Triệu Cao dựa vào thủ đoạn “chỉ hươu bảo ngựa” để thanh trừng phe đối lập, lại còn dẫn quân vào cung để bức tử Tần Nhị Thế. Nhưng cuối cùng, hắn bị Tần vương Tử Anh tiêu diệt.
Tử Anh thấy Lưu Bang đã tiến binh đến Vũ Quan, bèn phái quân ra phòng thủ ở Dao Quan, nhưng Lưu Bang dùng kế của Trương Lương phá tan quân Tần.
Lúc này, triều đình nhà Tần đã không còn nơi hiểm yếu để phòng thủ, vì vậy Tử Anh – người làm Tần vương được mới 46 ngày – đã buộc phải ra khỏi thành đầu hàng.
Khi Tử Anh làm Tần vương đến ngày thứ 46, quân đội của Lưu Bang đã đến Bà Thượng. Tử Anh lúc này đã không còn khả năng duy trì vương triều nhà Tần nữa, bèn ôm ngọc tỷ của hoàng đế, khoác một dải lụa trắng trên cổ (ý tỏ rằng mình có tội, nên chịu tội thắt cổ), rồi ông quỳ chờ bên vệ đường ở Chỉ Đạo để đợi Lưu Bang.
Lưu Bang chấp nhận sự đầu hàng của Tử Anh, tạm thời sắp xếp cho ông ta ở một nơi, rồi đại quân tiến vào Hàm Dương.
Năm xưa, khi Lưu Bang thấy Tần Thủy Hoàng đi tuần, khí thế oai phong lẫm liệt, đã từng thốt lên một câu nổi tiếng: “Đại trượng phu phải như thế!”
Nay, Lưu Bang vào thành Hàm Dương, thấy cung điện huy hoàng, châu báu, ngựa quý, mỹ nhân vô số, đồ vật tráng lệ khắp nơi, liền muốn ở lại để hưởng thụ.
Nhưng có ba người vô cùng tỉnh táo.
Một là Tiêu Hà. Khi các tướng khác đều lo cướp của cải, mỹ nhân, thì Tiêu Hà lại lập tức tiến vào kho tàng văn thư quốc gia của nhà Tần, đem toàn bộ sách vở và hồ sơ quốc gia ra ngoài. Nhờ vậy, ông nắm được toàn bộ tình hình thiên hạ như: địa thế, ranh giới hành chính, nơi nào có quân đóng, nơi nào chứa lương thực… Đây là chỗ cực kỳ khôn ngoan của Tiêu Hà.
Người thứ hai là Phàn Khoái – là anh vợ của Lưu Bang. Ông khuyên rằng: “Ngài ở đây chỉ là nhất thời sống đời phú quý, nhưng tương lai làm sao xưng bá thiên hạ được? Hãy nhanh chóng quay lại doanh trại.”
Người thứ ba là Trương Lương. Ông nói: “Chính vì vua Tần sống xa hoa như vậy, nên Bái Công mới có thể mang quân đánh đến đây. Nay Bái Công nên trái ngược họ, lấy tiết kiệm, giản dị làm đức. Nếu ngài cũng sống xa hoa, thì chẳng khác gì bọn họ. Huống chi, ‘Lời trung thì khó nghe, nhưng lợi cho việc làm; thuốc đắng thì khó uống nhưng chữa được bệnh’. Mong Bái Công hãy nghe lời Phàn Khoái.”
Lưu Bang ở điểm này rất tốt – vừa nghe đã tỉnh ngộ, lập tức cho phong tỏa kho báu, rồi trở về doanh trại của mình.
Lúc này đã vào tháng Mười Một. Lưu Bang triệu tập các bô lão, dân chúng vùng Quan Trung lại, và bắt đầu bài diễn thuyết. Lưu Bang nói: “Các vị đã phải chịu khổ quá lâu dưới ách bạo chính của nhà Tần. Trước đây, Tần có rất nhiều luật lệ hà khắc. Từ nay trở đi, tất cả đều bị bãi bỏ. Chỉ giữ lại ba điều luật — gọi là ‘Ước pháp tam chương’.”
Ba điều đó là gì?
- Kẻ giết người phải đền mạng
- Kẻ gây thương tích cho người khác thì nghiêm khắc xử phạt
- Kẻ trộm cắp thì tùy theo tội mà xử phạt
Ngoài ba điều này ra, toàn bộ luật pháp nhà Tần đều bị hủy bỏ. Và đám quân lính cũng không dám phá hoại nữa.
Dân chúng nghe xong thì hoan hô vang trời, nô nức mang thịt bò và rượu đến để thiết đãi quân lính. Lưu Bang nói: “Cảm ơn, cảm ơn các vị, nhưng xin hãy trở về. Không cần mang thịt rượu cho chúng tôi đâu — trong quân doanh vẫn còn nhiều, là đồ cướp được từ Trần Lưu, vẫn chưa ăn hết.”
Sau đó, Lưu Bang lại nói: “Trước khi vào Quan Trung, ta đã có thỏa thuận với Sở Hoài Vương và chư hầu, rằng ai vào Quan Trung trước thì sẽ làm vương. Đây chính là lời tuyên bố chính trị mà Lưu Bang tự đưa ra cho mình.”
Dân chúng nghe vậy thì mừng rỡ, họ nói: “Tốt quá rồi! Chúng tôi chỉ mong có một bậc nhân đức trung hậu như ngài lên làm Tần Vương!”
Như vậy, sau khi tiến vào Quan Trung, Lưu Bang đã làm được mấy việc rất xuất sắc:
- Phong tỏa kho báu của nhà Tần, không hề cướp bóc tài sản
- Cho quân rút về, đóng ở Bà Thượng
- Đặt ra Ước pháp tam chương với dân
- Không nhận thịt rượu từ dân
- Tuyên bố chính trị: “Tiên nhập Quan Trung giả vương chi” – Tức là: Người nào vào Quan Trung đầu tiên sẽ làm Vương.
Mọi việc đều làm rất đẹp.
Nhưng… Lưu Bang cũng phạm một sai lầm lớn. Sai lầm đó là gì? Chúng tôi sẽ kể tiếp trong tập sau.
