Tập 42: Phạm Tăng rời đi, Hạng Vũ không còn mưu thần lợi hại

Biên tập: Thiên Phong | Cập nhật: 27/09/2025

Trần Bình dâng kế phản gián cho Lưu Bang, từng bước loại bỏ những người có tài dưới trướng Hạng Vũ. Ông ta bắt đầu bằng việc tung tin đồn trong quân đội Hạng Vũ, ly gián quan hệ giữa Hạng Vũ và đại tướng Chung Ly Muội. Thế nhưng, dưới trướng Hạng Vũ vẫn còn một nhân vật trọng yếu – nếu không trừ khử được người này, Lưu Bang sẽ không thể giành được thắng lợi.

Dưới trướng Hạng Vũ cơ bản chỉ có một mưu thần, đó là Phạm Tăng. Năm xưa, chính Phạm Tăng là người hiến kế cho Hạng Lương lập Sở Hoài Vương; tại yến tiệc Hồng Môn, cũng chính ông là người đề nghị Hạng Vũ trừ khử Lưu Bang. Cho nên đây là người vừa có tầm nhìn chiến lược, lại có thể quyết đoán đúng lúc. Vì vậy, người đầu tiên mà Trần Bình muốn loại trừ chính là Phạm Tăng.

Khi Lưu Bang và Hạng Vũ giằng co tại vùng giữa Ứng Dương và Thành Cao, có một lần Hạng Vũ sai sứ giả đến gặp Lưu Bang. Lưu Bang bày một yến tiệc cực kỳ long trọng, dùng tiêu chuẩn “thái lao” – tức là tiêu chuẩn nghi lễ trang trọng nhất thời đó, vốn dùng cho thiên tử và chư hầu khi tế lễ tổ tiên – chuẩn bị đầy đủ rượu ngon, món quý để tiếp đãi sứ thần. 

Sau khi bày biện xong, sứ giả được mời vào tiệc. Vừa bước vào, Lưu Bang bỗng làm ra vẻ rất kinh ngạc, nói: “Ngươi là sứ giả của Hạng Vương sao? Ta cứ tưởng là do Á Phụ phái đến.” Rồi lập tức sai người dọn hết rượu ngon, món quý xuống, thay vào đó là vài món ăn rất đạm bạc.

Sứ giả tức giận, về báo lại với Hạng Vũ. Hạng Vũ nghe xong thì bắt đầu sinh nghi đối với Phạm Tăng, ánh mắt nhìn ông cũng thay đổi. Từ đó về sau, Phạm Tăng khuyên Hạng Vũ nên lập tức công phá Ứng Dương, nhưng Hạng Vũ đã không còn nghe theo nữa.

Lúc này, Phạm Tăng mới biết Hạng Vương đã nghi ngờ mình, ông tức giận vô cùng, ông nói: “Đại sự thiên hạ đã cơ bản định xong, ngài cứ tùy ý mà làm, ta muốn về quê an dưỡng tuổi già.” 

Khi ra giúp nước, Phạm Tăng đã hơn bảy mươi tuổi, trải qua ba năm chiến tranh phản Tần, rồi tiếp tục thêm gần hai năm chiến tranh Sở – Hán, đến nay ít nhất cũng đã bảy mươi lăm tuổi. Ông chưa kịp về đến Bành Thành thì giữa đường phát bệnh — vết ung độc sau lưng phát tác và qua đời. Cái chết của Phạm Tăng là một tổn thất vô cùng lớn đối với Hạng Vũ, vì đã mất đi mưu thần duy nhất của mình.

Khi Lưu Bang đại bại ở Bành Thành là vào tháng Tư năm 205 trước Công nguyên. Sau đó, ông cố thủ tại Ứng Dương thêm một năm nữa. Đến tháng Năm năm 204 TCN, thấy Ứng Dương thật sự không còn giữ nổi, Lưu Bang quyết định tháo chạy. 

Lúc ấy có một vị tướng vô cùng trung thành tên là Kỷ Tín, đã thưa với Lưu Bang rằng: “Hán Vương, Ứng Dương nguy khốn đã gần kề. Xin cho thần đóng giả làm ngài ra đầu hàng, còn ngài nhân lúc hỗn loạn mà thoát thân.” 

Trần Bình lúc này lại hiến thêm một kế hay: ông sai hai ngàn phụ nữ xuất thành lúc nửa đêm theo hướng Đông môn, còn Kỷ Tín thì ngồi lên cỗ xe của Hán Vương, giương cao cờ hiệu của Hán Vương, hô lớn: “Lương thảo trong thành đã cạn, Hán Vương ra hàng!” Còn bản thân Lưu Bang thì lén trốn theo hướng Tây môn.

Vừa nghe tin Hán Vương ra hàng, quân Sở mừng rỡ khôn xiết. Vì chiến sự tại đây đã kéo dài suốt một năm, ai nấy đều mỏi mệt rã rời. Nếu Lưu Bang đầu hàng, chẳng phải chiến tranh sẽ kết thúc sao? Thế là cả quân doanh hò reo vạn tuế! Tất cả quân lính Sở đều đổ dồn về Đông môn, lại thấy nhiều phụ nữ xuất hiện, nên họ càng thêm hào hứng, chen chúc nhau xem náo nhiệt, chứng kiến “khoảnh khắc lịch sử trọng đại”. Kết quả là Lưu Bang nhân cơ hội đó thoát được khỏi Tây môn, để lại Hàn Vương Tín, Chu Kha, Ngụy Báo và Tông Công ở lại trấn thủ Ứng Dương.

Kỷ Tín khi đến trại của Hạng Vũ, Hạng Vũ nhìn thấy liền hỏi: “Hán Vương đâu rồi?” Kỷ Tín đáp: “Hán Vương đã chạy rồi.” Hạng Vũ giận dữ, lập tức ra lệnh thiêu sống Kỷ Tín.

Sau khi Lưu Bang thoát thân, Ứng Dương được giao cho ba người là Ngụy Báo, Chu Kha và Tông Công. Nhưng vì Ngụy Báo từng phản bội Lưu Bang, nên Chu Kha và Tông Công bàn bạc rồi tiêu diệt Ngụy Báo.

Khi Ứng Dương thất thủ, Lưu Bang lui về Thành Cao, rồi tiếp tục rút về Quan Trung. Sau một thời gian chỉnh đốn binh mã tại đây, ông chuẩn bị xuất quân lần nữa từ Quan Trung, nhằm đoạt lại Ứng Dương.

Lúc này có một người tên là Viên Sinh (轅生) đã hiến cho Lưu Bang hai kế sách.

Kế thứ nhất là: đừng tiếp tục xuất quân từ ải Hàm Cốc nữa. Bởi vì nếu ngài lại tiến binh từ Hàm Cốc, thì vẫn là trở lại vùng Ứng Dương. Ngài đã giao chiến với quân Sở ở Ứng Dương và Thành Cao suốt một thời gian dài, tình hình luôn rất khó khăn. Chi bằng hãy xuất quân từ ải Vũ Quan ở phía nam. Khi Hạng Vũ nghe tin quân Hán tiến từ Vũ Quan, chắc chắn sẽ đến đánh ngài, vì hắn rất căm hận ngài. 

Đây gọi là “lấy nhàn chế mệt”: tức là quân ta chỉ cần đi một đoạn đường ngắn để chiếm cứ nơi thuận lợi, còn Hạng Vũ phải vòng một quãng đường rất xa mới đến được, và khi đó ngài chỉ cần cố thủ không ra đánh, kéo dài chiến tuyến của Hạng Vũ, tiêu hao lương thảo của hắn — như vậy quân Hán ở vùng Ứng Dương và Thành Cao sẽ có thời gian nghỉ ngơi.

Kế sách thứ hai mà Viên Sinh đề xuất là cử Hàn Tín đi đánh nước Tề. Lúc này, Hàn Tín đã lần lượt hạ được nước Ngụy, nước Đại, nước Triệu và nước Yên. Ngoài nước Sở, chỉ còn nước Tề là chưa bị diệt. Nếu Hàn Tín đánh chiếm được Tề quốc thì toàn bộ vùng phía bắc sông Trường Giang sẽ rơi vào tay quân Hán, tạo thành thế bao vây toàn diện đối với quân Sở. Khi ấy, ngày tàn của Hạng Vũ cũng sẽ đến.

Lưu Bang thấy hai kế sách này rất hay, liền thực sự xuất quân từ Vũ Quan, tiến đến đất Uyển. Trong suốt cuộc chiến Sở – Hán, ta có thể thấy rằng Lưu Bang đánh trận rất có chiến lược, còn Hạng Vũ thì hoàn toàn không có kế hoạch tác chiến, chỉ chăm chăm đuổi theo Lưu Bang mà đánh. Lưu Bang đi đến đâu, Hạng Vũ mang đại quân truy kích đến đó. Vì vậy, khi Lưu Bang đến đất Uyển, Hạng Vũ cũng kéo quân đến. Nhưng Uyển là thành trì kiên cố, rất khó công phá. Khi Hạng Vũ đang đóng quân trước thành trì ấy, thì xảy ra một biến cố lớn phía sau lưng: đường lương thảo của hắn bị cắt đứt.

Người cắt đứt đường lương của Hạng Vũ chính là Bành Việt. Sau trận đại bại của Lưu Bang ở Bành Thành, Bành Việt cũng mất hết các thành trì trong tay, nhưng vẫn dẫn theo một đội quân du kích hoạt động quanh khu vực Hoàng Hà, thường xuyên quấy rối hậu phương của quân Sở, chặn đường tiếp tế lương thảo. Đúng vào thời điểm Lưu Bang cho Kỷ Tín giả vờ ra hàng, thì Bành Việt vượt sông Tuỳ Thủy, đánh bại hai tướng giỏi của Hạng Vũ, chém chết một người tên là Tiết Công (薛公). Hạng Vũ nổi giận, phái một người tên là Chung Công (終公) đi trấn thủ Thành Cao, còn bản thân thì dẫn đại quân đến đánh Bành Việt. Nhưng Bành Việt không phải đối thủ của Hạng Vũ, đành phải tháo chạy trong cảnh hỗn loạn.

Nhân lúc Hạng Vũ đi đánh Bành Việt, Lưu Bang từ đất Uyển xuất binh, chiếm lại được Thành Cao. Đến tháng Sáu, sau khi đánh bại Bành Việt, Hạng Vũ quay quân trở lại, mở đợt tấn công dữ dội vào Ứng Dương. Ứng Dương thất thủ, Chu Kha và Tông Công đều bị Hạng Vũ bắt sống.

Chu Kha lớn tiếng mắng Hạng Vũ, nói: “Ngươi không hiểu thời thế! Tương lai thiên hạ sẽ thuộc về Hán Vương, rồi sẽ có ngày ngươi bị Hán Vương bắt lại!”

Hạng Vũ nổi giận, ra lệnh đem Chu Kha bỏ vào vạc lớn mà nấu sống. Tông Công cũng bị giết. Sau đó, Hạng Vũ lại một lần nữa bao vây Thành Cao.

Bạn đang xem bài viết thuộc chuyên mục: Tần Hoàng Hán Vũ

Bài viết liên quan:

{"email":"Email address invalid","url":"Website address invalid","required":"Required field missing"}
>