Xuân thu Chiến quốc (8) Người xưa vì đạo nghĩa mà có thể xả thân

Tác giả: Thiên Phong | Cập nhật: 21/04/2024
Danh mục: Huyền Sử

Ngũ Tử Tư đến nước Ngô, băng qua một nơi gọi là Lật Dương. Vừa phải mang theo đứa bé vừa gấp rút lên đường, lúc này trong bụng cả hai đã rất đói rồi. Bỗng thấy một người phụ nữ đang ở bờ sông giặt lụa, ông liền tiến đến hỏi rằng: “Người đi đường tôi đây, liệu có thể cầu cô cho tôi một bữa cơm được không?”. Người phụ nữ không ngẩng đầu, chỉ nói: “Tôi đã 30 tuổi rồi, vẫn chưa có lấy chồng. Theo ý của mẹ thì tôi luôn phải lấy trinh tiết để yêu cầu bản thân mình, không thể tùy tùy tiện tiện lấy cơm cho một người đàn ông khác được”.

Ngũ Tử Tư trả lời: “Tôi đang ở cảnh lao đao khốn cùng, cần cơm của cô để cứu mạng, không phải là vô duyên vô cớ mà nói với cô”. Người phụ nữ này ngẩng đầu nhìn Ngũ Tử Tư một cái rồi nói: “Tôi thấy anh đúng là người đã chịu cảnh gian nan khốn khổ lâu dài, nên sẽ đem cơm cho anh”.

Một lúc sau, người phụ nữ đem cơm đến, Ngũ Tử Tư và công tử Thắng mỗi người một bát, sau khi ăn xong, họ đem phần cơm còn lại đưa cho người phụ nữ. Người phụ nữ nói: “Hai người phải đi một đường rất dài, vì sao không ăn cho no? Vậy hãy ăn hết cơm đi”. Thế là Ngũ Tử Tư và công tử Thắng cảm tạ người phụ nữ một lần nữa, lại ăn cơm cho đến hết.

Ngũ Tử Tư nói: “Nếu có người hỏi hành tung của tôi, xin cô đừng nói là đã thấy tôi”. Người phụ nữ trả lời: “Tôi đã sống cùng với mẹ 30 năm nay, trước giờ chưa hề nói một câu với người đàn ông nào”. Lại nói, hôm đó người phụ nữ ấy không chỉ cho cơm, mà khi Ngũ Tử Tư ăn, cô còn phủ trên mặt đất một chiếc chiếu rồi quỳ gối hầu hạ ông ăn cơm.

Cô nói: “Tôi làm sự việc như thế này đã là tổn hại đến trinh tiết, anh lại dặn dò tôi là không được tiết lộ hành tung của anh”. Cô nói thêm: “Anh hãy đi đi, không phải lo lắng cho tôi”. Sau đó người phụ nữ ôm một hòn đá lớn, tự trầm mình xuống sông mà tự vẫn.

Ngũ Tử Tư thấy người phụ nữ quyên sinh, tâm ông vô cùng khó chịu. Thế là ông bèn cắn ngón tay giữa, dùng máu viết lên đá 20 chữ: “Cô giặt lụa, tôi hành khất. Tôi bụng no, cô thân yếu. Hai mươi năm sau, ngàn vàng báo đức”. Ý là 20 năm sau, tôi sẽ dùng một ngàn cân vàng để báo đáp đức hạnh của cô. Ngũ Tử Tư sợ người khác thấy chữ, bèn dùng cát chà xát lên cho khô vết máu, rồi đem hòn đá chôn xuống đất.

Câu chuyện người phụ nữ giặt lụa không ghi trong “Sử ký”, nhưng trong “Đông Chu liệt quốc chí” và “Ngô Việt Xuân Thu” đều có ghi chép lại, quyển “Trung Quốc thông sử” xuất bản ở Đại lục cũng có ghi chép.

Sự việc này làm con người hiện đại khó mà hiểu cho được. Bởi vì Thời Xuân Thu Chiến Quốc, người ta rất xem trọng đạo nghĩa, coi đức hạnh còn quý giá hơn cả sinh mệnh. 

Chúng tôi trong kỳ trước từng nhắc đến câu chuyện “Triệu thị cô nhi”: Thời đó hai môn khách của Triệu Thuẫn là Trình Anh và Công Tôn Chử Cữu có một giao ước rằng: Công Tôn Chử Cữu chọn cách chết khảng khái để bảo vệ cô nhi, còn Trình Anh thì nhẫn nhịn chịu tủi nhục suốt 15 năm, nuôi dưỡng cô nhi họ Triệu thành người, cuối cùng giết Đồ Ngạn Giả, báo thù cho Triệu Thuẫn. 

Nhưng sau khi báo thù thành công, Trình Anh lại nói với cô nhi họ Triệu rằng: “Tôi sống không có mục đích 15 năm rồi, hiện tại thấy cậu đã báo được thù, tôi sẽ đem tin tức này xuống mồ để thưa với Triệu Thuẫn và huynh đệ của tôi là Công Tôn Chử Cữu”. Lúc đó cô nhi họ Triệu cản ông ta, nhất mực muốn báo ơn ông. Nhưng Trình Anh đã lấy kiếm tự sát. Đây là sự việc mà chúng ta rất khó lý giải. Ông đã có ơn với nhà họ Triệu, vậy mà đến cuối cùng lại quyết định ra đi.

Còn có một chuyện mọi người có thể đã biết. Trong “Tam Quốc chí”, khi Gia Cát Lượng còn khom lưng cày cấy nơi thôn dã, ông thường đọc một bài thơ tên là “Lương phủ ngâm”, bài thơ như sau:

Đi ra cổng thành ngoài nước Tề

Nhìn xa thấy làng Đãng Âm.

Ở trong làng có ba ngôi mộ,

Như xếp chồng lên nhau.

Hỏi là mộ của ai,

Mộ của Điền Khai Cương, Cổ Dã Tử 

Sức có thể đẩy Nam Sơn,

Văn có thể xoay chuyển đất.

Một sớm bị sàm ngôn,

Hai quả đào giết ba kẻ sĩ.

Ai có thể vì điều đó mà bày mưu?

Chính Tướng quốc nước Tề là Yến Tử.

Trong bài thơ này, Gia Cát Lượng nói rằng: Đi ra ngoài cổng thành phía Đông của nước Tề thấy một nơi gọi là Đãng Âm. Đãng Âm là nơi cách đô thành Lâm Truy của nước Tề khá xa. Ở đây có rất nhiều mộ, cái này nối tiếp cái kia. Trong đó có ba ngôi mộ, người chôn trong đó là “Điền Cương, Cổ Dã Tử”, thực ra là chôn ba người: Điền Khai Cương, Cổ Dã Tử và Công Tôn Tiệp. Họ là ba dũng sĩ của nước Tề. Họ vốn là người “lực có thể đẩy Nam Sơn, văn có thể xoay chuyển đất trời”, chính là nói sức mạnh của họ lớn đến mức đẩy lật núi, có thể rung động mạch đất. Nhưng “Một sớm bị sàm ngôn, hai quả đào giết ba kẻ sĩ”. Có một ngày sau khi trúng âm mưu, chỉ vì hai quả đào mà ba người họ đều chết. 

“Hai quả đào giết ba kẻ sĩ” là một điển cố rất nổi tiếng, trong “Yến Tử Xuân Thu” có ghi chép lại, trong “Đông Chu liệt quốc chí” cũng ghi chép. Câu này nói lên cố sự gì? Chính là vua nước Tề khi đó là Tề Cảnh Công, trong số thủ hạ của Tề Cảnh Công có một vị là Yến Anh. Yến Anh nổi tiếng là một vị quan hiền minh. Thủ hạ Tề Cảnh Công còn có ba vị đại tướng quân, một người tên Điền Khai Cương, một người là Cổ Dã Tử, một người là Công Tôn Tiệp, cả ba đều là người rất dũng cảm. Nhưng họ dựa vào sự dũng cảm bản thân mà ngang tàng phách lối, không tuân thủ lễ nghĩa quốc gia, xưng hô ngang hàng với quốc vương, lại cùng với những người họ Điền liên hợp với nhau, dấy lên mối nghi ngờ họ phạm thượng tạo phản. Cho nên nói Yến Tử đối với họ rất cảnh giác. 

Có một lần khi quốc vương ra ngoài săn bắn, bỗng đâu một con hổ xông đến, Công Tôn Tiệp xông ra. Ông không dùng binh khí, chỉ dùng quyền cước mà đánh chết hổ. Có một lần khi vua qua sông, ngựa vua bị con rùa lớn cắn chặt dây cương rồi lôi xuống nước. Đó là một con ô quy rất rất lớn. Cổ Dã Tử nhảy xuống nước quyết chiến với rùa. Anh không giỏi bơi lội, ở dưới nước nín thở, cứ theo ô quy như thế được 9 dặm, cuối cùng đã chém được đầu nó. Cổ Dã Tử nói lúc đó ông một tay cầm đầu con rùa, tay kia cầm kéo con ngựa của vua, rồi từ mặt nước ngoi lên, người xung quanh đều tưởng ông là Thần Sông. Đây cũng là một người rất dũng cảm. Còn có một người là Điền Khai Cương. Điền Khai Cương khi đó cầm quân tấn công các nước ở xung quanh nước Tề, một nơi là nước Từ, còn có một vài nước nhỏ khác, cuối cùng các quốc gia đó đều biến thành chư hầu của Tề quốc. Cho nên ba người họ cậy mình có có công trạng trong quân, cũng coi quốc vương không là gì trong mắt. Yến Anh khi đó cảm thấy ba người ấy không thể lưu lại, nên mới nghĩ ra kế dùng hai quả đào giết ba dũng sỹ.

Khổng Tử từng giảng câu: “Văn vẻ nhiều hơn sức mạnh thể chất thì hoa mỹ phù phiếm, sức mạnh thể chất nhiều hơn văn vẻ thì thô lậu. Văn vẻ và sức mạnh thể chất cân bằng hài hoà thì sau đó mới trở thành người quân tử được”. Cho nên Khổng Tử nói một người nên có “văn vẻ”, lại cần có “sức mạnh thể chất”, chính là “văn vẻ và sức mạnh thể chất cân bằng hài hoà thì sau đó mới trở thành người quân tử được”. 

Giống như các tướng quân là Điền Khai Cương, Cổ Dã Tử, Công Tôn Tiệp, họ là “sức mạnh thể chất vượt hơn văn vẻ”. Yến Tử cho rằng những người này đối với tương lai của nước Tề chưa chắc sẽ mang lại điều gì tốt đẹp. 

Vài ví dụ nêu ra trên đây là để giúp chúng ta thấy được cái nhìn của cổ nhân về đức hạnh. Nhân Lễ Nghĩa Trí Tín, các giá trị đạo đức luôn được đề cao hơn hết thảy. Cho nên người xưa mới sẵn sàng quyên sinh để giữ gìn tiết hạnh, sẵn sàng xả thân vào chỗ chết để cho tròn đạo nghĩa.

Trở lại với Ngũ Tử Tư, kỳ sau chúng ta sẽ tiếp tục đàm luận rõ hơn về chặng đường rất đau thương nhưng phi thường của ông trước khi làm nên điều kỳ tích… cảm ơn bạn đã theo dõi video này, xin chào tạm biệt và hẹn gặp lại.


Có thể bạn quan tâm:

[Cold Turkey] Công cụ chặn web đen cực mạnh, bạn bảo vệ bản thân và gia đình khỏi các website độc hại

[Cold Turkey] Công cụ chặn web đen cực mạnh, bạn bảo vệ bản thân và gia đình khỏi các website độc hại

Bình luận

{"email":"Email address invalid","url":"Website address invalid","required":"Required field missing"}