hầu rằng: “Nước Tần từ đây không tấn công nước Triệu nữa”. Và ông tự tin kể lại sự tình cho Triệu Túc Hầu. Thế là Triệu Túc hầu bái Tô Tần làm Tướng quốc, sau đó chu cấp cho ông ta rất nhiều tiền để Tô Tần làm thuyết khách, tiến hành kế hoạch “hợp tung”.
Được sự trợ giúp của Triệu vương, Tô Tần lên đường đến nước Hàn, Ngụy, Tề và Sở, khuyên họ liên hợp lại chứ không nên thần phục nước Tần. Miệng lưỡi của Tô Tần rất khéo, các chư hầu đều tâm phục tài hùng biện của ông. Cuối cùng, Chư hầu sáu nước cử hành đại hội liên minh ở Hoàn thủy, lập ra sách lược hợp tung kháng Tần. Để sách lược có thể thi hành, sáu nước đều đưa ấn tướng cho Tô Tần và phong ông thành “tung ước trưởng” (tức là người thủ lĩnh của hiệp ước hợp tung). Theo “Đông Chu liệt quốc chí”, thì hiệp ước ở Hoàn thủy được ký vào năm 333 TCN.
Sau hiệp ước Hoàn thủy, Tô Tần về nước Triệu. Trong quá trình trở về, ông có qua kinh đô nhà Chu là Lạc Dương. Chư hầu đều nghênh đón rồi tống tiễn ông, hơn nữa họ còn tặng cho Tô Tần rất nhiều tiền, rất nhiều xe ngựa. Thời ấy, xe ngựa của Tô Tần uy nghi đến mức giống như xe quân vương vậy. Trong “Sử ký – Tô Tần liệt truyện” có ghi lại rằng: “Khi đi theo hướng bắc về nước Triệu theo chỉ thị của Triệu vương, Tô Tần có đi qua Lạc Dương, xe ngựa chở rất nhiều hành lý, chư hầu các nơi phái sứ giả ra đón rất đông, trông như bậc vương giả”.
Lạc Dương là quê nhà của Tô Tần. Lúc ông trở về thì cả bố mẹ, anh em, vợ con, chị dâu… đều đứng bên vệ đường để nghênh đón Tô Tần. Chị dâu của ông quỳ dưới đất, ngẩng mặt nghênh đón, ông ngồi trên xe cúi đầu nhìn chị dâu rồi hỏi: “Năm đó khi em đói khổ, em muốn chị cho em bữa cơm, chị đã không đồng ý. Vì sao bây giờ chị lại cung kính như thế với em vậy”.
Chị dâu nói: “Bởi hiện nay Quý Tử đã ở địa vị cao, tiền bạc đã nhiều”.
Tô Tần than thở rằng: “Tô Tần ta đây, lúc nghèo khó thì mọi người không đoái hoài đến, lúc giàu có thì mọi người sợ ta. Người thân còn như thế, huống chi là người ngoài. Nhưng nếu ta ở Lạc Dương canh tác trên mảnh ruộng 2 khoảnh, ta há có thể cầm được ấn tướng sáu nước sao!”.
Tô Tần rất hào phóng, ông cũng rộng lượng bỏ qua hiềm khích khi trước với chị dâu, ông lấy một nghìn cân vàng kim tặng cho người trong nhà. Hai người em trai của ông, một người là Tô Đại, một người nữa là Tô Lệ, cả hai người thấy anh trai mình nở mày nở mặt, cũng bắt đầu đi theo Tô Tần học du thuyết. Sau này, họ cũng là những nhân vật rất có danh tiếng của Tung hoành gia thời Chiến Quốc.
Tô Tần sau khi thành công trong việc hợp tung sáu nước, ông lấy thệ ước Hoàn thủy ném vào ải Hàm Cốc để đe dọa Tần vương. Tần vương thấy tờ thệ ước thì vô cùng sợ hãi, bèn thương lượng với các đại thần, nói rằng: “Các nước đó đã liên hợp với nhau rồi, chúng ta làm thế nào đây?”.
Công Tôn Diễn nói rằng: “Chuyện này rất đơn giản. Đề xướng việc này là nước Triệu, chúng ta sẽ đánh nước Triệu, khi đánh Triệu mà nước nào vào giúp, chúng ta sẽ đánh nước đó”. Ý của ông là muốn dùng bạo lực để giải quyết vấn đề.
Khi đó, Trương Nghi đang làm khách khanh ở nước Tần. Để trả ơn cho người bạn cũ, ông không thể để nước Tần đánh nước Triệu. Ông nói: “Hiện tại sáu nước vừa mới hợp tung, vết mực trên hiệp ước còn chưa khô, các nước đó đang hừng hừng khí thế. Nếu chúng ta đánh Triệu, e rằng nước Hàn, nước Ngụy sẽ lập tức giúp Triệu mà tấn công chúng ta. Còn các nước Yên, Tề, Sở, họ cũng không để chúng ta yên đâu. Nếu sáu nước mà đánh Tần, nước ta nguy mất”.
“Thần có một chủ ý này. Lấy nước Tần làm mốc, thì nước Ngụy gần nhất còn nước Yên xa nhất. Chúng ta đã từng giao chiến với Ngụy và đoạt đất của họ, bây giờ chúng ta trả đất đã chiếm cho Ngụy. Đồng thời, ta gả công chúa cho quân vương nước Yên. Như thế, đối với nước gần nhất và xa nhất, chúng ta đã kết quan hệ hòa hảo với họ. Những nước khác trong liên minh vì thế sẽ tự nhiên nghi ngờ lẫn nhau”.
Tần vương đã làm theo ý của Trương Nghi, tránh đi mũi nhọn của sáu nước. Nước Tần trả đất cho Ngụy, và gả công chúa cho quân vương nước Yên. Nước Tần kết quan hệ với nước Ngụy và nước Yên như thế, quả nhiên sáu nước trong liên minh hợp tung bắt đầu nghi ngờ lẫn nhau.
Nhưng vào thời chiến quốc, vì lợi ích mà quan hệ ngoại giao luôn có sự thay đổi chứ không bất biến. Ở đây chúng ta thấy, khi các nước có đối thủ chung thì họ sẽ liên minh, còn khi đối thủ suy yếu hoặc không còn, họ sẽ quay lại đánh nhau.
Vậy sau đó sẽ có sự kiện gì, chúng tôi sẽ kể tiếp câu chuyện trong tập tiếp theo. Cảm ơn bạn đã theo dõi video này, xin chào tạm biệt và hẹn gặp lại.
