Bạn đã bao giờ tự nhủ: “Việc này để mai làm cũng được” – rồi mai lại thành ngày kia, tuần sau, rồi… thôi luôn?

Tôi cũng từng như vậy. Rất nhiều lần.

Có những việc tôi biết rõ là quan trọng. Tôi biết mình cần làm. Nhưng rồi một lý do nào đó – đôi khi chỉ là cái lướt điện thoại vô thức – đã kéo tôi ra khỏi dự định.

Nếu bạn cũng từng trải qua cảm giác ấy, thì bài viết này là dành cho bạn.

Tôi muốn cùng bạn ngồi lại một chút, để hiểu rõ hơn:

Vì sao chúng ta trì hoãn? Và làm thế nào để bắt đầu hành động, để có thể  vượt qua sự trì hoãn.

Tại sao chúng ta lại trì hoãn?

Nếu bạn là người có thói quen trì hoãn, thì tôi muốn nói với bạn điều này:

Trì hoãn không phải vì bạn lười.

Cũng không phải vì bạn kém cỏi.

Thật ra, có ba lý do rất đơn giản khiến bạn thường xuyên rơi vào cái vòng luẩn quẩn này.

1. Chúng ta đã quen với những niềm vui tức thì

Trong cuộc sống hiện đại, chỉ cần mở điện thoại ra là đủ để thấy vô vàn điều hấp dẫn: mạng xã hội, video giải trí, trò chơi, tin tức…

Tất cả đều mang lại cảm giác vui vẻ ngay lập tức, mà gần như không cần chút nỗ lực nào.

Nhưng có một sự thật mà tôi muốn bạn biết:

Đó không phải là ngẫu nhiên.

Phía sau những ứng dụng, những nền tảng mà bạn đang dùng mỗi ngày, là cả một hệ thống khổng lồ các công ty tỷ đô.

Họ thuê những chuyên gia hàng đầu thế giới – về tâm lý học hành vi, để thiết kế trải nghiệm người dùng – chỉ với một mục tiêu: làm sao để bạn càng nghiện nền tảng của họ càng tốt.

Bởi vì mỗi phút bạn ở lại lâu hơn, họ thu thập thêm nhiều thông tin về bạn hơn.

Và với thông tin đó, họ có thể nhắm quảng cáo chính xác hơn, kiếm tiền nhiều hơn.

Tại sao tôi biết điều này? Vì chính tôi là người làm trong ngành quảng cáo. Bạn sẽ phải ngạc nhiên khi biết AI đang được tích hợp trong quảng cáo như thế nào.

Khi hiểu điều này, bạn sẽ thấy:

Không phải chỉ do bạn thiếu ý chí.

Mà là vì…

Bạn đang sống trong một thế giới mà sự cám dỗ được thiết kế một cách bài bản để chiếm lấy sự chú ý của bạn, từng giây, từng phút.

Khi bộ não quen với việc “bấm một cái là vui”, nó sẽ tự nhiên tránh né những việc khó khăn, đòi hỏi kiên nhẫn – như học tập, làm việc, rèn luyện.

Chúng ta không “lười”, chỉ là chúng ta đã bị môi trường xung quanh lập trình cho cách phản ứng như vậy.

2. Chúng ta chưa có một lý do đủ mạnh

Bạn thử nghĩ xem: vì sao bạn có thể dành hàng giờ để xem video, chơi game, lướt mạng?

Bởi vì nó vui. Bởi vì nó dễ.

Còn những mục tiêu lớn – học một kỹ năng mới, xây dựng sự nghiệp, cải thiện sức khỏe – thường đi kèm với sự nặng nề, mơ hồ, hoặc quá xa vời.

Nếu lý do không đủ làm bạn cảm thấy quan trọng, thì rất dễ buông xuôi.

Chỉ khi bạn có một lý do mạnh mẽ – một điều thật sự quan trọng và đáng giá trong cuộc đời – thì bạn mới có đủ nội lực để vượt qua cám dỗ trước mắt.

Tôi nhận ra rằng, nhiều người trẻ dễ trì hoãn hơn.

Bởi vì ở tuổi trẻ, chưa ai bắt buộc bạn phải gánh vác trách nhiệm nặng nề.

Bạn chưa phải lo chuyện cơm áo cho gia đình, chưa phải nghĩ đến việc chăm sóc cha mẹ già, nuôi dạy con cái.

Cuộc sống trước mắt tưởng chừng như còn dài rộng, nên trì hoãn một ngày, rồi một tuần, rồi một tháng… cũng chẳng ai nhắc nhở.

Nhưng hãy nhìn những người đã có gia đình, có con cái.

Họ buộc phải trưởng thành.

Bởi vì mỗi ngày trôi qua, họ biết mình phải làm việc, phải nỗ lực – không chỉ cho mình, mà cho cả những người đang chờ đợi họ ở nhà.

Điều đáng tiếc là, một số bạn trẻ đã hình thành thói quen trì hoãn quá lâu, đến mức khi lập gia đình, họ vẫn không thoát ra được.

Khi đó, hậu quả không chỉ còn là của riêng họ nữa.

Vậy nên, nếu bạn còn trẻ, hãy tự hỏi:

“Nếu tôi cứ sống như vầy, tương lai của tôi sẽ như thế nào nhỉ?”

“Cha mẹ đã dành cả đời chăm sóc tôi. Nếu khi họ về già mà tôi vẫn chưa vững vàng, thì họ sẽ nhờ cậy được ai?”

Đừng đợi đến lúc gánh nặng đè lên vai mới bắt đầu thay đổi.

Nếu bạn còn trẻ, hãy nỗ lực ngay từ hôm nay.

Không chỉ vì bạn.

Mà còn vì những người bạn yêu thương.

3. Chúng ta gắn những việc quan trọng với cảm xúc tiêu cực.

Không phải chỉ công việc mới khiến chúng ta trì hoãn.

Nhiều lúc, chúng ta còn trì hoãn việc học một kỹ năng mới, trì hoãn việc chăm sóc sức khỏe, trì hoãn cả những việc đơn giản, như dọn dẹp không gian sống.

Bởi vì trong lòng, ta đã gắn những việc ấy với cảm giác khó chịu: áp lực, buồn chán, mệt mỏi.

Với những người làm việc tự do, như tôi và có lẽ cả bạn – những người làm kinh doanh online – cảm giác trì hoãn công việc là điều rất phổ biến.

Khi kinh doanh online, bạn có thể tự do về thời gian. Khi đó, không ai thúc giục bạn, không ai nhắc nhở bạn. Nếu bạn không làm, cũng chẳng có ai trách mắng ngay lập tức.

Còn với những người làm công ăn lương, sau khi hoàn thành xong công việc ở cơ quan, họ vẫn sẽ phải đương đầu với “trì hoãn”.

Sẽ thật khó nếu bạn muốn bắt đầu một thói quen mới, học một kỹ năng mới, cải thiện bản thân – nhưng lại thấy nản lòng ngay từ bước đầu tiên.

Một lý do sâu xa nữa là:

Nhiều người không thực sự yêu công việc họ đang làm.

Có câu: “Nghề chọn người chứ không phải người chọn nghề.

Không phải ai cũng may mắn được làm đúng thứ mình đam mê.

Nhiều bạn trẻ bước ra đời, cầm tấm bằng đại học, rồi bị cuốn vào guồng quay cơm áo.

Công việc trở thành một nghĩa vụ, chứ không phải một lựa chọn xuất phát từ yêu thích.

Và khi phải làm những việc mình không đam mê, cảm xúc tiêu cực tích tụ ngày qua ngày.

Đến khi muốn học thêm, phát triển thêm, não bộ lại tự hỏi:

“Vì cái gì mà phải cố gắng?”

Không có đủ “muốn”, thì rất khó có động lực.

Vậy nên, trì hoãn không chỉ vì lười biếng, mà còn vì chúng ta đã gắn việc đó với một chuỗi cảm xúc tiêu cực – chán nản, áp lực, vô nghĩa – từ lúc nào mà chính mình cũng không nhận ra.

Và cái giá của sự trì hoãn không chỉ là việc hôm nay bạn chưa hoàn thành công việc.

Cái giá lớn hơn là những cơ hội bị đánh mất.

Những mục tiêu mờ dần.

Những phiên bản tốt đẹp hơn của chính bạn – cứ thế trôi xa.

Mỗi lần trì hoãn, là mỗi lần bạn đánh đổi tương lai lấy một khoảnh khắc dễ chịu trước mắt.

Vậy làm sao để vượt qua sự trì hoãn?

Hiểu được nguyên nhân chỉ là bước đầu.

Để thoát khỏi vòng lặp trì hoãn, bạn cần vài thay đổi nhỏ – nhưng chúng sẽ đủ sức làm thay đổi cách bạn hành động mỗi ngày.

Dưới đây là một số phương pháp mà bạn nên áp dụng.

1. Giảm bớt những cám dỗ từ Internet

Nếu xung quanh bạn toàn những thứ gây nghiện như điện thoại, mạng xã hội, game… thì việc vượt qua trì hoãn sẽ luôn là một cuộc chiến khốc liệt.

Từ khi tôi tiếp xúc với mạng xã hội, tôi dần dần tiến vào thế giới Internet.

Và tôi đã chiến đấu với sự trì hoãn của mình… cũng được khoảng 10 năm rồi.

Bạn không cần phải loại bỏ hết tất cả những yếu tố gây nghiện. Nhưng hãy tạo ra những khoảng không gian và thời gian “sạch sẽ” hơn.

Ví dụ: để điện thoại ở chế độ im lặng, dành một giờ buổi sáng chỉ để làm việc, không bật YouTube khi đang cần tập trung.

Chỉ cần giảm bớt một ít kích thích, bạn sẽ thấy dễ làm việc hơn nhiều.

Tôi vẫn cần dùng Facebook để liên hệ với đối tác kinh doanh. Vậy nên tôi dùng News Feed Eradicator để chặn News Feed của Facebook, và cả YouTube nữa.

Tôi thấy bản thân thường dễ bị nghiện mấy cái video trên Facebook, nên tôi dùng Cold Turkey để chặn chức năng video.

Và tôi chỉ giữ lại tính năng tin nhắn và thông báo.

Kể từ đó, tôi đã cai nghiện được cái mạng xã hội này. 

Còn trên điện thoại, bạn có thể cài một số phần mềm giúp giảm bớt thời gian sử dụng. Hãy xem bài viết tại đây nhé.

2. Tìm cho mình một lý do thật sự

Khi lý do đủ lớn, bạn sẽ tự tìm ra cách.

Tôi đã từng rất chật vật với chuyện phải làm việc đều đặn, cho đến khi tôi tự hỏi: “Nếu mình cứ tiếp tục thế này, thì tương lai mình sẽ ra sao?”

Nếu bạn thấy bản thân đang trì hoãn, thì hãy tự hỏi:

• Tôi làm việc này vì điều gì?
• Nó có ý nghĩa gì với cuộc đời tôi?
• Tôi sẽ đánh mất điều gì nếu cứ trì hoãn?

Đừng chọn lý do vì người khác kỳ vọng. Hãy tìm một lý do thật sự.

Tôi thấy mình đã có chút thành tựu trong công việc kinh doanh. Tôi muốn làm một cái gì đó để đóng góp cho con người Việt Nam. Đó là một trong những lý do mà tôi tạo lên website này.

Nhưng bạn không cần phải tìm lý do xa vời nào cả.

Hãy vượt qua trì hoãn, hãy cố gắng vì bản thân bạn, vì những người thân xung quanh bạn. Và như vậy là đủ.

Dân giàu thì nước mới mạnh.

Đối với người bình thường, bạn không cần suy nghĩ cao xa, tôi mong bạn có thể sống một cuộc đời trọn vẹn, hạnh phúc.

3. Tìm lại những cảm xúc tích cực trong công việc

Nếu bạn cảm thấy chán nản trong công việc và mất động lực. Thì hãy thử nhìn lại công việc dưới góc nhìn khác.

Hãy thử biến những giờ phút làm việc thành những khoảng thời gian mà bạn tận hưởng.

Ví dụ: bạn có thể bật một bản nhạc không lời nhẹ nhàng khi làm việc.

Hoặc đơn giản là tự nhủ: “Mỗi lần làm xong một việc, mình vừa thắng thêm một trận nhỏ.”

Khi bạn bắt đầu gắn công việc với cảm giác dễ chịu, não bộ sẽ bớt kháng cự, và bạn sẽ dễ dàng bắt tay vào hành động hơn.

Một số bản nhạc cổ điển đã được chứng minh là giúp tăng khả năng tập trung và thư giãn tinh thần.

Dưới đây là một vài gợi ý nhỏ:

• Johann Sebastian Bach – Brandenburg Concerto No. 3
• Ludwig van Beethoven – Für Elise
• Wolfgang Amadeus Mozart – Piano Sonata No. 16
• Antonio Vivaldi – Four Seasons (Spring)

Những bản nhạc này không quá kịch tính, không làm phân tán tâm trí, mà ngược lại, giúp bạn dễ dàng tiến vào trạng thái “dòng chảy” khi làm việc.

Nếu có thể, hãy chuẩn bị sẵn một playlist nhạc nhẹ nhàng cho riêng mình – để mỗi lần bắt tay vào công việc, âm nhạc cũng trở thành người bạn đồng hành.

Ghi chú: Điều này không áp dụng với tất cả mọi người. Nếu bạn thấy khó tập trung khi bật nhạc, thì chỉ cần chọn một không gian tĩnh lặng là được.

4. Lập kế hoạch hành động đơn giản

Đừng chờ cảm hứng.

Hãy viết ra một câu rất rõ ràng:

“Tôi sẽ làm [việc gì] vào [giờ nào] ở [chỗ nào].”

Ví dụ: “Tôi sẽ viết 3500 từ cho bài blog vào lúc 7h30 sáng, tại bàn làm việc.”

Một hành động nhỏ, cụ thể, sẽ dễ bắt đầu hơn rất nhiều so với một lời hứa mơ hồ “hôm nay tôi sẽ cố gắng làm việc”.

Tóm lại bạn cần:

• Giảm bớt cám dỗ.
• Tìm một lý do thật sự.
• Gắn lại cảm xúc tích cực với công việc.
• Lập kế hoạch hành động rõ ràng.

Bạn không cần phải thay đổi tất cả trong một ngày.

Chỉ cần thử một việc nhỏ ngay hôm nay. Rồi ngày mai thêm một chút nữa.

Chậm mà chắc, bạn sẽ thấy mình khác đi – mạnh mẽ hơn, tự chủ hơn.

Suy ngẫm: Đôi lúc ta cũng cần “biết cách trì hoãn”

Tôi đã nói rất nhiều về những tác hại của trì hoãn.

Nhưng tôi cũng muốn nhắc bạn một điều:

Không phải lúc nào trì hoãn cũng là xấu.

Có những lúc, cái bạn cần ngay lập tức lao vào hành động, mà cần dừng lại một chút để nhìn bức tranh toàn cảnh.

Có một câu nói nổi tiếng, mà tôi rất tâm đắc:

"Nếu tôi có tám tiếng để chặt cây, tôi sẽ dành sáu tiếng để mài rìu." ~ Abraham Lincoln.

Nếu cứ lao vào làm việc hùng hục mà không có kế hoạch, không có sự chuẩn bị, đôi khi nó chỉ khiến bạn mệt mỏi và đi sai hướng.

Vậy nên, trước khi hành động, hãy dành thời gian suy xét:

• Việc mình sắp làm có thực sự quan trọng không?
• Đây có phải là cách tốt nhất để đạt mục tiêu không?
• Mình đã chuẩn bị đủ tốt chưa?

Lập kế hoạch kỹ lưỡng rồi hành động quyết liệt – đó mới là con đường dẫn tới thành công bền vững.

Không phải cứ cắm đầu cày cuốc là sẽ tới đích.

Chúng ta cần bình tĩnh, tỉnh táo, và chọn cho mình những bước đi khôn ngoan.

Những dòng cuối cùng…

Trì hoãn không phải là một căn bệnh.

Nó chỉ là một thói quen – một thói quen được nuôi lớn mỗi ngày, bằng những quyết định nhỏ mà ta không để ý.

Nếu bạn thấy mình là người hay trì hoãn, thì đừng tự ti, đừng tạo áp lực với chính mình.

Vì bạn không hoàn toàn có lỗi. Và “trì hoãn” cũng chỉ là một thói quen mà thôi.

Và vì nó là thói quen, nên bạn hoàn toàn có thể thay đổi.

Không cần đợi đến một “ngày nào đó” để bạn trở nên hoàn hảo.

Chỉ cần hôm nay, bạn chọn làm một việc nhỏ – thay vì bỏ lỡ nó như mọi khi.

Tôi không dám nói rằng hành trình này dễ dàng.

Nhưng tôi biết một điều: mỗi bước tiến nhỏ, mỗi lần bạn dám làm việc cần làm thay vì trốn tránh, bạn đang trở nên mạnh mẽ hơn một chút.

Từng ngày, từng ngày một.

Và nếu bạn đang đọc tới những dòng cuối cùng này, có lẽ sâu bên trong, bạn cũng đang sẵn sàng để thay đổi rồi.

Vậy thì… tại sao không bắt đầu ngay hôm nay?