Vào năm 206 trước Công nguyên, Hàn Tín sử dụng kế “minh tu sạn đạo, ám độ Trần Thương” để giúp Lưu Bang thu phục vùng Tam Tần.
Đến tháng 9 năm 205 TCN, Hàn Tín tiêu diệt nước Ngụy, tháng nhuận cùng năm thì diệt nước Đại, rồi tháng 10 tiếp tục tiêu diệt nước Triệu. Sau đó, ông lại dùng kế của Lý Tả Xa, khiến nước Yên phải đầu hàng mà không cần đánh một trận nào.
Ngay lúc Hàn Tín liên tiếp giành thắng lợi, thì Lưu Bang lại đang bị Hạng Vũ vây đánh khốc liệt giữa hai nơi Hình Dương và Thành Cao. Trong quãng thời gian ấy, Lưu Bang nhiều lần suýt bại trận, mất mạng, nhưng rồi lại liên tiếp hồi sinh từ chỗ chết.
Năm 205 trước Công nguyên, sau khi thất bại tại trận Bành Thành, Lưu Bang liên tục rút lui về đến Ứng Dương (nay là huyện Ứng Dương, tỉnh Hà Nam). Ứng Dương nằm không xa về phía đông của cửa ải Hàm Cốc. Tại đây, Lưu Bang tập hợp lại tàn binh bại tướng, cộng thêm số quân mà Tiêu Hà đã huy động từ vùng Quan Trung, tạm thời đứng vững được thế trận. Thực tế, những binh lính mà Tiêu Hà tuyển mộ đều chưa đến tuổi, nhưng lúc ấy không còn cách nào khác – không còn người để chọn.
Để vận chuyển lương thực, Lưu Bang cho xây một con đường độc đạo (甬道) nối từ bến vượt sông Hoàng Hà đến Ứng Dương. Hạng Vũ liên tục tấn công tuyến tiếp tế này. Có lần, Lưu Bang lo lắng hỏi mưu sĩ Trần Bình: “Bao giờ thiên hạ mới được thái bình đây? Ta muốn hòa đàm với Hạng Vũ. Phía đông Ứng Dương cứ để cho Hạng Vũ, ta cũng chẳng cần nữa. Phía tây Ứng Dương thuộc về ta, hai bên sống hòa bình với nhau được không?”
Lưu Bang là người có ý muốn giảng hòa, nhưng Hạng Vũ không đồng ý, vì vậy hai bên giằng co mãi ở vùng này.
Trần Bình nói với Lưu Bang: “Nếu Hán vương muốn giành được thiên hạ, thực ra cũng không phải là chuyện khó. Thần có một kế.”
Mọi người còn nhớ, khi xưa Lý Tư từng khuyên Tần Thủy Hoàng bỏ ra một khoản tiền lớn để xử lý những nhân tài ở sáu nước – người có thể thu phục thì thu phục, người không thể thu phục thì ám sát. Loại bỏ được những nhân vật then chốt này thì việc thống nhất thiên hạ sẽ không còn ai có thể cản trở. Sau đó, Tần Thủy Hoàng nghe theo kế sách ấy của Lý Tư, và chỉ mất 10 năm là thống nhất được thiên hạ.
Lúc này, Trần Bình cũng bày cho Lưu Bang một kế hoàn toàn giống như vậy, ông nói rằng: “Dưới trướng Hạng Vũ có mấy người rất giỏi, như Phạm Tăng, Chung Ly Muội, Long Thứ… Hán vương chỉ cần khiến Hạng Vũ nghi ngờ bọn họ, không còn trọng dụng họ nữa, thì thiên hạ ắt sẽ về tay ngài.”
Lưu Bang nói: “Kế này hay lắm.” Ngay lập tức, ông lấy ra bốn vạn cân vàng giao cho Trần Bình, dặn rằng muốn làm thế nào cũng được, không cần kê khai sổ sách, chỉ cần giải quyết được đối thủ, thì phần còn lại đều để cho Trần Bình `tự xử lý.
Ở điểm này, Lưu Bang hoàn toàn trái ngược với Hạng Vũ. Hạng Vũ thì keo kiệt, không nỡ ban thưởng tước vị hay tiền bạc cho người lập công, còn Lưu Bang thì vô cùng hào phóng. Hạng Vũ thường nghi ngờ người khác, còn Lưu Bang lại rất tin tưởng và sẵn lòng giao phó việc lớn cho thuộc hạ. Ví dụ như khi Lưu Bang chinh chiến nơi tiền tuyến, thì mọi việc lớn nhỏ ở hậu phương, tức vùng Quan Trung – từ việc ban hành luật pháp, xây dựng tông miếu, cung điện, đến xử lý các vụ việc địa phương – đều giao cho Tiêu Hà toàn quyền quyết định. Những chuyện đại sự thì Lưu Bang chỉ việc phê chuẩn lại sau.
Thật ra, danh tiếng của Trần Bình lúc đầu không mấy tốt đẹp. Ông ta đơn độc tìm đến đầu quân cho Lưu Bang, và nhờ một người tên là Ngụy Vô Tri tiến cử. Lúc đó, ngoài Trần Bình ra, còn có sáu người tài khác cùng đến quy phục. Lưu Bang đãi tiệc họ, ăn uống xong thì nói: “Nếu mọi người ăn uống no say rồi thì hôm nay giải tán nhé.”
Trần Bình liền nói: “Không được. Thần đến tìm Đại vương là vì trong lòng mang đầy ý tưởng, những điều này không thể để qua đêm. Hôm nay nhất định phải được bày tỏ.”
Cụ thể Trần Bình đã nói những gì thì Sử ký không ghi chép lại, nhưng Sử ký có ghi lại phản ứng của Lưu Bang là: “Nghe xong thì vô cùng vui mừng.” Lưu Bang hỏi: “Ngươi từng giữ chức gì dưới trướng Hạng Vương?” Trần Bình đáp: “Đô úy.” (Đô úy là một chức vụ khá cao.)
Lưu Bang nói: “Tốt. Giờ ta cũng phong ngươi làm Đô úy.”
Không chỉ phong làm Đô úy, Lưu Bang còn bổ nhiệm Trần Bình làm tham thừa (參乘). Tham thừa là người ngồi cạnh quân vương trên xe ngựa cổ đại – xe có ba người: một người đánh xe, một là vua, người còn lại chính là tham thừa. Chức vụ này vô cùng quan trọng: vừa để bảo vệ sự an toàn cho vua, vừa thể hiện sự sủng ái và tin tưởng tột bậc.
Ngoài hai chức vụ đó, Trần Bình còn được giao làm điển hộ quân, phụ trách công tác giám sát trong quân đội.
Việc Trần Bình đột ngột được đề bạt lên những chức vụ cao như vậy khiến các huynh đệ theo Lưu Bang từ trước cảm thấy không hài lòng. Họ nghĩ: “Hán vương dùng người gì lạ vậy? Hàn Tín mới tới, chẳng ai biết là ai, vậy mà được phong làm Đại tướng quân, Tổng chỉ huy tam quân; Trần Bình cũng thế, vừa tới nơi đã trở thành Đô úy, Tham thừa, Điển hộ quân. Cả hai người đó đều từng phục vụ cho Hạng Vũ, lòng trung thành còn chưa rõ ràng, năng lực ra sao cũng chưa thấy, mà giờ lại trở thành cấp trên của bọn ta.”
Những tướng lĩnh như Chu Bột, Quán Anh tỏ ra ganh tị, liền đến tố cáo Trần Bình trước mặt Lưu Bang. Họ nói: “Trần Bình lúc ở quê nhà đã có quan hệ mờ ám với chị dâu, sau đó đến đầu quân cho nước Ngụy, nhưng ở chỗ Ngụy vương Cữu lại không được trọng dụng, bèn chạy sang Hạng Vũ. Rồi ở nước Sở cũng không trụ lại được, lại chạy sang phía chúng ta. Người này là kẻ phản phúc, từ khi được đại vương phong làm Đô úy, làm giám quân, thì bắt đầu nhận hối lộ – ai đưa nhiều tiền thì được cất nhắc, ai đưa ít thì bị chèn ép. Đại vương nên điều tra cho rõ.”
Nghe xong, trong lòng Lưu Bang cũng sinh nghi, bèn gọi Ngụy Vô Tri đến hỏi: “Ngươi có biết những chuyện của Trần Bình không? Sao lại tiến cử cho ta một người như vậy?”
Ngụy Vô Tri đáp: “Những gì đại vương nói là vấn đề đạo đức, còn những gì hạ thần nói là vấn đề năng lực. Giữa lúc hai bên đang giao chiến, sống còn chỉ trong gang tấc, ai có thể giúp đại vương giành thiên hạ thì thần tiến cử người đó. Còn những chuyện khác, thần không quan tâm.”
Lưu Bang lại gọi Trần Bình đến hỏi: “Ngươi từ Ngụy vương chạy sang Hạng Vương, rồi lại từ Hạng Vương lại đến đây, có phải quá ba phải, lòng dạ bất nhất không?”
Trần Bình đáp:
“Lúc đầu thần theo Ngụy vương, nhưng ông ấy không nghe lời khuyên của thần, nên thần sang Hạng Vũ. Nhưng Hạng Vũ không tin người, chỉ tin dùng ‘chư thích huynh đệ’ – hoặc là người nhà họ Hạng, hoặc là anh vợ em vợ – còn thần thì bụng đầy mưu kế nhưng ông ta lại không dùng, cho nên thần mới tới đây. Vì thần nghe nói đại vương biết trọng dụng hiền tài.
Thần là kẻ tay trắng, khi thần đến đây để quy thuận đại vương, thì một đồng cũng không mang theo. Nếu không nhận hối lộ thì quả thực thần không thể sống nổi. Nếu đại vương thấy thần có ích thì thần sẽ tận tâm phò tá. Còn nếu thấy thần vô dụng thì thần xin giao trả ấn tín, hoàn lại tiền bạc, rút lui khỏi chức vụ.”
Lưu Bang lập tức giữ tay Trần Bình lại, nói: “Tiên sinh xin chớ giận, là ta sai rồi.”
Từ đó, Lưu Bang vẫn tiếp tục tin dùng Trần Bình như cũ, lại một lần nữa phong ông làm Đô úy. Lúc này, những người khác không còn gì để nói nữa. Lưu Bang còn trao cho Trần Bình bốn vạn cân vàng, giao nhiệm vụ sang bên Hạng Vũ để ly gián và chiêu hàng các mưu sĩ của đối phương.
