Sau khi may mắn thoát khỏi vòng vây Bạch Đăng sơn, Lưu Bang trở về và hỏi Lưu Kính xem có kế sách gì để giải quyết vấn đề Hung Nô. Lưu Kính nói rằng: “Chúng ta vừa mới giành được thiên hạ, binh sĩ vô cùng mệt mỏi, không thể tiếp tục chiến đấu với Hung Nô được. Mà Thiền Vu Hung Nô lại là kẻ giết cha giết mẹ, chỉ biết dùng bạo lực, hoàn toàn không thể cảm hóa bằng đạo nghĩa.”
“Như vậy, dùng vũ lực cũng không được, dùng đạo đức lễ nghĩa cũng không xong. Thần chỉ còn một kế, chỉ e rằng bệ hạ sẽ không nỡ thực hiện.”
Vậy kế sách mà Lưu Kính hiến dâng là gì?
Chính là kế “hòa thân”: xin Lưu Bang gả trưởng công chúa cho Thiền Vu. Lưu Kính nói: “Nữ nhân Hán tộc chúng ta rất xinh đẹp, Thiền Vu từ trước đến giờ chưa từng được thấy. Ngoài ra, bệ hạ lại tặng thêm một phần sính lễ hậu hĩnh. Thiền Vu vừa được mỹ nhân, lại vừa được tiền tài, chắc chắn sẽ rất vui mừng.”
“Vì người con gái đó là con gái của Hoàng đế Đại Hán, Thiền Vu sẽ ngưỡng mộ thân phận của nàng, tất sẽ sủng ái và lập làm yết thị (là vợ chính). Sau này, nếu nàng sinh con trai, đứa trẻ đó sẽ có khả năng kế vị làm Thiền Vu. Như vậy, Thiền Vu sẽ gọi bệ hạ là nhạc phụ; sau khi Thiền Vu chết, con của y kế vị, tức là cháu ngoại của bệ hạ, sẽ trở thành Thiền Vu mới. Đã là cháu ngoại thì đâu có lý gì lại đi đánh ông ngoại của mình? Khi đó quan hệ giữa Hung Nô và ta sẽ trở nên tốt đẹp.”
“Cứ mỗi năm, chúng ta đem những thứ ăn không hết, mặc không xuể, dùng không tới của đất Hán, đem một phần biếu tặng Hung Nô, họ sẽ rất hoan hỉ. Mỗi năm lại cử vài sứ thần khéo ăn khéo nói, tới giảng cho Thiền Vu nghe đạo làm rể, phải kính trọng nhạc phụ ra sao. Như vậy, nhiều vấn đề có thể giải quyết một cách êm thấm.”
Tuy nhiên, Lưu Kính cũng cảnh báo Lưu Bang: “Nhất định phải gả trưởng công chúa thật sự đi. Nếu ngài chỉ tùy tiện tìm một người phụ nữ trong dân gian, rồi giả làm công chúa để đánh lừa, thì sớm muộn gì Thiền Vu cũng sẽ phát hiện. Khi đó y sẽ không thân cận người phụ nữ ấy nữa, và toàn bộ kế sách này sẽ tan vỡ.”
Lưu Bang nói: “Có gì mà không làm được?”
Mọi người hẳn còn nhớ, khi Lưu Bang đại bại ở Bành Thành, bị Hạng Vũ truy đuổi khốn khổ, ông ta từng đẩy cả con gái mình xuống xe để chạy trốn. Cho nên Lưu Bang vốn không có gì là không nỡ buông bỏ. Lần này cũng vậy, ông chuẩn bị đem Công chúa Lỗ Nguyên gả sang Hung Nô.
Lúc ấy, Lữ hậu ra sức ngăn cản. Không phải vì Lưu Bang thương con gái, mà là ông có phần kiêng nể Lữ hậu. Cuối cùng, Lưu Bang không gả công chúa thật, mà tìm một người phụ nữ trong dòng tộc hoàng thất, giả làm trưởng công chúa để đưa sang Hung Nô hòa thân.
Chính sách hòa thân này là do Lưu Kính đề xuất, và sau đó được duy trì suốt hơn sáu mươi năm. Vì vậy, tuy có phần nhục nhã, nhưng đó thực sự là một cách hiệu quả để giải quyết quan hệ hai nước, giúp tránh được chiến tranh.
Vì là người đề ra chính sách, Lưu Kính cũng trở thành sứ thần thực hiện sứ mệnh hòa thân. Sau khi trở về, ông lại tiếp tục trình bày với Lưu Bang một vấn đề quan trọng khác.
Lưu Kính nói: “Sở dĩ Quan Trung thường xuyên bị Hung Nô uy hiếp, một nguyên nhân lớn là do dân cư quá thưa thớt. Người ít thì tuyển lính cũng ít, đất không ai canh tác thì lương thực cũng thiếu, mà đã thiếu lương thực thì lại càng nuôi không nổi dân số.”
Vì vậy, ông đề nghị Lưu Bang di dân từ các nơi khác vào Quan Trung.
Nhưng nên dời ai đến? Chính là hào tộc địa phương – những thế lực lớn có tiền của, có quân riêng, có ảnh hưởng mạnh mẽ tại quê nhà. Họ là mối đe dọa tiềm tàng đối với triều đình. Nếu triều đình ép họ rời quê, dời đến Quan Trung, thì họ sẽ mang theo của cải và người hầu, khiến vùng trung tâm trở nên phồn thịnh. Còn các vùng khác, vì mất đi thế lực địa phương, nên sẽ suy yếu đi.
Đó chính là tư tưởng “cường bản nhược mạt” – làm cho gốc rễ mạnh mẽ, còn các cành ngọn suy yếu, là cách giữ vững đại nghiệp của nhà Hán.
Lưu Bang thấy có lý, liền hạ lệnh dời các hào tộc và hậu nhân của Lục quốc cũ (tức các nước từng tồn tại trước thời Tần), tổng cộng hơn mười vạn người, đến định cư ở Quan Trung.
Tóm lại, Lưu Kính đã hiến ba kế sách lớn:
- Định đô Quan Trung
- Chính sách hòa thân
- Cường bản nhược mạt
Cả ba kế này đều có ảnh hưởng sâu rộng đến vận mệnh Đại Hán, và đều được Lưu Bang chấp thuận. Nhờ đó, Lưu Bang đã dùng chính sách hòa thân để ổn định phương Bắc, trấn an Hung Nô.
Nói xong chuyện phương Bắc, giờ chúng ta nói qua về phương Nam.
