Vào tháng 9 năm 205 trước Công nguyên, Hàn Tín tiêu diệt nước Ngụy, đến tháng nhuận chín thì diệt luôn nước Đại. Nhân đà thắng lợi, Hàn Tín tiến đánh nước Triệu, nhưng bắt buộc phải vượt qua ải Tỉnh Hình. Lúc này, binh sĩ của Hàn Tín đã mỏi mệt, lương thảo cũng thiếu, lại vừa trải qua hành trình hành quân ngàn dặm, tình thế không mấy lạc quan.
Hàn Tín dùng binh, thực ra vô cùng thận trọng. Ông lo ngại quân Triệu sẽ phong tỏa ải Tỉnh Hình và cắt đứt đường tiếp tế, nên đã liên tục phái gián điệp dò thám tình hình quân địch. Khi nghe tin kế sách của Lý Tả Xa không được Triệu quốc chấp nhận, Hàn Tín lập tức khẩn trương hành quân, vượt qua ải Tỉnh Hình. Đây là một nước cờ vô cùng táo bạo! Sau khi vượt qua Tỉnh Hình, Hàn Tín lập trại đóng quân. Phía bên kia ải chính là quân đội nước Triệu.
Trận chiến này đã trở thành một huyền thoại trong lịch sử quân sự, để lại rất nhiều thành ngữ nổi tiếng như: “Bối thủy kết doanh” (dựng trại quay lưng ra sông), “Bạt kỳ dịch sí” (nhổ cờ đổi hiệu), người trí tính ngàn điều cũng có chỗ sơ suất, kẻ ngu nghĩ ngàn điều cũng có cái đúng, tướng đã thua thì không thể bàn đến dũng, bề tôi mất nước không thể mưu cầu tồn vong…
Hàn Tín triển khai ba bước chiến lược.
Bước thứ nhất, ông chọn ra 2.000 binh sĩ từ trong quân, mỗi người mang một lá cờ đỏ, rồi cho họ lên một ngọn núi gần đó để mai phục. Lúc ấy, quân kỳ của Hán là cờ đỏ, vì Lưu Bang tự xưng là con của Xích Đế.
Bước thứ hai, sáng sớm hôm sau, Hàn Tín triệu tập các tướng lĩnh lại và nói: “Sáng nay chúng ta ăn một chút điểm tâm, đến trưa – sau khi tiêu diệt xong quân Triệu – thì sẽ vào đại doanh của họ để dự tiệc.”
Các tướng đều sửng sốt. Quân Hán chỉ có một vạn, mà muốn đánh bại hai mươi vạn quân Triệu trong nửa ngày? Lại còn nói chuyện mở tiệc ăn mừng? Nhưng đã là mệnh lệnh của đại tướng quân Hàn Tín, ai cũng phải đáp “tuân lệnh”.
Hàn Tín ra lệnh đem một vạn quân vượt sông Đào – có lẽ là một con sông không sâu – rồi dựng trại quay lưng ra sông, tức là “bối thủy kết doanh”. Quân Triệu thấy vậy thì cười ầm cả lên. Vì ai cũng biết quy tắc dựng trại là: lưng phải dựa núi, mặt hướng ra sông. Dựa núi để tránh bị tập kích từ phía sau, còn phía trước là sông thì tầm nhìn thông thoáng, dễ bố trí trận hình. Việc Hàn Tín dựng trại quay lưng ra sông là vi phạm nguyên tắc cơ bản nhất trong binh pháp.
Bước thứ ba, trong quân đội của Hàn Tín, ông cho dựng cờ của “đại tướng quân” lên và đánh trống rầm rộ, dẫn quân xuất phát từ ải Tỉnh Hình. Như mọi người đều biết, thời xưa đánh trận rất coi trọng chuyện “giết tướng lập công” ngay tại tiền tuyến. Mà Hàn Tín lúc này là đại tướng quân, nếu có thể đánh bại quân chủ lực của ông, thì đó là chiến công bậc nhất.
Vì vậy, khi quân Triệu thấy trong quân Hán dựng cờ của đại tướng quân, thì lập tức kéo quân đến tấn công. Hai bên giao chiến dữ dội trong thời gian dài, sau đó Hàn Tín và Trương Nhĩ giả thua, bỏ chạy về doanh trại được dựng “quay lưng ra sông”. Quân Triệu thấy quân Hán đã rơi vào tử địa, bèn ùn ùn xông tới cướp trống, cướp cờ, toan chiếm chiến lợi phẩm.
Lúc này, quân Hán không còn đường lui, chỉ còn cách liều chết mà đánh. Quân Triệu đánh mãi mà không thắng nổi. Đúng vào lúc ấy, đội quân hai ngàn người mà Hàn Tín đã cho phục sẵn trên núi từ hôm trước, họ bất ngờ xuất kích, xông vào đại doanh của Triệu, nhổ cờ Triệu, thay bằng cờ Hán. Khi quân Triệu quay về thì phát hiện đại doanh đã mất, liền rối loạn tinh thần.
Phía trước thì đánh mãi không thắng quân Hán, phía sau thì mất doanh trại, hậu cần không còn. Quân Triệu vì thế rối loạn, tan vỡ hàng ngũ, binh lính bỏ chạy tán loạn. Quân Hán đang cố thủ cùng đội quân đánh úp doanh trại hợp lực đánh giáp công, tiêu diệt toàn bộ quân Triệu. Trận này, Trần Dư bị giết, Triệu vương bị bắt sống.
Chiến thắng rồi, các tướng lĩnh dưới trướng Hàn Tín vẫn chưa hiểu vì sao thắng được, mới hỏi: “Thưa tướng quân, tại sao lại dựng trại quay lưng ra sông? Cách dùng binh ấy quá đi ngược với lẽ thường.”
Hàn Tín đáp:
“Phương pháp ta dùng, sách binh pháp có chép cả, chỉ là các ngươi chưa đọc kỹ thôi. Trong binh pháp có câu: ‘Đặt vào chỗ chết mới có thể sống’. Ta mang quân chưa lâu, binh sĩ chưa hiểu ta, lại không qua huấn luyện nghiêm ngặt – chỉ là một đám ô hợp. Nếu không đẩy họ vào chỗ không còn đường lui, thì họ đã tan hàng chạy trốn hết rồi.”
Lúc này, mọi người mới vỡ lẽ: mưu kế của Hàn Tín thật là tuyệt diệu.
Hàn Tín không kiêu ngạo, không vì được khâm phục mà cho rằng mình là thiên hạ đệ nhất. Ngược lại, ông lập tức sai người đi mời Lý Tả Xa đến. Vì năm xưa chính Lý Tả Xa đã từng bày kế cho Triệu Tiết, khuyên ông ta nên phong tỏa ải Tỉnh Hình.
Khi gặp được Lý Tả Xa, Hàn Tín rất cung kính, mời ông lên thượng tọa, rồi hỏi xin chỉ dẫn cho bước tiếp theo nên làm gì.
Lý Tả Xa đáp:
“Tướng bại trận, thì không thể bàn đến dũng. Ta đây là một kẻ đã thua trận, còn tư cách gì mà ra kế sách cho tướng quân?”
Hàn Tín nói:
“Không phải vậy. Triệu quốc thua, chính là vì không nghe theo lời của ngài. Năm xưa Bách Lý Hề ở nước Ngu, nước Ngu diệt vong; nhưng khi ông sang nước Tần, thì Tần quốc lại cường thịnh.”
Hàn Tín đang nhắc đến một điển cố nổi tiếng, đã được kể trong phần “Đông Chu liệt quốc”. Ý ông là: trí tuệ của người hiền tài không thay đổi – thắng hay bại là do vua có nghe theo hay không.
Hàn Tín nói tiếp:
“Trí tuệ của Bách Lý Hề không đổi, nước Ngu mất là do không nghe lời khuyên, còn nước Tần cường thịnh là vì Tần Mục Công biết trọng người tài. Nay ta cũng muốn được ngài chỉ giáo như vậy.”
Lý Tả Xa khi ấy mới nói:
“Trí giả thiên lự tất hữu nhất thất, ngu giả thiên lự tất hữu nhất đắc” – người thông minh dù nghĩ ngàn điều cũng có lúc sai, còn kẻ ngu ngốc nghĩ mãi cũng có khi đúng. Vậy nên ta cũng xin nói thử suy nghĩ của mình.
“Hiện tại, tướng quân có ưu thế lớn. Tháng tám ra quân, tháng chín diệt Ngụy, tháng nhuận chín diệt nước Đại, tháng mười diệt nước Triệu – đánh nhanh thắng gọn, hành quân như thần, chiến tích vang dội khắp thiên hạ. Đó là sở trường của tướng quân.”
Nhưng Lý Tả Xa cũng nói rõ rằng Hàn Tín có nhược điểm. Đó là gì? Chính là lương thảo không đầy đủ, binh sĩ chưa qua huấn luyện bài bản, lại đang rất mệt mỏi sau nhiều trận chiến liên tiếp.
Hiện tại, nếu Hàn Tín muốn tiếp tục đánh nước Yên, thì e là sẽ không dễ dàng. Thời gian càng kéo dài, sẽ càng bất lợi. Nếu công phá nước Yên không thành, lương thảo cạn kiệt, thì càng không có cơ hội đánh Tề.
Vì thế, Lý Tả Xa đề xuất:
Đừng tấn công nước Yên bằng vũ lực, mà hãy dừng lại nghỉ ngơi, chỉnh đốn quân ngũ. Sau đó, cử một thuyết khách đến nước Yên để truyền bá thanh thế – khiến nước Yên khiếp sợ mà đầu hàng, không cần đánh. Sau khi lấy được nước Yên, hãy dùng đó làm gương để thuyết phục Tề quốc. Nước Tề cũng sẽ đầu hàng. Đây chính là kế “bất chiến nhi khuất nhân chi binh” – không đánh mà khiến đối phương khuất phục.
Hàn Tín đã làm theo kế sách này. Quả nhiên, Hàn Tín chỉ vừa phái người thuyết khách, nước Yên đã ngay lập tức đầu hàng. Sau đó, vào đúng lúc nước Tề đang chuẩn bị quy thuận, Hàn Tín lại bất ngờ tấn công theo lệnh của Lưu Bang, cuối cùng diệt luôn nước Tề.
Hàn Tín từ Quan Trung xuất binh, diệt Ngụy, diệt Đại, diệt Triệu, diệt Yên, diệt Tề, toàn bộ vùng phía bắc Trường Giang đều do một tay Hàn Tín đánh hạ. Về sau, ngay cả nước Sở ở phía nam – cũng là do Hàn Tín đánh bại. Cả giang sơn nhà Hán, nói cho đúng, gần như là một mình Hàn Tín bình định. Bởi vậy mới có người nói:“Giang sơn nhà Hán, kỳ thực là một tay Hàn Tín dựng nên.”
Trong khi Hàn Tín liên tiếp thắng trận, thì Lưu Bang lại đang phải tử thủ, gian khổ cầm cự giữa Hình Dương và Thành Cao. Tại khu vực này, quân Hán và quân Tây Sở đã giằng co gần hai năm trời.
Vì sao Lưu Bang và Hạng Vũ lại tranh giành khu vực Hình Dương – Thành Cao? Diễn biến của cuộc chiến ra sao? Xin mời xem tiếp chương sau: “Đại chiến Hình Dương”.
