Dưới ách cai trị hà khắc của Tùy Dạng Đế, các đội quân tạo phản nổi lên khắp nơi. Trong đó, các cánh quân khởi nghĩa vì dân vì nước thì ít, phần nhiều là các đạo quân nổi lên để cướp bóc, sinh tồn. Trong các đạo quân nổi dậy khởi binh, có một đạo quân tiêu biểu là Ngõa Cương Trại — nhờ tiểu thuyết Tùy Đường Diễn Nghĩa mà trở nên nổi danh khắp Trung Hoa.
Người sáng lập Ngõa Cương Trại tên là Trạch Nhượng. Khi ấy ông làm chức pháp tào tại Đông quận. Đông quận nằm gần Hoạt huyện thuộc Hà Nam ngày nay. “Pháp tào” là một chức tư pháp cấp thấp.
Trạch Nhượng giỏi võ nghệ, nhưng bị tố cáo phạm tội và bị kết án tử hình. Lúc đó có một cai ngục tên là Hoàng Quân Hán đã rất khâm phục võ công và sự dũng mãnh của Trạch Nhượng, nên đã bí mật mở khóa xiềng cho ông trốn thoát.
Trạch Nhượng chạy đến Ngõa Cương vào năm 616.
Không lâu sau, người đồng hương Đơn Hùng Tín đã tập hợp thanh niên rồi cùng nhau đến nương nhờ Trạch Nhượng. Gần như cùng thời điểm ấy, Từ Thế Tích cũng tới gia nhập.
Trong tác phẩm Tùy Đường Diễn Nghĩa, Từ Thế Tích được mô tả như một vị quân sư thần cơ diệu toán. Trong lịch sử thực sự, ông cũng là người có mưu lược đa đoan, dũng chiến thiện mưu. Từ Thế Tích làm quan trải qua ba triều Đường Cao Tổ, Đường Thái Tông, Đường Cao Tông, lập nhiều công trạng hiển hách, là một trong 24 công thần có tên trong Lăng Yên Các. Sau này, ông được ban họ Lý, đổi tên thành Lý Tích, để tránh phạm húy của Đường Thái Tông.
Trạch Nhượng là thủ lĩnh Ngõa Cương Trại, nhưng ông là người có dũng mà thiếu mưu. Từ Thế Tích lúc ấy mới mười bảy tuổi, nhưng nhãn quan rất sắc bén, bèn khuyên Trạch Nhượng rằng: “Dân cư quanh đây đều là đồng hương của chúng ta, cướp bóc họ thì không hay. Ở Huỳnh Dương và Lương quận có sông Biện Thủy chảy qua, dù cướp thuyền của triều đình hay của thương nhân đi lại, cũng đủ để nuôi sống quân ta.”
Trạch Nhượng nghe theo lời ấy. Nhờ vậy mà quân Ngõa Cương ngày càng giàu có, lại thu hút thêm nhiều người đến nương nhờ. Chẳng bao lâu, lực lượng đã phát triển lên đến hơn vạn người.
Trạch Nhượng nghe theo kế sách của Từ Thế Tích, nhờ đó mà Ngõa Cương Trại chiêu mộ được thêm rất nhiều binh sĩ. Thế nhưng, nếu một đội quân tạo phản chỉ đặt mục tiêu sinh tồn lên hàng đầu, mà không có kế hoạch hệ thống để tranh đoạt thiên hạ, thì rốt cuộc cũng chỉ là một bọn thảo khấu, sớm muộn cũng sẽ bị thế lực khác thôn tính.
May mắn thay, Ngõa Cương Trại đã nghênh đón một vị mưu sĩ kiệt xuất, khiến lực lượng này có được bước phát triển mạnh mẽ, như rồng bay lên mây. Người đó chính là Lý Mật.
Sau khi cuộc khởi binh của Dương Huyền Cảm thất bại, Lý Mật dùng mưu để chạy thoát thân, ông lưu lạc chốn giang hồ. Lý Mật từng nương nhờ hai đội quân tạo phản khác, nhưng ở đâu cũng không được trọng dụng. Thời thế loạn lạc, tiền bạc hết dần. Lúc khốn quẫn nhất, Lý Mật chỉ có thể nhai vỏ cây để cầm hơi.
Về sau, Lý Mật thay tên đổi họ, lẩn vào một ngôi làng, làm thầy đồ dạy học. Nhưng ông lại bị nha dịch trong huyện nghi ngờ. Lý Mật buộc phải trốn chạy lần nữa, tìm đến nhà người anh rể. Không ngờ lại bị đường thúc của anh rể tố cáo. Khi quan quân triều đình kéo đến bắt ông, đúng lúc Lý Mật đang vắng nhà, nên đã thoát chết trong gang tấc.
Lý Mật phân tích tình thế của các đội quân tạo phản lúc bấy giờ, thấy chỉ có lực lượng của Trạch Nhượng là hùng mạnh nhất, ông bèn nhờ Vương Bá Đương tiến cử để được gặp Trạch Nhượng.
Lý Mật nói với Trạch Nhượng rằng: “Ngày nay, trên thì vua hôn ám, dưới thì dân oán thán. Tinh binh của triều đình đều đã bỏ mạng tại Liêu Đông, mối quan hệ với Đột Quyết phương bắc cũng bị phá hỏng. Theo lẽ, Hoàng đế phải trấn thủ Trường An hoặc Lạc Dương để bình định phản loạn, vậy mà ông ta lại bỏ cả Đông Đô Lạc Dương, chạy sang Dương Châu, Việt Châu để du lãm. Đây chính là thời cơ như Lưu Bang và Hạng Vũ năm xưa dựng nghiệp. Nếu nay ta đem tinh binh tiến đánh Tây Kinh Trường An và Đông Kinh Lạc Dương, thì việc lật đổ nhà Tùy chỉ là chuyện trong tầm tay.”
Đó là con đường xưng đế mà Lý Mật đã vạch ra cho Trạch Nhượng. Nhưng Trạch Nhượng chỉ khiêm tốn đáp: “Chúng ta chẳng qua chỉ là lũ thảo khấu, nương náu chốn cỏ nội mà sống qua ngày. Những điều tiên sinh nói, e không phải việc ta có thể làm được.”
Tuy Trạch Nhượng không có chí tranh đoạt thiên hạ, nhưng ông biết Lý Mật không phải kẻ tầm thường, nên đã hết sức kết giao bằng hữu với Lý Mật. Thấy tấm lòng của Trạch Nhượng, Lý Mật đã đưa ra kiến nghị thứ hai: chiếm cứ Huỳnh Dương.
Lý Mật nói: “Thiên hạ hiện đang loạn lạc, không thể canh tác, nhưng quân ta ngày một đông, lại không có kho dự trữ lương thảo. Nếu chỉ dựa vào cướp bóc thì không thể bảo đảm nguồn lương thực lâu dài. Một khi triều đình thừa cơ tiến đánh, quân ta ắt sẽ tan rã. Chi bằng hãy chiếm lấy Huỳnh Dương, cho binh sĩ nghỉ ngơi, đồng thời tích lũy lương thảo. Chỉ cần chúng ta có đủ lương thảo, sẽ không lo thiếu người đến quy thuận. Đợi khi thời cơ chín muồi, chúng ta lại xuất quân tranh đoạt quyền lợi.”
Lần này, Trạch Nhượng đã nghe theo kế hoạch của Lý Mật, liền cho quân tiến đánh và chiếm giữ nhiều huyện thuộc Huỳnh Dương. Việc ấy lập tức khiến triều đình nhà Tùy chú ý. Thái thú Huỳnh Dương lúc bấy giờ không đối phó nổi với quân Ngõa Cương, nên vội cấp báo lên triều đình. Tùy Dạng Đế phái Trương Tu Đà đến để đánh dẹp quân phản loạn.
