Khi mới 14 tuổi, Võ Tắc Thiên vào cung và được phong làm tài nhân. Đến khi 26 tuổi, vì Đường Thái Tông băng hà nên bà phải đến Cảm Nghiệp tự để xuất gia. Năm 27 tuổi, bà lại gặp Đường Cao Tông, sau đó thì hoàn tục, trở về cung, chẳng bao lâu sau thì được thăng làm Chiêu Nghi.
Võ Tắc Thiên đã tự tay bóp chết con gái ruột của mình rồi vu cáo cho Vương hoàng hậu. Mặc dù các trọng thần trong triều đều phản đối, nhưng đến năm 655, Đường Cao Tông vẫn lập Võ Tắc Thiên làm hoàng hậu, khi ấy bà đã 32 tuổi. Từ đây, một loạt những cuộc sát phạt và trả thù của Võ hoàng hậu đã bắt đầu mở màn.
Chẳng bao lâu sau khi Võ Tắc Thiên được lập làm hoàng hậu, bà đã dùng những thủ đoạn vô cùng tàn nhẫn để hại chết những người từng tranh sủng với mình là Vương hoàng hậu và Tiêu Thục phi, thủ đoạn có phần giống với Lã Hậu năm xưa. Còn đối với các đại thần từng dám phản đối việc lập bà làm hoàng hậu, như Trưởng Tôn Vô Kỵ, Trử Toại Lương, Hàn Viện, Lai Tế… thì Võ hoàng hậu cũng tuyệt nhiên không buông tha.
Hai năm sau khi Võ Tắc Thiên được lập làm hoàng hậu, trong triều khi ấy có hai gian thần là Hứa Kính Tông và Lý Nghĩa Phủ, vì để lấy lòng hoàng hậu, họ đã vu cáo cho Thị trung Hàn Viện, Trung thư lệnh Lai Tế và Trử Toại Lương, bịa đặt ra tội danh mưu phản.
Họ bàn rằng nên điều Trử Toại Lương đi trấn giữ Quế Châu (nay là Quế Lâm, Quảng Tây) bởi vì đây là nơi hiểm yếu về mặt quân sự, nên có thể dễ dàng vu cáo cho Trử Toại Lương cái tội danh mưu phản.
Tháng 8 năm ấy, Hàn Viện bị giáng chức làm Chấn Châu thứ sử (nay thuộc đảo Hải Nam), Lai Tế bị giáng xuống làm thứ sử Đài Châu (nay thuộc Lâm Hải, Chiết Giang), cả đời không được vào triều nữa. Liễu Thích đang làm thứ sử Vinh Châu (Vinh Huyện, Tứ Xuyên) thì bị điều đi làm thứ sử Tượng Châu (nay là Tượng huyện, Quảng Đông).
Trử Toại Lương cũng rất thảm, ông bị giáng xuống làm thứ sử Ái Châu (nay là vùng Thanh Hoá, Việt Nam). Đường đi từ kinh thành tới Ái Châu là vô cùng xa xôi.
Trử Toại Lương cảm thấy mình bị oan khuất vô cùng, bèn viết thư gửi Đường Cao Tông, đại ý nói rằng: thuở trước, khi Thái tử Lý Thừa Càn và Ngụy vương Lý Thái tranh đoạt ngôi vị, Lý Thừa Càn mưu phản thất bại, Đường Thái Tông muốn lập Lý Thái làm thái tử, nhưng Trử Toại Lương đã hết sức phản đối. Sau đó, ông lại cùng Trưởng Tôn Vô Kỵ dốc sức giúp hoàng thượng giành được ngôi vị hiện nay. Lúc Đường Thái Tông băng hà, hai người họ ổn định cục diện, trong nhiều năm liền triều chính không hề xảy ra biến loạn. Nay đã tuổi già sức yếu, xin hoàng đế thương tình.
Trử Toại Lương hy vọng Đường Cao Tông sẽ nhớ đến công lao ngày trước mà triệu ông về kinh, nhưng sau khi đọc thư, hoàng đế hoàn toàn không có bất kỳ phản ứng nào.
Năm Hiển Khánh thứ tư (tức năm 659), chỉ bốn năm sau khi Võ Tắc Thiên được lập làm hoàng hậu, bà lại bắt đầu kế hoạch trả thù Trưởng Tôn Vô Kỵ.
Trưởng Tôn Vô Kỵ vừa là cậu ruột của Đường Cao Tông, vừa là nguyên lão hai triều, lại là trọng thần được Đường Thái Tông ký thác trước lúc lâm chung. Nếu muốn lật đổ ông thì chỉ có thể dùng một tội danh: vu cho ông cái tội mưu phản. Nhưng đây vốn là một việc cực kỳ khó.
Thế mà Hứa Kính Tông lại có thể vu cáo thành công, và những lời dựng chuyện của hắn, câu nào nghe cũng có vẻ “rất hợp lý”. Bởi lẽ Hứa Kính Tông vốn là một trong Thập bát học sĩ bên cạnh Đường Thái Tông năm xưa, người này vô cùng tài năng, nhưng nhân phẩm thì vô cùng xấu xa.
Khi ấy, ở Lạc Dương có một người tên là Lý Phụng Tiết đã tố cáo rằng thuộc quan của thái tử là Vệ Quý Phương cùng với Giám sát ngự sử Lý Sào phạm tội kết bè kết đảng. Việc này thật giả không rõ, nhưng người thẩm tra vụ án chính là Hứa Kính Tông.
Hứa Kính Tông cho người tra tấn Vệ Quý Phương rất dữ dội, làm ông không chịu nổi, định tự sát nhưng không thành. Thế là Hứa Kính Tông liền vu cáo: Vệ Quý Phương và Trưởng Tôn Vô Kỵ cấu kết để hãm hại trung lương và hoàng thân quốc thích, nhằm giúp Vô Kỵ độc chiếm đại quyền. Nay âm mưu bại lộ nên Vệ Quý Phương mới tìm cách tự sát.
Đường Cao Tông nghe xong thì không tin, ông nói: “Điều này sao có thể? Cậu của ta có thể vì bị kẻ khác ly gián, làm giữa ta và ông ấy sinh ra cách trở, nhưng mưu phản thì tuyệt đối không đến mức ấy”.
Hứa Kính Tông liền đáp: “Thần đã nhiều lần tra xét, việc này hoàn toàn xác thực. Năm xưa Trưởng Tôn Vô Kỵ cùng tiên đế vào sinh ra tử mà dựng nên cơ nghiệp, sau lại làm tể tướng suốt ba mươi năm, thiên hạ đều khâm phục trí mưu, cũng kính sợ quyền thế của ông ta. Nếu ông ta phát động chính biến, ai có thể bình định được? Xin bệ hạ đừng nghĩ rằng Trưởng Tôn Vô Kỵ chịu ơn quốc gia sâu dày thì sẽ không mưu phản. Năm xưa, Tùy Dạng Đế rất tin tưởng Vũ Văn Thuật và con trai là Vũ Văn Hoá Cập, còn kết thông gia với nhà họ Vũ Văn. Nhưng Thuật vừa chết, Hoá Cập liền làm loạn, phát động chính biến Giang Đô, giết cả hoàng đế cùng các đại thần. Khi ấy, những trọng thần muốn giữ mạng như Tô Uy và Bùi Củ đã lập tức đi theo Hoá Cập. Trí lực và uy vọng của Trưởng Tôn Vô Kỵ còn hơn xa cả Vũ Văn Hoá Cập, xin bệ hạ hãy sớm quyết đoán!”
Thế nhưng Đường Cao Tông vẫn còn bán tín bán nghi. Cho dù Trưởng Tôn Vô Kỵ có năng lực lớn như vậy, cũng không có nghĩa là ông ta thật sự có ý định mưu phải. Vì thế, hoàng đế bảo Hứa Kính Tông phải tiếp tục điều tra xem động cơ mưu phản của Trưởng Tôn Vô Kỵ là gì.
Ở đây có một vấn đề, đáng ra hoàng đế phải phái thêm người đi điều tra, không thể hoàn toàn tin tưởng Hứa Kính Tông. Và tốt nhất là nên cho Hứa Kính Tông và Trưởng Tôn Vô Kỵ đối chất trực tiếp. Nhưng có lẽ sau chuyện phế lập hoàng hậu, giữa Đường Cao Tông với Trưởng Tôn Vô Kỵ và Trử Toại Lương đã nảy sinh khoảng cách rất lớn, nên ông cũng không muốn gặp lại họ nữa.
Ngày hôm sau, Hứa Kính Tông lại bịa đặt thêm một chuyện, nói rằng ông ta đã tiếp tục thẩm vấn Vệ Quý Phương để làm rõ động cơ mưu phản của Trưởng Tôn Vô Kỵ. Lời của Hứa Kính Tông nửa thật nửa giả, Hứa Kính Tông nói rằng: “Hàn Viện từng nói với Trưởng Tôn Vô Kỵ rằng khi Vương hoàng hậu còn tại vị mà chưa có con trai, chính cậu của bà là Liễu Thích đã liên lạc với Trử Toại Lương và Trưởng Tôn Vô Kỵ để lập Lý Trung làm thái tử. Về sau, khi Võ hậu được lập, Lý Trung bị phế. Từ lúc hoàng thượng phế thái tử, Trưởng Tôn Vô Kỵ cho rằng hoàng đế có lẽ đã bất mãn với mình, bởi chính ông là người ủng hộ việc lập vị thái tử đó.
Sau đó, hoàng thượng lại đày Cao Lý Hành ra ngoài châu quận — tức là cậu của Trưởng Tôn Vô Kỵ. Rồi Trử Toại Lương cũng bị giáng chức. Nay Hàn Viện lại bị đày đi nơi xa. Trưởng Tôn Vô Kỵ thấy những trọng thần thân cận quanh mình lần lượt bị đẩy đi, trong lòng ngày đêm lo sợ. Muốn tự cứu, ông ta buộc phải bước lên con đường mưu phản”.
Tất cả những lời này đều do Hứa Kính Tông bịa đặt, nhưng đọc lên thì lại rất “có đầu có đuôi”, như thể là sự thật hiển nhiên. Hứa Kính Tông cũng nói với giọng đường đường chính chính, làm ra vẻ đó là sự thật.
Dưới sự xúi giục của hắn, Đường Cao Tông thậm chí còn không triệu Trưởng Tôn Vô Kỵ đến để đối chất, mà lập tức tước bỏ chức vị Thái úy, thu hồi phong ấp, rồi phái đến Quý Châu. Thế nhưng Hứa Kính Tông vẫn chưa an tâm, hắn còn kéo Trử Toại Lương, Liễu Thích và Hàn Viện vào vụ án mưu phản vốn hoàn toàn không tồn tại này.
Kết quả bi thảm nối tiếp nhau xảy đến: Trưởng Tôn Vô Kỵ uất hận mà tự sát, các con trai của Trử Toại Lương bị lưu đày rồi qua đời dọc đường, cậu của Vương hoàng hậu là Liễu Thích thì bị giết hại, còn Hàn Viện vốn đã qua đời trước đó, nhưng cũng bị mở quan tài chỉ để xác nhận xem ông đã chết thật hay chưa. Con cháu của dòng họ Trưởng Tôn, có người bị giết, có người bị lưu đày nơi xa, nhiều người bỏ mạng dọc đường.
Lai Tế là con trai Lai Hộ Nhi, ban đầu bị phái đi Thái Châu, rồi lại bị cho ra tận Tây Vực mà nhậm chức. Biết rằng Võ Tắc Thiên quyết không buông tha mình, Lai Tế sau này khi giao chiến với Tây Đột Quyết, ông đã cố ý không mặc giáp, cứ thế mà phóng ngựa xông thẳng vào quân địch — chẳng khác nào đang tự tìm lấy cái chết.
Võ hậu trả thù Trưởng Tôn Vô Kỵ, Trử Toại Lương và nhiều trọng thần khác là bởi họ từng cố gắng ngăn cản bà trở thành hoàng hậu. Nhưng với phần lớn phụ nữ, một khi đã ngồi lên ngôi hoàng hậu thì ắt sẽ cho rằng ấy là đỉnh cao danh vọng mà một nữ nhân có thể đạt tới. Thế nhưng Võ Tắc Thiên thì khác — tham vọng của bà không dừng ở đó, và vận mệnh cũng mở ra cho bà cơ hội tương xứng.
Từ mùa đông năm 660, Đường Cao Tông mắc chứng phong huyễn, ông đau đầu chóng mặt, mắt mờ và không thể trông thấy gì. Vì vậy, triều chính đại sự đều giao cho hoàng hậu xử lý. Võ hậu vốn đọc nhiều kinh sử, lại thường có kiến giải rất hay trong việc điều hành chính sự, hợp với ý hoàng đế, nên quyền lực chính trị từng bước chuyển dần vào tay bà.
Mặc dù Võ Tắc Thiên sử dụng những thủ đoạn tàn nhẫn quyết liệt để tranh đoạt quyền lực, nhưng nếu nhìn toàn cục, chúng ta buộc phải thừa nhận rằng bà rất có năng lực chính trị, thậm chí còn vượt xa nhiều nam nhân trong lịch sử Trung Hoa. Khi Đường Cao Tông mắc bệnh, hoàng hậu xử lý tấu trương rất chuẩn xác, đưa ra nhiều quyết sách rất hợp lý, khiến các văn võ đại thần tâm phục.
