Năm 1111, Đồng Quán phụng mệnh đi sứ nước Liêu. Tại đất Yên, có một người Hán tên là Mã Thực đã bí mật đến gặp. Mã Thực tâu rằng người Nữ Chân căm hận nước Liêu đến tận xương tủy, đề nghị Bắc Tống nên liên minh với tộc Nữ Chân, hợp lực để cùng tiêu diệt Liêu. 

Đồng Quán nghe xong, cho rằng đây là cơ hội để lập công lập nghiệp, bèn đưa Mã Thực về triều, tiến cử với Tống Huy Tông. Hoàng đế rất tán thưởng, ban cho ông họ Triệu, đổi tên thành Triệu Lương Tự. Chỉ có điều, khi ấy Tống Huy Tông không ngờ rằng, chính Triệu Lương Tự về sau đã mang đến một trường hạo kiếp, giáng xuống cả nước Liêu và Bắc Tống.

Tống Huy Tông nghe theo đề nghị của Triệu Lương Tự, liền chuẩn bị liên kết với nước Kim, phát động đại chiến để đánh diệt nước Liêu. Đúng lúc ấy, mật thám Bắc Tống từ nước Liêu trở về báo rằng Liêu Thiên Tộ Đế là kẻ có tướng vong quốc.

Vì thế, Bắc Tống sai một họa công tên là Trần Nghiêu Thần, mang theo hai học trò, giả làm sứ giả để sang nước Liêu, đồng thời vẽ lại chân dung của Thiên Tộ Đế. Sau khi họa công mang bức tranh trở về, Trần Nghiêu Thần tâu với Tống Huy Tông rằng: “nhìn Thiên Tộ Đế, không thấy khí tượng của bậc quân vương, chiếu theo tướng thuật, e rằng không lâu nữa tất sẽ diệt vong”. Không biết khi nhìn Tống Huy Tông, Trần Nghiêu Thần có từng nghĩ rằng ông cũng mang tướng vong quốc hay không.

Ngoài ra, Trần Nghiêu Thần còn vẽ lại địa thế, địa hình của nước Liêu rồi dâng lên triều đình, khuyên Tống Huy Tông nên sớm phát binh đánh Liêu, chớ để lỡ thời cơ. Từ đó, Tống Huy Tông càng hạ quyết tâm, chuẩn bị xuất binh đánh Liêu.

Vào năm 1120, Tống Huy Tông sai Triệu Lương Tự lấy danh nghĩa mua ngựa, từ Sơn Đông vượt qua biển Bột Hải để đến nước Kim.

Khi Triệu Lương Tự đến nơi, Kim Thái Tổ vừa mới dẫn quân tiến đánh nước Liêu, đại quân đã lên đường. Triệu Lương Tự bèn theo quân Kim cùng hành quân, trong một ngày một đêm đi hơn 650 dặm. Tốc độ của quân Kim, nếu theo cách nói ngày nay thì quả thật chẳng khác nào một cuộc chiến chớp nhoáng.

Đến khi Triệu Lương Tự vào được tới đại trướng của Kim Thái Tổ, thì cũng đúng lúc đại quân đã áp sát dưới thành Thượng Kinh Lâm Hoàng phủ của nước Liêu. Kim Thái Tổ cho Triệu Lương Tự được tận mắt chứng kiến cách mình chỉ huy tác chiến: Kim Thái Tổ đích thân đốc chiến, thúc trống hò reo, toàn quân xung phong, quân đội Nữ Chân dũng mãnh phi thường, chỉ trong một buổi sáng đã công hạ được Thượng Kinh.

Quả thực, nếu là Triệu Lương Tự, khi chứng kiến sức mạnh ấy của nước Kim, thì đáng lẽ nên khuyên Bắc Tống sớm quay sang cứu Liêu. Bởi vì thế cục giữa ba nước Tống, Liêu, Kim khi ấy chẳng khác nào thế chân vạc, tất phải để hai bên yếu cùng liên thủ thì mới có thể chống lại kẻ mạnh nhất.

Tại nước Kim, Triệu Lương Tự đã cùng người Kim lập ra minh ước. Vì lần này là sứ giả Bắc Tống vượt biển để yết kiến Kim Thái Tổ, nên hiệp ước ấy được gọi là “Hải thượng chi minh”. Hai bên thỏa thuận: Tống và Kim sẽ theo lộ tuyến đã định mà đồng thời tiến quân đánh nước Liêu. Quân Kim đánh chiếm Trung Kinh Đại Định phủ (nay thuộc Ninh Thành – Nội Mông), còn quân Tống đánh chiếm Nam Kinh Tích Tân phủ (nay là Bắc Kinh) và Tây Kinh Đại Đồng phủ (nay thuộc Đại Đồng – Sơn Tây).

Phía nước Tống hứa rằng sau khi diệt Liêu, sẽ đem số tuế tệ vốn phải nộp cho Liêu, chuyển sang nộp cho nước Kim, còn phía nước Kim thì hứa sẽ hoàn trả Yên Vân cho nhà Tống. Đồng thời, hai bên đều không được tự ý giảng hòa riêng với nước Liêu. Chính vì đã có minh ước này, nên khi Gia Luật Thuần cầu viện nhà Tống, thì nhà Tống không những không cứu, mà còn xuất quân tiến đánh.

Khi nước Kim đã định xong minh ước và chuẩn bị phát binh, thì trong nước lại bùng phát dịch bệnh trâu ngựa, còn phía Bắc Tống cũng bất ngờ gặp các cuộc tạo phản của Phương Lạp và Tống Giang, khiến cả hai bên đều phải tạm hoãn kế hoạch đánh Liêu.

Đến năm 1122, Liêu Thiên Tộ Đế chạy vào Âm Sơn, Gia Luật Thuần xưng đế. Đồng Quán bèn hạ lệnh cho Chủng Sư Đạo và Tân Hưng Tông chia quân hai đường, tiến đánh nước Liêu từ hai hướng đông – tây.

Gia Luật Thuần vốn là người đọc sách, không giỏi việc binh, nên đã giao binh quyền cho hai người là Xu mật sứ Tiêu Cán và Gia Luật Đại Thạch. Gia Luật Đại Thạch chính là vị anh hùng cuối cùng của nước Liêu.

Tiêu Cán và Gia Luật Đại Thạch chia quân chống lại quân Tống, đánh cho quân Tống đại bại. Gia Luật Thuần lại phái sứ sang trách Đồng Quán là kẻ thất tín bội nghĩa, hai nước đã có minh ước hòa bình, thế mà nước Tống còn tiến đánh nước Liêu, khiến Đồng Quán không biết trả lời ra sao. Bên phía nước Tống, Chủng Sư Đạo vốn đã không tán thành việc thừa lúc nước Liêu nguy cấp mà tiến đánh, bèn khuyên Đồng Quán nên giảng hòa. Kết quả là ông bị giáng chức.

Kim Thái Tổ nghe tin Liêu chủ đang ở Đại Ngư Lạc (một hồ nước ở phía đông Hô Hòa Hạo Đặc) — thế là ông liền thân chinh, dẫn một vạn tinh binh đi tập kích.

Đường huynh đệ của Thái Tổ là Hoàn Nhan Bồ Gia Nô cùng thứ tử là Tông Vọng dẫn bốn nghìn quân tiên phong, ngày đêm gấp rút hành quân. Người ngựa phần nhiều đã kiệt sức, đến khi đuổi kịp Liêu chủ thì quân số nước Kim chỉ còn chừng một nghìn, trong khi quân Liêu vẫn có tới 2 vạn 5 nghìn quân.

Gia Luật Dư Đổ nói: “Quân ta chưa tới đủ, người ngựa đều mệt mỏi, không thể giao chiến.” Nhưng Tông Vọng đáp rằng: “Nay đã đuổi kịp mà không lập tức xuất kích, đợi đến khi trời tối để hắn thoát đi thì sẽ không còn kịp nữa”.

Thế là quân Kim lập tức triển khai giao chiến, hai bên xông vào đánh giáp lá cà. Quân Liêu nhiều lần vây chặt từng lớp từng lớp, nhưng quân Kim đều dũng mãnh thiện chiến. Liêu chủ thấy quân Tông Vọng ít, cho rằng người Kim tất sẽ bại, thế là bèn cùng phi tần từ trên gò cao xuống đồng bằng để xem trận đánh. Thấy thế, Gia Luật Dư Đổ chỉ vào phía trước rồi nói với các tướng: “Đó chính là cờ của Liêu chủ. Nếu tập trung binh lực xông thẳng vào đó, ắt sẽ có thể thành công.”

Ngay lập tức, kỵ binh nước Kim thúc ngựa xông tới. Liêu chủ trông thấy thì kinh hãi, vội vàng bỏ chạy, quân Liêu theo đó mà đại loạn, đội hình lập tức tan vỡ.

Thiên Tộ Đế tháo chạy trong loạn quân, nhưng khi nghe tin Gia Luật Thuần ở Yên Kinh đã được tôn lập làm hoàng đế thì nổi giận lôi đình. Ngoại địch còn đang rình rập, vậy mà trong nước lại dấy lên nội đấu. Thiên Tộ Đế hạ lệnh triệu tập quân Liêu từ các châu trấn chưa thất thủ, chuẩn bị tiến đánh Yên Kinh.

Đúng lúc ấy, Gia Luật Thuần lâm bệnh không dậy nổi, tổng cộng chỉ tại vị vỏn vẹn 3 tháng. Quần thần bèn tôn Tiêu hoàng hậu lâm triều nhiếp chính.

Trong triều đình nước Liêu có một viên tướng tên là Quách Dược Sư, vốn là kẻ giỏi tùy thời xoay chuyển. Trước đó khi Thiên Tộ Đế tổ chức “Oán quân”, ông ta đã là phó tướng. Sau khi bại trận thì lui về Trác Châu, mở rộng quân số rồi đổi tên thành “Thường Thắng quân”. Do bất hòa với Xu mật sứ Tiêu Cán, Quách Dược Sư đã dẫn cả bộ hạ quay sang đầu hàng quân Tống.