Từ tháng 4 năm 205 TCN, sau khi Lưu Bang thất bại tại Bành Thành và chạy về phía tây, cho đến tháng 10 năm 204 TCN, ông và Hạng Vũ giao chiến ác liệt tại vùng giữa Ứng Dương và Thành Cao. Trong khoảng thời gian đó, Lưu Bang hai lần mất rồi lại giành lại Thành Cao.
Tình thế lúc này ngày càng bất lợi cho Hạng Vũ. Hàn Tín lần lượt tiêu diệt các nước Ngụy, Triệu, Yên, Tề, hoàn toàn kiểm soát khu vực phía bắc sông Hoàng Hà, tạo thành thế bao vây đối với Hạng Vũ. Trong khi đó, quân của Hạng Vũ lại lâm vào tình trạng thiếu lương thực, buộc phải chuyển sang phòng ngự.
Khi rơi vào thế yếu về quân sự, lẽ ra Hạng Vũ nên sử dụng thêm các biện pháp chính trị, hoặc vận dụng mưu lược nhiều hơn. Thế nhưng Hạng Vũ không làm như vậy, ông vẫn tiếp tục dùng vũ lực để giải quyết vấn đề.
Trong lúc giằng co với Lưu Bang ở Quảng Vũ, lương thảo của quân Sở ngày một cạn kiệt, sắp không trụ nổi nữa. Hạng Vũ liền cho dựng một chiếc thớt lớn, rồi đặt cha của Lưu Bang là Lưu Thái Công lên thớt đó.
Cha và vợ của Lưu Bang vốn bị Hạng Vũ bắt được sau trận đại bại ở Bành Thành, tính đến nay đã bị giam giữ một năm rưỡi.
Hạng Vũ cho gọi Lưu Bang ra nói chuyện, bảo rằng: “Lưu Bang, ngươi xem này, cha ngươi hiện đang ở trong tay ta. Nếu ngươi không chịu đầu hàng, ta sẽ băm cha ngươi thành thịt bằm, nấu thành canh đấy!”
Người bình thường khi gặp tình huống như vậy hoặc sẽ lo lắng, hoặc sẽ tức giận. Nhưng Lưu Bang thì không – ông ta lại phá lên cười.
Lúc này Lưu Bang khoảng năm mươi hai, năm mươi ba tuổi, còn Hạng Vũ chỉ tầm ba mươi. Lưu Bang nói:
“Hiền đệ Hạng Vũ à, ta và đệ từng trước mặt Sở Hoài Vương kết nghĩa huynh đệ. Vậy thì phụ thân của ta chính là phụ thân của đệ. Nếu đệ thật sự muốn đem phụ thân của hai ta nấu thành thịt bằm nấu canh, thì xin đừng quên để dành cho ta một bát canh uống với nhé!”
Lúc đó, Hạng Vũ nghe xong câu nói ấy thì vô cùng tức giận, giận đến phát điên. Có thể hình dung cảnh tượng lúc đó là Lưu Bang cười cười nói ra những lời kia một cách ung dung.
Hạng Vũ tức đến nỗi chuẩn bị giết cha của Lưu Bang. Nhưng đúng lúc ấy, Hạng Bá – người từng cứu Lưu Bang trong yến tiệc Hồng Môn – lại bước ra can ngăn. Hạng Bá nói với Hạng Vũ:
“Cháu à, thiên hạ đại sự hiện nay vẫn chưa định xong. Nếu cháu giết cha của Lưu Bang, chẳng phải là sẽ mang tiếng bất nghĩa sao? Huống chi Lưu Bang là người ôm chí thống nhất thiên hạ, hạng người như vậy sao có thể để tình thân trói buộc? Làm việc này chẳng đem lại lợi ích gì, chỉ có hại mà thôi – cứ để xem thêm đã.”
Nhờ đó mà cha của Lưu Bang được cứu sống.
Một kế không thành, Hạng Vũ lại nghĩ ra kế khác. Vài ngày sau, ông ta lại cho gọi Lưu Bang ra, nói:
“Lưu Bang, thiên hạ loạn lạc bao năm, đánh nhau mãi cũng chỉ vì hai chúng ta tranh đoạt giang sơn. Nếu ngươi có bản lĩnh, thì ra đây, hai ta đơn đả độc đấu một trận! Đừng để binh sĩ phải tiếp tục khổ sở nữa!”
Phải hiểu rằng Hạng Vũ là người có sức mạnh kinh hồn – từng được ca ngợi là “bạt sơn cử đỉnh” (có sức nhổ núi nâng đỉnh), còn Lưu Bang thì đã hơn năm mươi tuổi, làm sao có thể đánh tay đôi với Hạng Vũ được? Nhưng nếu không nhận lời thì chẳng khác nào tỏ ra hèn nhát.
Lưu Bang lại cười, rồi vừa cười vừa nói với Hạng Vũ rằng:
“Ta thà đấu trí chứ không đấu sức!”
Hạng Vũ lại càng giận. Ông ta liền sai một kẻ giọng to mắng Lưu Bang, định dùng lời lẽ chọc tức ông. Lưu Bang liền gọi một thần xạ thủ tên là Lâu Phiền, bắn một mũi tên – kẻ kia chết ngay tại chỗ.
Hạng Vũ càng tức, lại cử thêm một kẻ giọng to khác ra mắng chửi, lại bị Lâu Phiền bắn chết. Việc này lặp lại đến ba lần.
Hạng Vũ phẫn nộ, ông mặc giáp, cầm kích, đích thân bước ra mắng Lưu Bang. Lâu Phiền lại giương cung định bắn, nhưng lần này Hạng Vũ đã nhìn thấy.
Ông ta đứng bên kia khe Quảng Vũ, quát một tiếng thét vang rền như sấm. Lâu Phiền hoảng sợ, rồi quay đầu bỏ chạy về doanh trại Hán quân, từ đó không dám ra mặt nữa.
“Sử ký” chép rằng: “Lâu Phiền toan bắn, Hạng Vương trừng mắt quát lớn, Lâu Phiền không dám nhìn, không dám ra tay, liền quay về trại, không dám xuất hiện lần nữa.”
Khí thế của Hạng Vũ, quả thực là thiên hạ vô song.
Lưu Bang nghe tin Hạng Vũ đích thân ra mặt, thì liền cũng tự mình xuất trận. Trước đó, ông đã chuẩn bị sẵn một bản hịch văn để lên án Hạng Vũ, liệt kê mười tội trạng của y.
Lúc này, Lưu Bang bắt đầu đọc lớn: nào là Hạng Vũ sát hại Nghĩa Đế, tàn sát Hàm Dương, giết Tần vương Tử Anh, không tuân theo lời hứa với Nghĩa Đế, v.v… Kể ra từng tội một.
Hạng Vũ làm sao chịu nổi cảnh đó? Tức giận rút cung ra, bắn một mũi tên về phía Lưu Bang — mũi tên bay trúng ngay ngực ông.
Bị trúng tên vào ngực, theo phản xạ tự nhiên, con người sẽ cúi gập xuống. Lưu Bang đổ người xuống đất, quân Hán thấy chủ soái ngã gục thì hoảng loạn, nghĩ ông đã chết. Bên kia, quân Sở cũng đang theo dõi.
Phản ứng của Lưu Bang cực kỳ nhanh nhạy — vừa ngã xuống, ông liền hét lớn:
“Tên giặc kia, ngươi chỉ bắn trúng ngón chân ta thôi!”
Sau đó, Lưu Bang lập tức trở về đại doanh. Vết thương rất nặng, ông nằm trong đại trướng không thể dậy nổi. Lúc ấy, Trương Lương bước vào, nói:
“Đại vương không thể cứ nằm mãi ở đây. Giờ quân tâm đang rất hoang mang, không ai biết tình hình thương thế của ngài ra sao. Xin đại vương cố gắng gượng dậy, đi một vòng quanh doanh trại để trấn an tướng sĩ.”
Lưu Bang bèn gắng gượng đứng lên, dùng một tấm vải lớn quấn chặt quanh ngực — sợ vết thương chấn động mà vỡ ra — rồi cố chống đỡ thân thể, bước ra tuần doanh một vòng.
