Dưới thời Đường Huyền Tông, có hai vị tể tướng tài năng là Diêu Sùng và Tống Cảnh. Trong Tư Trị Thông Giám chép rằng: “Mỗi khi hai người vào triều yết kiến, Hoàng đế thường đứng dậy để đón tiếp; khi họ lui ra, hoàng thượng lại tự mình ra đến hiên để tiễn biệt.” Điều này cho thấy uy vọng và năng lực của hai vị đại thần cao đến mức nào.
Ngoài Diêu Sùng và Tống Cảnh, thời Khai Nguyên còn có nhiều tướng quốc tài giỏi khác, như Trương Thuyết, Trương Cửu Linh. Đường Huyền Tông không chỉ giỏi dùng người, ông còn tiến hành cải cách nhiều mặt trong chế độ đương thời, giúp nhà Đường nhanh chóng trở nên hưng thịnh.
Khi Đường Huyền Tông mới lên ngôi, ông muốn trở thành một vị Hoàng đế tiết kiệm, không xa xỉ. Đến năm Khai Nguyên thứ hai (tức năm 714), Đường Huyền Tông ban chiếu chỉ cấm lối sống xa hoa. Trong chiếu thư viết rằng: những loại xe ngựa lộng lẫy, y phục hoa lệ, các đồ dùng bằng vàng bạc cùng các món đồ chơi xa xỉ đều phải mang đi tiêu hủy, số tiền thu lại phải đưa vào quốc khố. Châu ngọc và gấm vóc thì đem đốt ngay trước sân điện. Từ hàng hậu phi trở xuống, y phục không được phép có châu ngọc hay thêu gấm vóc.
Cuối chiếu chỉ còn quy định thêm rằng: về trang sức dùng cho quan phục, đồ uống rượu, hàm thiếc và bàn đạp ngựa, quan từ tam phẩm trở lên được dùng đồ khảm ngọc, tứ phẩm được dùng vàng, ngũ phẩm thì dùng bạc; ngoài các bậc ấy, tất cả đều không được phép sử dụng loại trang sức như vậy.
Một biện pháp quan trọng khác của Đường Huyền Tông là việc loại bỏ những quan lại dư thừa. Khi trước, từ thời Đường Cao Tông trở đi, bộ máy quan lại bắt đầu phình to dần lên. Đến thời Võ Tắc Thiên, việc ban thưởng tràn lan đã trở thành công cụ để thu phục nhân tâm. Sau đó, Vi hoàng hậu, công chúa An Lạc và công chúa Thái Bình đã đều dựa vào ban thưởng để gây dựng thế lực riêng. Khi Đường Huyền Tông lên ngôi, vào tháng 5 năm Khai Nguyên thứ hai, ông đã cho bãi miễn toàn bộ những chức vụ dư thừa, đồng thời xóa bỏ các chức quan ngoài biên chế, tức là những người chỉ có chức và được hưởng bổng lộc, chứ không có thực quyền. Ngoài ra, những chức quan thử việc cũng bị loại bỏ.
Đường Huyền Tông nói rất rõ: “Quan không thể thăng chức bừa bãi, tài vật không thể ban thưởng bừa, danh vị và chức trách tuyệt đối không thể trao cho kẻ không xứng”. Từ đó, số lượng quan lại giảm xuống, và đương nhiên mức chi tiêu của triều đình cũng giảm theo.
Đồng thời, triều đình còn ban chiếu quy định chế độ luân chuyển giữa quan lại trung ương và địa phương. Những quan trung ương có tài năng và học thức sẽ được đưa xuống địa phương để nhậm chức, giúp trị an dân chúng trong các huyện. Ngược lại, các quan lại địa phương nếu có thành tích chính trị xuất sắc thì có thể được đề bạt trở về trung ương để giữ chức vụ cao hơn.
Đường Huyền Tông cho rằng quan lại ở các quận, huyện chính là tuyến đầu trong việc trị quốc, bởi vì họ trực diện tiếp xúc với bách tính. Đến năm Khai Nguyên thứ tư (tức năm 716), Đường Huyền Tông triệu tập toàn bộ huyện lệnh trong cả nước vào Tuyên Chính điện để khảo thí. Kết quả có bốn mươi lăm người không đạt yêu cầu, lập tức bị bãi chức và cho về quê. Lại có hơn hai trăm người tuy chưa đạt chuẩn, nhưng cũng không tệ, họ vẫn được giữ chức quan, được trở về để tiếp tục làm công việc cũ.
Đến năm Khai Nguyên thứ 5 (tức năm 717), Đường Huyền Tông khôi phục một chế độ từng có từ thời Trinh Quán. Khi ấy, mỗi khi Trung Thư tỉnh, Môn Hạ tỉnh và các quan tam phẩm dâng tấu lên Hoàng đế, thì nhất thiết phải để gián quan và sử quan đi theo, “có điều sai thì sửa, việc tốt – xấu đều phải ghi chép”. Điều này đã tạo nên sức răn đe đối với quan lại, đồng thời cũng là một cơ chế để cân bằng quyền lực. Chỉ cần quan viên có tư tâm hoặc suy xét chưa chu toàn mà nói sai điều gì, gián quan sẽ lập tức chỉnh lại, còn sử quan sẽ ghi rõ vào sử sách.
Tuy nhiên, từ thời Đường Cao Tông và Võ Tắc Thiên trở đi, bọn Hứa Kính Tông và Lý Nghĩa Phủ chuyên quyền, lời tấu đều mang đầy mưu mô tư lợi, nên triều đình không còn dám cho gián quan và sử quan theo hầu khi thương nghị việc chính sự.
Đến khi Tống Cảnh làm tể tướng, ông dâng tấu xin khôi phục phép tắc này từ thời Trinh Quán. Đường Huyền Tông phê chuẩn rằng: “Từ nay, trừ những việc thực sự cần giữ bí mật, còn lại đều cho phép tấu bàn ngay trước triều, sử quan cứ theo lệ cũ mà ghi chép”. Nói cách khác, mọi việc triều chính — nếu không phải cơ mật — thì đều có thể được công khai tranh luận, bảo đảm lời nói và hành động của quan lại luôn được kiểm soát.
Đường Huyền Tông cũng đặc biệt coi trọng giáo dục văn hóa. Ông cho lập Ly Chính Thư Viện, tập hợp một nhóm văn sĩ tài hoa. Trong số đó có nhiều nhân vật nổi tiếng, như Trương Thuyết, cùng Hạ Tri Chương. Nhiệm vụ của họ là chỉnh lý kinh điển, hoặc làm thị giảng cho Hoàng đế, tức là phụng sự bên cạnh Hoàng đế khi đọc sách và cùng luận bàn những điều tinh yếu trong sách. Đây vốn là việc mà Đường Thái Tông thường xuyên làm thuở trước.
Trương Thuyết từng nói: “Từ xưa, khi đất nước thái bình, chư đế vương thường thích xây cung điện nguy nga, buông mình vào thanh sắc. Nhưng nay Thiên tử chỉ một lòng tôn kính các nho sinh có học vấn, chăm chú bàn luận về tinh nghĩa trong kinh điển cổ”. Như vậy quả thật là điều rất tốt.
Trong giai đoạn đầu, Đường Huyền Tông rất chăm lo việc nước, quốc lực Đại Đường trở nên vô cùng cường thịnh, kinh tế xã hội hết sức phồn vinh, dân số cũng tăng mạnh. Dưới thời Đường Huyền Tông, dân số toàn quốc đã đạt tới tám nghìn vạn người. Giao thông thuận tiện, thương nghiệp và buôn bán đối ngoại không ngừng phát triển. Các đại đô thị như Trường An, Lạc Dương, Quảng Châu luôn tấp nập thương nhân hội tụ; người đủ mọi màu da, dùng đủ thứ ngôn ngữ, khoác đủ loại y phục, qua lại như mắc cửi, cảnh tượng vô cùng náo nhiệt.
