Khi nhà Tùy xuất binh tiến đánh các nước xung quanh, thì thường rất thuận lợi, cũng không tiêu hao nguyên khí quốc gia quá lớn. Thời cực thịnh, lãnh thổ phía nam của nhà Tùy mở rộng tới tận vùng Việt Nam, đường biển thì vươn đến Đài Loan và Mã Lai. Phía bắc, nhà Tùy khống chế đất đai của người Đột Quyết, cho đến tận vùng Ngoại Mông. Phía tây thì khiến các nước Tây Vực quy phục, phía đông lại chinh phục được Khiết Đan.
Thế nhưng không ai ngờ được, sự sụp đổ của nhà Tùy lại đến từ Cao Câu Ly — một quốc gia rất nhỏ, xét về quốc lực và diện tích lãnh thổ thì đều kém xa Đại Tùy.
Vào năm Đại Nghiệp thứ sáu (tức năm 610), Tùy Dạng Đế đang tuần du phương Bắc và đến đại trướng của Khởi Dân Khả Hãn. Đúng lúc ấy, Cao Câu Ly cũng phái sứ giả sang kết giao với Đột Quyết. Khởi Dân Khả Hãn không dám giấu giếm, bèn đưa sứ giả Cao Ly ra diện kiến Tùy Dạng Đế.
Bùi Củ nói với Tùy Dạng Đế rằng:
“Hiện nay Cao Ly không thần phục đại Tùy, trở thành một ngoại quốc nằm ngoài sự kiểm soát của triều đình. Tiên đế vẫn luôn để tâm chuyện này, sớm đã muốn chinh phạt, nhưng khi ấy Dương Lượng bất tài vô dụng, xuất binh mà chẳng đạt kết quả gì. Nay bệ hạ đã kế ngôi hoàng vị, há có thể để mặc Cao Câu Ly được sao?
Xin bệ hạ triệu kiến sứ thần của Cao Ly, để hắn về nước truyền đạt khẩu dụ, lệnh cho quốc vương Cao Ly phải nhanh chóng sang triều cống. Nếu không, đại Tùy sẽ liên hợp với Đột Quyết, cùng nhau tiến đánh Cao Ly!”
Tùy Dạng Đế chấp thuận kiến nghị của Bùi Củ, liền hạ chiếu triệu kiến quốc vương nước Cao Ly là Cao Nguyên.
Xét theo tình hình lúc ấy, nếu Cao Nguyên chịu sang để triều cống, chắc hẳn sẽ nhận được vô số ban thưởng, bởi vì Tùy Dạng Đế vốn chỉ ham hư danh. Những thứ tiến cống chỉ đáng một phần, nhưng đồ ban tặng của ông ta có khi còn cao gấp mười.
Nhưng khi ấy vua nước Cao Ly rất sợ hãi. Từ xưa đã có chuyện nhà Tần giam lỏng Sở Hoài Vương, ai mà biết khi sang triều kiến thì sẽ gặp chuyện gì. Thế là vua Cao Ly đã phái quân đội, gia cố phòng bị dọc biên giới giữa nhà Tùy và Cao Câu Ly. Việc này đã khiến Tùy Dạng Đế nổi giận. Vì vậy đến năm Đại Nghiệp thứ bảy (tức năm 611), Tùy Dạng Đế hạ chiếu phát binh chinh phạt Cao Ly.
Khi ấy, nếu muốn tấn công Cao Câu Ly thì có thể sử dụng cả hai hướng thủy bộ.
Đường bộ: đại quân tập kết ở bờ tây sông Liêu Hà, rồi đánh sang bờ đông là nơi Cao Ly trấn giữ.
Đường thủy: đại quân xuất phát từ bán đảo Sơn Đông, vượt Hoàng Hải, đổ bộ vào mặt tây Cao Ly, rồi ngược dòng sông Đại Đồng để tiến đánh Bình Nhưỡng.
Tùy Dạng Đế lệnh cho Tổng quản U Châu là Nguyên Hoằng Tự, đến Đông Lai để đóng 300 chiến thuyền, dùng cho việc vượt biển tác chiến. Đông Lai thuộc khu vực Lai Châu thuộc Yên Đài, Sơn Đông ngày nay.
Việc giám sát thi công là vô cùng nghiêm khắc, thợ thủ công phải ngày đêm đứng dưới nước, không dám nghỉ ngơi dù chỉ một khắc. Nhiều người từ thắt lưng trở xuống bị lở loét, chết đến ba bốn phần mười.
Tùy Dạng Đế lại ban chiếu tổng động viên toàn quốc. Quân đội các nơi đều phải tập kết tại Trác Quận (tức khu vực Bắc Kinh ngày nay). Ngoài ra, còn điều động 1 vạn thủy thủ ở vùng nam Trường Giang và Hoài Hà, cùng với 3 vạn cung thủ. Khi đó, có 3 vạn binh sĩ tại Lĩnh Nam cũng bị bắt tham chiến, Lĩnh Nam là khu vực thuộc hai tỉnh Quảng Đông, Quảng Tây và miền bắc Việt Nam ngày nay.
Khi đọc đến đây, chúng tôi tự hỏi: có cần thiết phải làm vậy không?
Dân số và lãnh thổ của Cao Câu Ly chỉ tương đương vài quận của Trung Hoa, vậy mà phải điều binh từ tận Lĩnh Nam? Từ đất Việt xa vạn dặm kéo quân ra tận Đông Bắc để đánh trận? Chưa nói đến chiến đấu, chỉ riêng khí hậu giá rét nơi ấy cũng đủ khiến những binh sĩ phương Nam chịu không nổi.
Nhưng Tùy Dạng Đế chính là cố chấp đến như thế.
Ngoài việc điều binh và đóng thuyền, triều đình còn phải vận chuyển lương thực và vũ khí. Đến tháng 5, Tùy Dạng Đế ra lệnh cho các quận ở phía nam Hoàng Hà, Hoài Hà và Trường Giang phải đóng 5 vạn xe vận lương. Đến tháng Bảy, lại tiếp tục bắt dân phu và thuyền bè ở Hoài Hà và Trường Giang, đưa lương thực từ kho Lê Dương và kho Lạc Khẩu dọc theo Đại Vận Hà vận chuyển đến Trác Quận. Thuyền lớn thuyền nhỏ nối đuôi nhau dài hơn ngàn dặm, có lúc hàng chục vạn người xuôi ngược trên đường. Dân phu và binh sĩ vì lao lực vất vả mà tử vong hàng loạt, xác chồng lên nhau, thiên hạ xôn xao chấn động.
Đường bộ cũng phải vận lương: triều đình trưng dụng 60 vạn dân phu đẩy xe nhỏ chở lúa. Hai người đẩy một xe, mà xe chỉ chở được ba thạch lương thực (tức là khoảng vài chục kg). Đường sá xa xôi, số lương ít ỏi đó còn không đủ để hai người ăn trên đường, nên khi đến được Trác Châu thì chẳng còn gì để nộp. Rất nhiều dân phu đã bỏ trốn dọc đường.
Vì rất nhiều người dân bị triều đình bắt đi phục dịch, nông dân không thể canh tác đúng vụ, giá lương thực tăng vọt, dân không đủ ăn. Thế là ngay khi cuộc chiến với Cao Câu Ly còn chưa bắt đầu, khắp nơi trong thiên hạ đã nổi lên tạo phản.
