Trước khi dời đô về Lạc Dương, Bắc Ngụy luôn bị các bộ tộc du mục ở phương Bắc uy hiếp. Vì thế, triều đình lập ra Lục Trấn ở phía nam dãy Âm Sơn và phía bắc Hoàng Hà, rồi cho trọng binh trấn giữ.
Ban đầu, các tướng trấn thủ tại đây được triều đình rất coi trọng, họ có địa vị xã hội cao. Sau khi Hiếu Văn Đế dời đô, người Tiên Ti ở các trấn phía Bắc vẫn giữ nếp sống cũ, văn hóa lạc hậu hơn, trong khi những người Tiên Ti đã di cư xuống phía Nam thì cuộc sống ngày càng văn minh hơn. Họ dần xem thường những người Tiên Ti ở Lục Trấn phía bắc.
Khi đó, bộ máy chính quyền của người Tiên Ti đã được Hán hóa rất mạnh mẽ. Còn những người Tiên Ti ở Lục Trấn thì khó có cơ hội được giữ chức cao trong triều. Theo thời gian, sự khác biệt văn hóa giữa hai bên càng lúc càng rõ. Sau quá trình Hán hóa, nhóm người Tiên Ti di cư xuống phía Nam và nhóm người Tiên Ti ở Lục Trấn đã có sự khác biệt lớn về văn hóa và tập tục sinh hoạt. Họ giống như đã trở thành hai dân tộc khác nhau. Hai bên dần dần phát sinh mâu thuẫn lớn.
Năm 523, Lục Trấn ở biên cương đã đồng loạt phát động bạo loạn, và cuộc chiến loạn ấy kéo dài suốt bốn năm. Triều đình Bắc Ngụy đã phái đại quân để đánh dẹp. Đúng lúc ấy, một quân phiệt ở Tấn Dương đã nổi dậy giúp nhà Bắc Ngụy, thủ lĩnh là Nhĩ Chu Vinh.
Nhĩ Chu Vinh vốn là người Nhĩ Chu Xuyên ở Sơn Tây. Ông ta lấy tên địa phương làm họ, nên đã mang họ là “Nhĩ Chu”, còn tên riêng thì chỉ có một chữ: Vinh. Nhĩ Chu Vinh là người giỏi đánh trận, ông ta đã hưởng ứng lời kêu gọi của triều đình, triệu tập binh mã rồi đánh tan cuộc nổi dậy của Lục Trấn.
Đúng lúc ấy, Bắc Ngụy Hiếu Minh Đế và Hồ Thái hậu đã nảy sinh mâu thuẫn gay gắt. Hồ Thái hậu đã đầu độc Hiếu Minh Đế. Nhĩ Chu Vinh lấy cớ là “báo thù”, đã dẫn quân đánh thẳng vào Lạc Dương, bắt Thái hậu cùng vị hoàng đế 2 tuổi mà bà vừa lập — rồi ném cả hai xuống sông Hoàng Hà.
Nhĩ Chu Vinh là một quân phiệt phương bắc. Khi tiến vào Lạc Dương, ông ta luôn mang tâm lý e ngại và xa cách đối với nhóm quan lại người phương nam, lo rằng họ sẽ đe dọa quyền lực của mình. Vì thế, Nhĩ Chu Vinh giả vờ mời văn võ bá quan ra bờ sông Hoàng Hà để làm lễ tế trời. Khi các quan đã tụ tập đông đủ, Nhĩ Chu Vinh lập tức ra lệnh cho quân sĩ tiến hành bao vây. Chỉ trong khoảnh khắc ngắn ngủi, hai nghìn văn võ đại thần bị tàn sát.
Tầng lớp quan chức của Bắc Ngụy hầu như bị diệt sạch. Thảm kịch này trong lịch sử gọi là “Hà Âm chi biến”. Sự kiện này đã gây ảnh hưởng rất lớn đến chế độ tuyển quan của Trung Quốc về sau.
Nhĩ Chu Vinh lập một vị hoàng đế khác, tức là Hiếu Trang Đế. Khi Hiếu Trang Đế lên ngôi, trong triều chỉ có Sơn Vĩ đến chúc mừng — bởi vì tất cả quan lại khác đều đã bị giết hại trong cuộc thảm sát Hà Âm.
Mặc dù Hiếu Trang Đế do Nhĩ Chu Vinh đưa lên ngôi, nhưng ông vẫn vô cùng bất mãn với Nhĩ Chu Vinh. Bản thân Nhĩ Chu Vinh khi ấy cũng không dám ở lại Lạc Dương, vì ông biết dân chúng oán hận mình đến cực điểm, các thế tộc phương bắc đều nghiến răng căm ghét. Thế nên, Nhĩ Chu Vinh trở về Tấn Dương.
Sau này, Hiếu Trang Đế triệu Nhĩ Chu Vinh vào Lạc Dương. Nhà vua bí mật giấu một con dao dưới đầu gối. Đến khi Nhĩ Chu Vinh bước vào hành lễ, Hiếu Trang Đế rút dao, một nhát chém chết Nhĩ Chu Vinh ngay tại chỗ.
Sau khi Nhĩ Chu Vinh bị Hiếu Trang Đế trảm sát, đường thúc của ông là Nhĩ Chu Thế Long đã khởi binh báo thù, giết hại Hiếu Trang Đế.
Thế rồi một viên tướng dưới quyền Nhĩ Chu Vinh là Cao Hoan đã nhân danh “báo thù cho Hiếu Trang Hoàng Đế”, ông ta dẫn quân đánh bại họ Nhĩ Chu, rồi lập Nguyên Tu lên ngôi, trở thành Bắc Ngụy Hiếu Vũ Đế.
Hiếu Vũ Đế không cam tâm làm hoàng đế bù nhìn, ông đã chạy sang nương nhờ quân phiệt Quan Trung là Vũ Văn Thái. Khi đó, Cao Hoan lại lập Nguyên Thiện Kiến làm Hoàng đế tại Lạc Dương, rồi dời đô đến Nghiệp Thành (nay thuộc huyện Lâm Chương, tỉnh Hà Bắc).
Thật không ngờ, Vũ Văn Thái đã giết hại Hiếu Vũ Đế, rồi lập Nguyên Bảo Cự lên làm Hoàng đế. Từ đây, miền Bắc Trung Hoa lại một lần nữa rơi vào chia cắt, hình thành hai quốc gia Đông Ngụy và Tây Ngụy. Hai bên lấy Hoàng Hà làm ranh giới, mỗi bên đều tôn một hậu duệ của Thác Bạt Đào nên làm vua, nhưng quyền lực thì nằm trọn trong tay hai gia tộc của Cao Hoan và Vũ Văn Thái.
Năm 550, con trai của Cao Hoan là Cao Dương đã cướp ngôi của Đông Ngụy, rồi lập ra nước Tề. Vì quốc gia này đóng ở phía bắc Hoàng Hà, nên được gọi là Bắc Tề. Cao Dương lên ngôi, hiệu là Bắc Tề Văn Tuyên Đế.
Đến năm 557, con của Vũ Văn Thái là Vũ Văn Giác cũng cướp ngôi nhà Tây Ngụy, lập ra nước Bắc Chu. Vũ Văn Giác lên ngôi, hiệu là Bắc Chu Hiếu Mẫn Đế.
Như vậy, cái gọi là “Bắc triều” ban đầu vốn là một nhà Bắc Ngụy thống nhất, nhưng sau đó đã chia đôi thành Tây Ngụy và Đông Ngụy. Đông Ngụy bị Bắc Tề thay thế, Tây Ngụy bị Bắc Chu thay thế. Thời gian Đông Ngụy và Tây Ngụy cùng tồn tại kéo dài hơn hai mươi năm, và Bắc Tề với Bắc Chu cũng song song tồn tại trong khoảng hơn hai mươi năm.
Chính quyền Bắc Tề là một trường hợp rất đặc biệt. Lãnh thổ của Bắc Tề nằm ở vùng Trung Nguyên, tức là các địa khu thời Chiến Quốc như Hàn, Triệu, Ngụy, Tề, Lỗ — vốn là trung tâm của văn hóa Hoa Hạ chính thống. Nhưng thủ lĩnh Cao Hoan vốn là thuộc hạ của Nhĩ Chu Vinh, lại có nhiều năm đóng quân ở Lục Trấn phương bắc, sống chung với người Tiên Ti. Thế nên về mặt văn hóa, Cao Hoan lại nghiêng về phong tục người Hồ, và không trọng dụng người Hán trong bộ máy quan lại.
Trong khi đó, Bắc Chu chiếm lãnh thổ khá nhỏ, chủ yếu là vùng đất của nước Tần thời Chiến Quốc. Thực lực yếu hơn hẳn. Để đối phó với Bắc Tề, Bắc Chu buộc phải trọng dụng các thế tộc người Hán.
Do đó, mặc dù Vũ Văn Thái là người Tiên Ti, nhưng ông vẫn chú trọng gìn giữ văn hóa Trung Hoa. Vũ Văn Thái đã tạo dựng hình tượng bản thân như một người kế thừa chính thống của văn minh Hoa Hạ. Bởi vì vùng Thiểm Tây vốn là nơi Chu Văn Vương và Chu Vũ Vương xây dựng cơ nghiệp, nên Vũ Văn Thái đã đặt tên quốc gia là Bắc Chu.
Đến khi Dương Kiên cướp ngôi Bắc Chu và lập ra nhà Tùy, lúc ấy Bắc Chu đã hoàn toàn Hán hóa.
